فقر مطالعه در جامعه ایرانی
گروه فرهنگی: یک جامعهشناس و استاد دانشگاه با بیان اینکه جامعه ما به شدت در حوزه مطالعه دچار فقر است، گفت: مطالعه نیاز به انگیزه درونی و ایجاد این انگیزه نیز نیاز به آموزش دارد که متأسفانه نهادهایی چون صدا و سیما، آموزش و پرورش و خانواده وظیفه خود را در این زمینه انجام ندادهاند.
مرتضی پدریان، جامعهشناس و استاد دانشگاه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، با اشاره به جایگاه کتاب و کتابخوانی در دین اسلام اظهار کرد: در دین اسلام تأکید بسیاری بر مطالعه شده است، همانطور که در قرآن سورهای وجود دارد که با تأکید بر خواندن شروع میشود: «ن،والقلم و ما یسطرون» و یا آیه «هل یستوی الذین یعلمون و الذین لایعلمون».
وی افزود: حتی قرآن با این آیه بر پیامبر نازل شد: «اقرأ باسم ربک الذی خلق»، تمام این آیات بیانگر اهمیت مطالعه در دین اسلام است، ولی اینکه در جامعه ما چقدر به این مسائل اهمیت داده میشود، موضوع دیگری است.
پدریان بیان کرد: فقر مطالعهای که در کشور وجود دارد، به شدت بر رفتارهای افراد تأثیرگذار است. متأسفانه اکثر مردم جامعه ما اهل مطالعه و کتابخوانی نیستند و به همین دلیل تمامی تحلیلها و گفتگوهای آنها بر اساس حوزه شنیداریشان صورت میگیرد و اینکه چقدر این حوزه شنیداری بتواند در تصمیمگیریهای ما به صورت واقعی تأثیرگذار باشد، یک سؤال بزرگ است.
وی با بیان اینکه مراکز نظرسنجی و دانشگاهها سرانه مطالعه در کشور را حدود یک تا دو دقیقه اعلام میکنند، افزود: متأسفانه این آمار نشان میدهد که جامعه ما اهل خواندن و مطالعه و آگاهی نسبت به پدیدهها به صورت واقعی نیست.
این جامعهشناس و استاد دانشگاه گفت: اگر از کسی سؤال شود که شما چقدر در رابطه با دوره مشروطیت یا حوزههای تصمیمگیری در دوره قاجار و پهلوی و پس از آن در این چند سال اخیر اطلاع دارید، چیزی برای گفتن ندارد.
وی ادامه داد: به همین خاطر جامعه ما در این حوزهها به شدت دچار فقر است و این فقر، خود را در تصمیمگیریهای کلان نشان میدهد، در چنین جوامعی مردم بیشتر از اینکه اهل تفکر و تعقل باشند، اهل ظاهربینی هستند و به اینکه چه کسی چه چیزی میگوید، توجه میکنند و صحت آن حرفها برایشان مهم نیست.
پدریان با بیان اینکه چرا سرانه مطالعه در کشور ما بسیار پایین است، گفت: فرایند حرکت در جامعه ما، حرکت به سمت خواندن و مطالعه نیست، به این دلیل که وقتی فرزندان ما قصد مطالعه دارند، کمتر پیش میآید که ما اجازه خواندن کتاب مورد علاقه خودشان را به آنها بدهیم و بیشتر کتابی را که خودمان دوست داریم، برای خواندن به آنها میدهیم.
وی اضافه کرد: اکثر مردم دوست دارند که فرزندانشان پزشک یا مهندس شوند و زمانی که آن فرزند وارد رشته درسی شود که به آن علاقه ندارد، میزان مطالعهاش نیز به مقدار قابل توجهی کاهش مییابد.
این استاد دانشگاه دلیل دوم کاهش سرانه مطالعه در کشور را عدم ورود نهادهای مؤثر در جامعهپذیری مثل صدا و سیما، خانواده و آموزش و پرورش به حوزه مطالعه دانست و ادامه داد: مطالعه کردن نیاز به یک انگیزه درونی و ایجاد این انگیزه نیاز به آموزش دارد.
وی اضافه کرد: کسانی که مسند فکری جامعه ما را در دست دارند یا به عبارت دیگر هنجارفرستهای جامعه، از اینکه جامعه ما دارای آگاهی و دانش شود، هراس دارند، به این دلیل که اگر کسی آگاهی و دانش داشته باشد، دیگر پیروی کورکورانه نمیکند.
پدریان ادامه داد: مثلا اگر یک هنجارفرست در زمینهای بحثی را مطرح کرده و شخصی آگاه و اندیشمند با او مخالفت کند، طرفداران آن هنجارفرست که او را به عنوان یک کاریزما قبول دارند، به شدت با این شخص برخورد و او را سرکوب میکنند؛ چون منافع آن شخص هنجارفرست به خطر میافتد.
