آیتالله العظمی سبحانی:
آیه قرآن با روایت نسخ نمیشود
گروه حوزههای علمیه: آیتالله العظمی جعفر سبحانی با بیان اینکه آیات قرآن با روایات نسخ نمیشود گفت: همه کلمات و حروف قرآن وحی است و کتابی که این ویژگی را دارد با یک روایت آن هم ظنی نسخ نمیشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) آیتالله العظمی جعفر سبحانی امروز 25 اردیبهشت در درس خارج خود در مسجد اعظم با اشاره به آیه وصیت «كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ»(180 بقره) با بیان اینکه فعل کُتِب نشانه محکم بودن آیه و عدم نسخ آن و نشانه بقاء و پایداری است، گفت: برخی مدعی شدهاند که این آیه نسخ شده و نسخ آن نیز توسط آیه ارث و یا روایتی رخ داده است.
وی افزود: آیه مواریث «يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ ...» (11 نساء) نمیتواند ناسخ این آیه وصیت باشد؛ زیرا ناسخ باید متاخر باشد در حالی که متقدم است.
آیتالله سبحانی ادامه داد: از طرف دیگر آیه مواریث و وصیت در دو رتبه هستند و ارث بعد از وصیت است و در اینجا ناسخ و منسوخ در درجه واحد نیستند؛ لذا ناسخ و منسوخ باید متقدم و متاخر باشند و افراد مدعی باید بگویند از کجا معلوم که این مسئله تحقق دارد.
این مرجع تقلید تصریح کرد: استدلال دیگر آنان این است که آیه وصیت با آیه مواریث منسوخ نیست بلکه روایتی در این زمینه داریم؛ روایت هم به یک فرد اعرابی میرسد و در تمام فقه نیز همین یک روایت وجود دارد؛ روایت گفته است که من در حجةالوداع در کنار پیامبر(ص) بودم که فرمود خداوند تکلیف ارث را در قرآن معلوم کرده است لذا «لا وصیة لوارث».
وی افزود: این روایت نمیتواند ناسخ قرآن باشد؛ زیرا اولا قرآن مقام عظیمی دارد و کلام خداست و همه حروف و کلماتش برای ما وحی است و نمیتوان با یک خبر واحد ظنی کلام خدا را نسخ کنیم و آیه را بگوییم به درد نمیخورد؛ آن هم روایت از فردی اعرابی؛ البته مراد از اعرابی، عرب نیست بلکه به کسی که بادیهنشین است گفته میشود.
این مفسر قرآن با بیان که قرآنی که «كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ»(هود/1) است قابل نسخ با خبر واحد نیست گفت: حتی برای تخصیص و تقیید نیز باید روایتی معتبر و محکم داشته باشیم و با تحقیق فراوان بتوانیم این کار را بکنیم.
وی با ذکر استدلال دیگری در رد دیدگاه برخی فقها و مفسران عامه در این باره ادامه داد: در حجةالوداع شاید بیش از 80 هزار نفر در پای سخنرانی حضرت حضور داشتند ولی چطور هیچ فردی نشنیده و تنها یکی دو نفر که روایت از آنان نقل شده آن را شنیده و نقل کردهاند.
وی تاکید کرد: همچنین ائمه اهلبیت(ع) که عدل قرآن هستند در تایید این آیه شریفه روایاتی نقل فرمودهاند بنابراین آیه ناسخ به سنت نیست.
آیتالله سبحانی با اشاره به استناد کتب روایی اهل سنت در مورد نسخ آیه با سنت گفت: این روایت از دو فردی نقل شده که در لسان عامه صحابی هستند که لباس عصمت بر آنان می پوشانند ولی این دو فرد تنها همین یک روایت را در طول زندگیشان نقل کردهاند و راوی محسوب نمیشوند.
