انسان ناشکر، شان و منزلت اجتماعی خود را از دست میدهد
گروه اجتماعی: مسئول اجرایی دبیرخانه کرسی آزاداندیشی حوزه علمیه اصفهان گفت: زمانی که در برابر خدا ناسپاسی کنیم، در برابر مخلوق او هم ناسپاسی میکنیم. ناسپاسی در برابر خلق باعث میشود که انسان بسیاری از امتیازات مربوط به ارتباطات اجتماعی را از دست بدهد.
حجت الاسلام علیرضا ناجی، مسئول اجرایی دبیرخانه کرسی آزاداندیشی حوزه علمیه اصفهان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از اصفهان، درباره معنای شکر در ادبیات دینی، اظهار کرد: بحث شکر در برابر نعمت مطرح میشود؛ یعنی هر زمان از کسی خیری به ما میرسد، در قبال او وظیفه داریم که شکر آن خیر را در برابر او به جا آوریم. حال این شکر میتواند در عرصههای مختلف معنای خاص خود را داشته باشد.
وی ادامه داد: شکر میتواند گفتاری، رفتاری و یا در قالب یک عمل باشد. حداقل شکر گفتاری، گفتن ذکر الحمدالله و دعاهایی که از اهلبیت علیهم السلام به ما رسیده است، میباشد. مثلا در قالب شکل گفتاری روایتی داریم که پیامبر(ص) در مسیری در حال حرکت بودند و در آن مسیر پنج مرتبه از مرکب پیاده شده و سجده شکر به جا آوردند، انصار از ایشان دلیل این کار را سوال کردند و ایشان فرمودند: در این مسیر جبرئیل پنج بار بر من نازل شد و پنج خبر خوش به من داد و من هربار شکر آن را به جا آوردم و آن را به تعویق نینداختم.
ناجی خاطرنشان کرد: در زمینه شکر رفتاری آیه معروفی داریم «وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ: و اما (فقط) درباره نعمت پروردگارت سخن بگوی»(ضحی 11) . در تفسیر این آیه امام صادق علیه السلام، روزی به منزل یکی از اصحاب ثروتمندشان رفتند که خانه بسیار ویران و خرابی داشت، امام(ع) از او پرسیدند شما چرا در این خانه زندگی میکنید؟ صحابه ایشان جواب داد که این خانه یادگار پدرم است، امام (ع) فرمودند که « تو باید از نعمتی که داری استفاده کنی و در جای بهتری زندگی کنی».
مسئول اجرایی دبیرخانه کرسی آزاداندیشی حوزه علمیه اصفهان بیان کرد: نوعی دیگر از شکر این است، نعماتی که خداوند به ما عطا کرده را در راستای درست همان نعمت استفاده کنیم.
ناجی در خصوص عوامل ناشکری در بین انسانها گفت:خداوند میفرماید: «وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ؛ و چون انسان را آسيبى رسد ما را به پهلو خوابيده يا نشسته يا ايستاده مىخواند و چون گرفتاريش را برطرف كنيم چنان مىرود كه گويى ما را براى گرفتاريى كه به او رسيده نخوانده است اين گونه براى اسرافكاران آنچه انجام مىدادند زينت داده شده است» (آیه 12 سوره یونس) و یا «کَلَّا إِنَّ الاْءِنسَانَ لَیطْغَی أَن رَآهُ اسْتَغْنَی؛ یقیناً انسان طغیان میکند. از این که خود را بینیاز ببیند» (6 و 7 علق). احساس بینیازی که در این آیه به آن اشاره شده، زمانی اتفاق میافتد که انسان به این حقیقت که نعمتهای او از جانب خداست، توجه نکند.
دبیر شورای فضای مجازی حوزه علمیه اصفهان تصریح کرد: انسان زمانی که به خدا فکر نکند، تصور میکند که داشتههایش از خودش است و این اختیار را دارد که هرطور مایل بود، آنها را مصرف کند و این باعث ناشکری و کفران نعمت میشود. یعنی انسان تحت تاثیر احساس بینیازی، طغیان میکند.
ناجی در رابطه با تبعات ناسپاسی و کفران نعمت، خاطرنشان کرد: انسان در صورت ناسپاسی، آن نعمت را از دست خواهد داد و یا آن نعمت برایش تبدیل به بلا خواهد شد. در یکی از دعاها از خداوند درخواست میکنیم که گناهانی که نعمتمان را تغییر میدهند بر ما ببخشد، یعنی نعمتی که قرار بود به انسان خیر برساند،حالا شر میرساند.
وی افزود: خداوند میفرماید: «وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ؛ اگر شکر خدا را بجای آورید نعمتها را زیاد میکنم و اگر کفر بورزید و ناشکری کنید، همانا عذاب من بسیار شدید است» ( 7 ابراهیم)؛ این آیه سرشار از تاکید است.
وی ادامه داد: خداوند در این آیه میفرماید که اگر ناسپاسی کردید، عذاب من عذاب شدیدی است. این عذاب شدید با گرفتاریها و مصیبتها از همین دنیا شروع شده و پس از آن موجب عقوبت اخروی هم میشود. روایت معروفی داریم که میگوید: اگر از خلق تشکر نکنی، از خالق تشکر نکردهای (من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق)؛ زمانی که در برابر خدا ناسپاسی کنیم، در برابر مخلوق او هم ناسپاسی میکنیم. ناسپاسی در برابر خلق باعث میشود که انسان بسیاری از امتیازات مربوط به ارتباطات اجتماعی را از دست بدهد.
ناجی گفت: انسان ناسپاس جایگاه اجتماعی خود را از دست داده و حتی میان خانواده و دوستان احترام و موهبتی را که باید داشته باشد، ندارد. این محبت یک امتیاز است. در زیارت امینالله یکی از درخواستهای ما از خدا این است که ما را محبوب در زمین و آسمان قرار دهد. انسان ناسپاس در برابر خدا و خلق ناسپاس میباشد و این موهبت را در آسمان و زمین از دست میدهد.
