حضرت علی(ع) معرف عدالت است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، سیبوه سرکیسیان، اسقف اعظم و خلیفه ارامنه تهران و شمال ایران در در پنجمین جشنواره بین‌المللی امام علی(ع)‌پژوهی اظهار کرد: برای من افتخار بزرگی است که اکنون اینجا و در میان شما هستم. در این سمینار بین‌المللی که در خصوص یکی از شخصیت‌های بزرگ تاریخ که امام علی بن ابیطالب(ع) پسر عمو و داماد پیغمبر(ص) است، می‌خواهیم صحبت کنیم. شخصیتی که نقش مهم و تاثیر بسزایی در تاریخ صدر اسلام داشته است.

وی افزود: من از دست‌اندرکاران این سمینار بسیار تشکر می‌کنم که تلاش کرده‌اند تا بتونند یکی از نمونه‌های نظم اجتماعی صدر اسلام را به تصویر بکشند و ما را با زوایای آن آشنا کنند.

سیبوه سرکیسیان تصریح کرد: شکی نیست که مطالعه عمیق و جدی تاریخ صدر اسلام و ارزیابی دوباره آن دوران تاریخی می‌تواند زندگی امام علی(ع) و روش کار او را روشن سازد و او را خارج از حیطه شیعه نیز تعریف کرده و بشناساند. زیرا از زمان آغاز فعالیت امام علی ایشان یکی از پیروان وفادار پیامبر(ص) و همچنین یک رهبر بزرگ در طول تاریخ اسلام بودند، بر خلاف آنچه که بیشتر تصویر امام علی عنوان یک پیشوای شیعیان نشان داده شده است.

وی خاطرنشان کرد: خوشبختانه متفکران اخیر اسلام چه در میان اهل سنت و چه در میان شیعیان به این نتیجه رسیده‌اند که شخصیت علی(ع) باید خارج از تقسیمات فرقه‌ای و مذهبی باشد و باید از نظر شخصیتی مهم در زمان و تاریخ خودش مورد بررسی قرار گیرد. در طول دوران خلافت عثمان حکومت نااهل باعث شد تا مردم بر علیه او قیام کنند و این قیام اولین قیام مسلمانان بر علیه بی‌عدالتی و ظلم بود و اولین تلاش مسلمانان برای برقراری عدل و داد بود.

علی در طول دوران حیات پیغمبر و در طول سه خلیفه‌ بعد از پیامبر

اسقف اعظم و خلیفه ارامنه تهران ادامه داد: به طور خلاصه از زندگی امام علی(ع) نکاتی را مربوط به زمان پیغمبر و هم سه خلیفه‌ بعد از پیامبر اسلام بیان و سپس به نکاتی از زندگی خود آن حضرت با توجه به نهج‌البلاغه می‌پردازم. بدون اینکه وارد جزییات شوم می‌خواهم خلاصه‌ای از زندگی علی را بیان کنم و سپس به بیان افکار اجتماعی ایشان می‌پردازم؛ ایشان به قبیله‌ بنی‌هاشم تعلق داشت و همان قبیله‌ای که پیامبر نیز از آن بود. علی از همان ابتدا زندگی‌اش در کنار پیامبر بود و از حمایت پیامبر برخوردار بود. ایشان با پیامبر به غار حرا نیز می‌رفت، علی در همان خانه‌‌ پیامبر و به عنوان یکی از اعضای خانواده‌ پیامبر بود و به ایشان خیلی نزدیک بود و در جنگ‌های مختلف و مهمی چون بدر، احد، خندق و خیبر شرکت داشت. این علی بود که تمام بت‌ها را در کعبه از بین برد و آن را تبدیل به خانه‌ خدا کرد و به شکل اولیه آن که حضرت ابراهیم ساخته بود درآورد. این علی بود که سوره توبه را به مکه برد و آن‌را بلند در شهر خواند و دین جدید را که همان اسلام بود اعلام کرد.

وی در ادامه با اشاره به واقعه غدیر تصریح کرد: پیامبر(ص) در طول آخرین حج خود هنگامی که در راه مدینه بودند به در غدیر به پیراونش گفت هر کس من را به عنوان پیغمبر خود قبول دارد علی را نیز باید قبول داشته باشد. ما فراموش نمی‌کنیم که کسی که در بستر پیغمبر در شب هجرت خوابید علی(ع) بود در زمان که خانه پیامبر(ص) محاصره شده بود. همچنین این علی بود که پیامبر در موردش فرمود من شهر علم هستم و علی دروازه آن است و بنابراین لقب باب نیز برای علی در نظر گرفته شد.

سیبوه سرکیسیان خاطرنشان کرد: در زمان فوت پیامبر و زمانی که جامعه بدون رهبر مانده بود گرایش بر این بود که علی جانشین پیامبر خواهد بود اما بعد از مدتی بحث و گفت‌وگو بین مهاجران و انصار ابوبکر به عنوان جانشین پیغمبر انتخاب شد. در طول جانشینی ابوبکر علی خود را از جامعه دور می‌کرد و نقش فعالی نداشت. البته بنابر بعضی منابع علی ترجیح می‌داد تا به جمع‌آوری قرآن و تنظیم آن بپردازد تا به کار دیگری مشغول شود. ابوبکر قبل از مرگش عمر را به عنوان جانشین خود انتخاب کرد. در این زمان علی به عنوان یک مشاور امین و مورد اعتماد در امور دینی و امور قانونی بود به دلیل دانش عمیقی که از قرآن داشت.

