حجتالاسلام حمید الهی دوست، مدیر گروه فقه و اصول جامعهالمصطفی العالمیه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از اصفهان، اظهار کرد: هر مفهوم و وجود ماورایی از آنجا که ورای تصور و حواس پنجگانه بشر است و با عالم ماده که همان عالم انسانها میباشد، بیگانه هست و به همین دلیل فهم آن نیز برای انسان مشکل و طبیعتا بشر درفرآیند فهم آن نیز دچار توهمات و باورهای خیالی میشود.
وی افزود: عرصه باور و خیال انسان پهناور است و برهمین اساس انسان در باورهای خیالی خود، اسطورهپردازی کرده و بعضا آنچه درخیال خود پرورش میدهد، آن را به صورت نقاشی و توهم برای خودش تعریف و آن را به دیگران نیز منتقل میکند، اینجاست که نقش موجودات غیرارگانیک در ذهن انسان پررنگتر میشود.
این مفسر قرآن با اشاره به این گفته شهید مرتضی مطهری که نقطه ضعف قوای ادراکی بشریت ناشی از غلبه توهمات و خیالات بر انسان است، بیان کرد: با در نظر گرفتن آیه 14 سوره مومنون که میفرماید« فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ »، باید این نکته را نیز در نظر گرفت که قوه بیمهابا و نامحدود خیال و وهم انسان باعث ایجاد انحرافاتی در ادراک انسانها نیز میشود و به همین دلیل بعضی از انسانها به این تصور میرسند که خدا هستند و حتی عدهای، ادعای شرک و کفر میکنند؛ این نوع توهمات اختصاص به جن و ملک ندارد و موضوعات مختلفی را شامل میشود.
الهیدوست با اشاره به دیدگاه قرآن درخصوص «جن»، گفت: در قرآن درباره خصوصیات وجودی جنیان آمده است که خلقت آنها قبل از خلقت انسانها بوده و ماده اصلی وجودی آنها از آتش است و دیگر اینکه مثل انسانها مکلف وتکاملپذیرهستند و پیغمبر(ص) نیز بر آنها مبعوث شدهاند.
وی افزود: انسان بعضا وقتی که به علل و زمینههای یک رخداد، واقف نباشد، ممکن است آن را به جنیان و موجوداتی دیگر نسبت دهد، لذا این وجه موضوع نشات گرفته ازعدم شناخت این موجودات است. در واقع نداشتن روحیه تحقیق و پژوهش و بالطبع دور ماندن انسان از حقایق دینی، گاهی منشاء این نوع برداشتهای غلط میشود.
وی با اشاره به آیه الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ؛ »، تصریح کرد: آیات قرآن مشتمل بر دو دسته هستند؛ یک دسته آنها هدف آفرینش انسان و یک دسته دیگر، هدف خلقت بشر را بیان میکنند. خداوند براساس آیه 12 سوره طلاق «اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً »، هدف از آفرینش آسمانها و زمین را تفکر در شناحت ذات خود میداند، لذا وارد شدن به موضوعات و مباحثی که مورد تاکید کلام الهی نیست، جایز نمیباشد.
الهی دوست با بیان اینکه ما انسانها از سبک زندگی و روند رشد و تکامل جنیان بیاطلاع هستیم، گفت: با توجه به اینکه وجود شیطان از جنیان بوده و او همواره رقیب حضرت آدم(ع) بوده، لذا سبک زندگی ما انسانها با آنها نیز متفاوت است. جنیان در اغواء و گمراه کردن حواس و شناخت انسانها تاثیر دارند که این تاثیرگذاری در در حد وسوسه و تضعیف و یا درعین تقویت افکار و یا بدبین یا خوشبین شدن انسان نسبت به یک موضوع خاص است.
وی با اشاره به دو سوره ناس و فلق در قرآن و اینکه انسان باید از شر دشمنان و وسوسههای جنی و انسی به خداوند پناه ببرد، تصریح کرد: وظیفه انسانها در ارتباط با موجودات ماورایی مثل جنیان، دوری کردن از آنها و به نعبیری دور شدن از اغواء، تزیین و وسوسه آنها است. انسان باید بداند با کنکاش کردن در عالم موجودات ماورایی، به جز گمراه کردن و وسوسه کردن خود، اطلاعات خوبی به دست نمیآورد، بلکه با عدم شناخت درست از وظایف، تکالیف و حقایق عالم، موجبات ایجاد انحراف در تفکرات خود را رقم میزند.