همهپرسی میتوانست اردوغان را به آتاتورک دوم تبدیل کند
گروه سیاست و اقتصاد: یک نماینده سابق مجلس شورای اسلامی گفت: اگر همهپرسی قانون اساسی ترکیه با درصد بیشتری از آرا به پیروزی رسیده بود، اردوغان میتوانست نقش آتاتورک دوم را در ترکیه ایفا کند.
احمد بخشایش اردستانی، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، با اشاره به اعلام نتایج همهپرسی قانون اساسی ترکیه اظهار کرد: اردوغان شخصیتی کاریزماتیک داشته و تا به حال موفق عمل کرده است، اکنون نیز تشخیص داد که بهترین کار، تبدیل نظام حکومتی از پارلمانی به ریاستی است.
وی با بیان اینکه نظامهای حکومتی را میتوان به سه دسته ریاستی، پارلمانی و نیمه پارلمانی-نیمه ریاستی تقسیم کرد، افزود: در نظام پارلمانی، پارلمان همه کاره بوده و ریاست جمهوری مقامی تشریفاتی است؛ همانگونه که در ترکیه تا قبل از برگزاری همهپرسی، چنین وضعیتی حاکم بود.
بخشایش اردستانی ادامه داد: در نظامهای ریاستی مثل آمریکا، رئیس جمهور فصلالخطاب و همه کاره است و در نظامهای نیمه پارلمانی-نیمه ریاستی مثل ایران و فرانسه، پارلمان و رئیس جمهور در ریلی دوگانه حرکت میکنند.
عضو سابق کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس بیان کرد: برای دستیابی به رشد و توسعه در یک کشور، سرنخ باید در دست یک نفر باشد، اردوغان نیز تمایل داشت همه اختیارات را یک کاسه کند. زمانی که نظام حکومتی به ریاستی تبدیل میشود، اختیارات و مسئولیتهای رئیس جمهور افزایش یافته و نخستوزیر ساقط میشود؛ بنابراین جایگاه نخستوزیری دیگر وجود ندارد و رئیس جمهور است که نقش نخستوزیر را نیز ایفا کرده و وزرا را معرفی میکند.
وی اضافه کرد: در ترکیه قصد بر این بود که میان اختیارات رئیس جمهور و پارلمان موازنه برقرار شود. در اصلاحات جدید، رئیس جمهور میتواند پارلمان را ساقط کند، ولی با این شرط که اگر پارلمان را ساقط کرد، انتخابات ریاست جمهوری نیز همراه با انتخابات پارلمان باید مجددا انجام گیرد؛ بنابراین نوعی موازنه برقرار شده و رئیس جمهور حاضر نمیشود پارلمان را منحل اعلام کند، ضمن اینکه تعداد اعضای پارلمان افزایش مییابد.
بخشایش اردستانی ادامه داد: علیرغم اینکه نظام حکومتی ترکیه با 51 درصد آرا به ریاستی تبدیل شد و اردوغان میتواند تا دو دوره دیگر یعنی تا سال 2029 به ریاست جمهوری ادامه دهد، چرا که دوره ریاست جمهوری و نمایندگی پارلمان به پنج سال افزایش یافته است؛ با این حال فکر نمیکنم پیروزی همهپرسی مطلوب اردوغان باشد، به این دلیل که تمایل داشت 65 درصد آرا را به دست میآورد.
وی افزود: اگر همهپرسی با 65 درصد آرا به پیروزی میرسید، اردوغان میتوانست اعلام کند که مردم ترکیه با من همراه هستند و من نیز رشد و پیشرفت و توسعه را برایشان به ارمغان میآورم؛ در این صورت قادر بود نقش آتاتورک دوم را در ترکیه ایفا کند.
نماینده سابق مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: الگوی ترکیه، ایالات متحده آمریکا است که نظامی ریاستی محسوب میشود، ولی مشکل ترکیه این است که همهپرسی با درصد کمی به پیروزی رسید و موافقان و مخالفان آن به موازات یکدیگر حرکت کردند؛ به طوری که مخالفان معتقدند در انتخابات تقلب صورت گرفته است و ناظران بینالمللی باید صحت انتخابات را تأیید کنند.
وی گفت: اینکه گفته میشود ممکن است در آینده، ترکیه به سمت تشکیل امپراطوری و پادشاهی برود، بعید نیست، به هر حال روحیه شرقی دارند و باید دموکراسی را تمرین کنند؛ فراموش نکنیم که ترکها بیست سال قبل بسیار فقیر بودند، اما ترکیه در دوره اردوغان ارتقاء پیدا کرد. در واقع هر چقدر رشد و توسعه به وجود آید، مردم ترکیه خواهان آن هستند. نمیتوان جامعه ترکیه را به سمت دیکتاتوری، استبداد و سلطنت سوق داد؛ ولی مردم اگر چیزی را به دست آوردند، حاضر به از دست دادن آن نیستند.
بخشایش اردستانی تصریح کرد: اردوغان یک بار دیگر نشان داد که آرام آرام در حال عبور از نظامیگری است. کشورهایی مثل ترکیه، پاکستان و مصر همیشه تحت سلطه ارتش بودهاند، ولی با برگزاری همهپرسی در ترکیه، ارتش که تا پیش از این حافظ منافع پان ترکیسم بود، قدرتش کاهش و اختیارات رئیس جمهور افزایش یافت.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه اردوغان به سمت کردها حرکت کرد و توانست بخش عمدهای از آرای دو ایالت کردنشین را به دست آورد، افزود: مسئله کردها و دولت ترکیه مسئلهای طولانی است و با تبدیل حکومت عوض نمیشود. کردها همیشه دنبال نوعی استقلال و خودمختاری بودهاند و تغییر رژیم تأثیری بر روابط دو طرف نخواهد گذاشت؛ البته اردوغان میتواند به کردها وعده رشد و توسعه بدهد و اگر برایشان سرمایهگذاری کند، شاید به او روی آورند.