وی با اشاره به کمیته‌ای که خلیفه دوم منصوب کرده بود گفت: با انتخاب عثمان به عنوان خلیفه سوم، علی به طور کلی خود را از آنها جدا کرد و در واقع یکی زندگی آرام و بدون دغدغه را انتخاب کرد، دوره‌ای از زندگی که بیشتر سعی می‌کرد به عبادت خدا بپردازد و به تدریس قرآن به گروه کوچکی از مسلمانان مشغول شود که از زمان پیغمبر در کنار او بودند. بعد از کشته شدن خلیفه سوم، جامعه بدون رهبر ماند و به دنبال علی آمدند و از او خواستند تا خلیفه ایشان شود. در اینجا باید این نکته را ذکر کنیم که با خلافت علی رهبری به بنی‌هاشم برگشت و البته این آخرین زمانی بود که خلافت به بنی هاشم رسید.

علی به عنوان خلیفه

اسقف اعظم و خلیفه ارامنه تهران با بیان اینکه دوران کوتاه خلافت علی (ع) به جنگ‌ها و درگیری‌های داخلی و اغتشاش‌های داخلی همراه بود که علت آن چندین فاکتور اقتصادی و اجتماعی بود تصریح کرد: بعد از انتخاب ایشان به عنوان خلیفه همه با او بیعت کردند بجز طایفه‌ عثمان که همان بنی‌امیه بودند. معاویه جانشین عثمان در سوریه خلافت علی را نپذیرفت و از اطاعت او سرباز زد، از طرف دیگر طلحه و زبیر بیعت خود را پس گرفتند و به سمت بصره به راه افتادند. علی بعد از بحث‌های بی‌نتیجه مجبور شد با آنها به جنگ بپردازد در جنگی که به نام جنگ شتر معروف شد متاسفانه عایشه بیوه‌ پیغمبر نیز در این جنگ شرکت کرد. علی(ع) آنها را شکست داد طلحه و زبیر کشته شدند و عایشه با احترام به مدینه باز گردانده شد. علی سعی کرد اوضاع را آرام کند ولی این کار سختی بود بعضی از حکمرانان جدید که گمارده بود سرپیچی می‌کردند.

وی ادامه دارد: تذکرات و راهنمایی‌های دوستانه علی به معاویه و دیگران اثری نکرد در این زمان علی تصمیم گرفت به جنگ با معاویه برود. این جنگ با معاویه بسیار حیاتی و مهم بود و علی در آستانه شکست دادن معاویه بود که آنها از قرآن سوی استفاده کردند و گفتند اجازه بدهید قرآن در بین ما قضاوت کند. در این زمان علی بر خلاف میل باطنی خود آتش بس اعلام کرد. در این زمان بعضی از پیروان علی از آنها روی گردان شدند و خوارج نام گرفتند. علی مجبور بود با آنها بجنگد و آنها را شکست بدهد ولی تمام این جنگ‌ها و اغتشاشها و بی‌نظمی‌ها باعث تاثیر گذاشتن بر جامعه و بر حکومت علی شد. بر خلاف تمام مشکلاتی که او داشت علی به عهد خود و ماموریت خویش پایبند ماند و آن را برگرداندن جامعه به راه راست و دین حقیقی بود. این ماموریت هم درعمل و هم در کلام او را تبدیل به یکی از تاثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ اسلام کرد.

افکار اجتماعی علی ابن ابیطالب

سیبوه سرکیسیان با بیان اینکه نهج‌البلاغه سطح وسیعی از افکار اجتماعی علی ابن ابیطالب را نشان می‌دهد، تصریح کرد: به دلیل کمبود وقت در اینجا من به ذکر نکات اصلی طرز فکر علی می‌پردازم. اول از همه من دوست دارم که ذکر کنم که فقط با یک نگاه و بررسی کوتاه بر زندگی علی و کار او افراد درک خواهند کرد که علی یکی از بزرگترین اصلاح‌طلبان در تاریخ صدر اسلام بوده است. سیستم زمامداری او بر اساس عدالت اجتماعی و برابری بوده است، تاریخ به ما می‌گوید که علی حتی مخالف کارهای انجام شده به وسیله خلیفه دوم بوده که به تقسیم غنایم و مالیات کشورهای اشغال شده می‌پرداخته است.

وی با بیان اینکه اولین وجه همت حضرت علی تمرکز بر روی همبستگی و وحدت و یکپارچگی امت اسلامی بود، تصریح کرد: او سخت کار می‌کرد تا زمامداری و حکومت به بهترین نحوه اداره شود. او افسران درستکار و دیندار را به جای افسران بی دین جایگزین کرد. زمین‌ها و سرزمین‌هایی را که به وسیله زمامداران قبلی اشغال شده بود به آنها برگرداند اما مهم‌ترین قسمت کارهای اصلاحیه ایشان معرفی عدالت و برابری در توزیع ثروت عمومی در بین مردم بود. معرفی عدالت و برابری باعث شد که فرماندهان ایشان اصول برادری و دوستی را به زیر دستان خود نیز آموزش دهند.

اسقف اعظم و خلیفه ارامنه تهران در پایان با بیان اینکه از مهم‌ترین خصوصیات فلسفه اجتماعی علی اعتقاد به این بود که تمام جامعه باید به طور مساوی از ثروت‌های جامعه بهره ببرند، اظهار کرد: در اندیشه علی، عدالت اجتماعی می‌توانست تحقق یابد هر گاه که درک متقابل و دوستی و احترام بین زمامداران و مردم ایجاد شود. او می‌گوید: «وقتی که زمامداران و مردم هر دو وظایف خود را به‌درستی و صداقت انجام دهند در آن وقت زمانی برسد که درستی و تقوا در جامعه غالب می‌شود و رواج می‌یابد.