شرح صدر منفعت دنیوی و اخروی به همراه دارد
گروه معارف: استاد معارف اسلامی دانشگاه امام صادق(ع) با تأکید بر اینکه انسان در همه امور زندگی نیاز به شرح صدر دارد، گفت: شرح صدر علاوه بر اینکه موجب حسن انجام کارها میشود، اجر و ثواب و پاداش اخروی نیز به همراه دارد.
مرتضی علمخواه، استاد معارف اسلامی دانشگاه امام صادق(ع) در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، در رابطه با معنای شرح صدر در قرآن و روایات، اظهارکرد: شرح صدر در معنای تحت اللفظی یعنی سینه گشاده و در اصطلاح به معنای سعه صدر و تحمل مصائب را داشتن است، یعنی قلبی که توانایی تحمل مصائب، مشکلات و گرفتاریها را داشته باشد.
وی افزود: البته داشتن سعه صدر فقط مربوط به مصائب نیست، بلکه در همه حوزهها از جمله تبلیغ، نیاز به سعه صدر است، همچنان که حضرت موسی(ع) از خدا درخواست سعه صدر میکند. اما پیامبر اسلام(ص) آنقدر عظمت داشت که خدای متعال این نعمت بزرگ یعنی شرح صدر را به او عطا کرد و فرمود:«الم نشرح لک صدرک».
علم خواه ادامه داد: در روایت آمده که صبر بر سه دسته است: صبر بر مصائب، صبر بر طاعت و صبر از گناه که نشان میدهد انسان در همه امور به قدرت تحمل و صبر بالا نیاز دارد.
استاد دانشگاه امام صادق(ع) با بیان اینکه شرح صدر از لوازم جدی حسن انجام یک کار است، گفت: اگر شرح صدر وجود نداشته باشد، انسان تحت وساوس شیطان مسیر را اشتباه میرود، عجله به خرج میدهد و در نتیجه بیصبری و بیطاقتی و جزع و فزع، نتیجه مطلوب برایش حاصل نخواهد شد. علاوه بر این، کاری که همراه با سعه صدر انجام شود، مأجور و همراه با اجر و ثواب خواهد بود و خداوند به آن پاداش اخروی خواهد داد.
وی بیان کرد: بحث صبر معمولا برای انسانهایی به وجود میآید که از لحاظ ایمان، معرفت و تقوا در درجات بالایی قرار داشته باشند، یعنی هر چقدر درجه ایمان، معرفت و تقوای انسان بیشتر باشد، طبیعتا صبرش نیز بیشتر میشود.
علم خواه افزود: شناخت خدای متعال به انسان صبر میدهد، اینکه انسان بداند خدا حقیقتا شاهد اعمال اوست و تمام اوضاع و احوال انسان را ملاحظه و رصد میکند. اینکه انسان خود را در محضر خدا ببیند، به او صبر داده و او را به مقام رضا میرساند و آرامش حاصل از آن باعث میشود که انسان سینه گشادهای داشته باشد.
این استاد دانشگاه با اشاره به تفاوت میان مدارا و مداهنه، اظهار کرد: مداهنه یعنی چیزی را به اصطلاح ماستمالی کردن و بر آن سرپوش گذاشتن و کسانی که به دنبال منفعت بیشتر هستند، این عمل را انجام میدهند، بنابراین شرح صدر در بحث مداهنه اثر ندارد؛ اما یکی از آثار شرح صدر، مدارا است، اینکه انسان بدون عقبنشینی از اصول خود بتواند با بهترین روشها به حل و فصل مسائل بپردازد، لذا در ادبیات قرآن، مدارا ممدوح و مداهنه مذموم است.
