شکرالله خاکرند، استاد تاریخ اسلام دانشگاه شیراز، در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، اظهار کرد: در حالت کلی، زندگی در اجتماعات شهری و نیز ضرورت اجرای قوانین و مقررات ایجاب میکند که یک نظام حکومتی در جامعه به وجود آید.
وی افزود: علم سیاست با موضوع چگونگی کسب و توزیع قدرت شروع میشود، حکومت نیز برای اجرای قانون دارای قدرت است و شکلگیری آن بسته به جهتی دارد که جامعه برای آن انتخاب میکند. لازم به ذکراست، اولین جهتی که در تاریخ بشر برای سیاست انتخاب شد، تأمین رفاه و معیشت افراد بشر و نیز دستیابی به آرامش در چارچوب قانون و حکومت است.
خاکرند ادامه داد: ادیان الهی تعریف جدیدی از سیاست ارائه کردند، یعنی در ادیان الهی علاوه بر تأمین معیشت و ایجاد رفاه به عنوان یک هدف میانی، تربیت و تعالی انسان و رشد فضایل اخلاقی نیز به عنوان اهداف سیاست در نظر گرفته شده است.
وی بیان کرد: از آنجا که انسان در چارچوب حکومت حضور اجتماعی دارد و این حضور به شدت بر خلقوخوی او اثر میگذارد، به همین دلیل ادیان به مسائل مدیریتی و اجتماعی نیز ورود میکنند، با این رویکرد که نظام حاکم بر جامعه به انسانها کمک کند تا در زندگی اجتماعی خود، از ارزشهای انسانی فاصله نگیرند.
استاد تاریخ اسلام دانشگاه شیراز با بیان اینکه از منظر دینی، رعایت آزادی، عدالت و کرامت انسان هدف سیاست را تشکیل میدهد، گفت: هدف سیاست، تعالی روحی و فکری انسانها و رشد فضایل اخلاقی است، ولی در حکومتها و نظامهای سیاسی متعارف دنیا، این موارد جزء اهداف و غایات سیاست در نظر گرفته نشده است.
وی افزود: در طول تاریخ بشر، سیاست بیشتر عرصه رذایل اخلاقی بوده است تا رشد فضایل اخلاقی، لذا هر جا که دین حضور نداشته، سیاست و قدرت به خودی خود هدف در نظرگرفته شده و بعضا به ابزاری برای کسب ثروت تبدیل شده است.
خاکرند اظهار کرد: چشماندازی که ادیان الهی برای انسان ترسیم میکنند، یک افق وسیع معنوی بوده و ابزارها و روشهای مورد تأکید آنها برای ریاست، عمدتا مبتنی بر چارچوبهای اخلاقی است؛ به عبارت دیگر از منظر دینی، حکومت و قدرت نه هدف، که وسیله هستند و برای دستیابی به آنها نمیتوان از روشهای غیر اخلاقی استفاده کرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز بیان کرد: گاهی کارگزاران سیاسی غایت و هدف دین را فراموش میکنند، در این میان، آنچه به عنوان ابزار و وسیله در نظر گرفته میشود، احکام و شعائر دینی و حتی خود حکومت دینی است.
خاکرند افزود: متأسفانه گاهی در حکومتهای اسلامی، بر خلاف حوزه نظری که صحبت از ارزشها و فضایل اخلاقی است، در عمل شاهد نوعی سکولاریته هستیم و نیز سیاست از حالت وسیله بودن خارج شده و اهداف و چشماندازهای گسترده که جوهر دین را تشکیل میدهند، فراموش میشوند؛ طبعا در این وضعیت، قواعد حاکم بر حکومت و سیاستورزی دینی همان قواعد حکومتهای غیر دینی بوده و حکومتهای دینی را دچار نوعی غفلت و دنیاطلبی میکند که این مشکلات جزء آسیبهای جدی در حوزه عمل حکومتهای دینی قلمداد میشود.