لازمه تدبر در قرآن، یافتن مصادیق آیات در زندگی روزمره است

حجت‌الاسلام حجت‌الله رحمانی، مدیر مرکز تخصصی تفسیر جامعه‌القرآن استان اصفهان در گفت‌و‌گو با ایکنا از اصفهان اظهار کرد: واژه تفسیر به معنای رایج کنونی در قرآن وجود ندارد و فقط یک بار، آن هم در معنای لغوی یعنی توضیح دادن و آشکار کردن در قرآن آمده است.

وی بیان کرد: قرآن ما را به تدبر دعوت می‌کند و اصلا یکی از اهداف نزول قرآن، تدبر در آیات این کتاب آسمانی است. کلمه تدبر از ریشه «دُبُر» به معنای پشت صحنه‌ها را دیدن می‌باشد. اینکه انسان پشت صحنه آیات قرآن کریم را ببیند و فهمی از قرآن داشته باشد که بتواند زندگی‌اش را بر اساس آن تنظیم کند.

مدیر مرکز تخصصی تفسیر جامعه‌القرآن استان اصفهان افزود: اخیرا اصطلاح و روش خاصی برای فهم قرآن با عنوان تدبر مطرح شده و مؤسساتی با همین عنوان در حال فعالیت‌اند، ولی آنچه قرآن کریم با عنوان تدبر مطرح می‌کند، این است که این کتاب آسمانی را مطالعه کرده و جایگاه آن را در زندگی خود باز کنیم.

حجت‌الاسلام رحمانی با بیان شاخصه‌های تدبر در قرآن کریم گفت: قدم اول این است که خود را مخاطب قرآن در نظر گرفته و بدانیم که قرآن می‌خواهد با ما حرف بزند، ولی اگر بگوییم که فلان آیه در مورد قوم عاد و ثمود است و مخاطبش ما نیستیم، طبیعتا در اینجا تدبر معنا پیدا نمی‌کند. در گام بعدی باید ببینیم که آیات قرآن چه پیامی برای زندگی امروز ما دارد، یعنی معارف قرآن را به روزرسانی کرده و به دنبال مصداق آن در زندگی خود باشیم؛ برای مثال قرآن می‌گوید که بنی‌اسرائیل علاقه شدیدی به گوساله داشتند، سامری گوساله‌ای ساخت و آنها را از مسیر خدا و ولی او جدا کرد. ما باید ببینیم که گوساله زندگی ما چیست، همان چیزی که محبوب ماست و حاضریم هر کاری برای آن انجام دهیم. از طرف دیگر، سامری ما کیست؟ سامری کسی بود که آن گوساله را ساخت، یعنی دشمنی که نقاط ضعف و حساسیت‌های ما را می‌داند، روی آنها سرمایه‌گذاری می‌کند تا به دینداری ما ضربه زده و ما را از خدا و ولی او جدا کند.

وی خاطرنشان کرد: خدا حتی غیر مسلمانان را به دلیل عدم تدبر و اکتفا به ظاهر توبیخ می‌کند. یکی از برکات تدبر این است که متوجه معجزه بودن قرآن می‌شویم. شخصی که در قرآن تدبر نمی‌کند، قلبش درون مخزنی قرار می‌گیرد که هیچ راه نفوذی به آن وجود ندارد، قفل شده است و رحمت خدا به آن وارد نمی‌شود. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید اگر تدبر در قرآن نباشد، خیری نیز وجود ندارد، یعنی همان چیزی که قرار است ما را به خدا رسانده و رشد و کمال دهد. خیری که به برکت قرآن کریم باید در زندگی ما راه پیدا کند، در پرتو تدبر به دست می‌آید.

مدیر مرکز تخصصی تفسیر جامعه القرآن استان اصفهان تصریح کرد: برای اینکه همه افراد جامعه بتوانند تدبر در قرآن داشته باشند، اولا باید ترجمه‌ای روان، دقیق، گویا و قابل فهم برای افرادی که ادبیات عرب نمی‌دانند، در دسترس باشد. امروز در مساجد و محافل قرآنی چند کلاس صرف و نحو وجود دارد که می‌تواند در فهم قرآن و در مسیر تدبر کارایی داشته باشد؟ ما در مرکز تخصصی تفسیر جامعه القرآن استان اصفهان، کلاس‌های صرف و نحو برای فهم قرآن برگزار می‌کنیم و افراد لذت می‌برند وقتی خودشان می‌توانند نکات ظریف قرآن را متوجه شوند.

 وی ادامه داد: باید در نظر داشته باشیم که آیات قرآن، قواعد کلی فهم آن را تشکیل می‌دهد، برای مثال آیات قرآن محکم و متشابه دارد، پس اگر در مورد آیه‌ای سؤال پیش آمد، بدانیم که ممکن است متشابه باشد و باید در کنار آیات دیگر قرار داده شود. قرآن مجموعه‌ای از 6236 آیه است، نه یک یا دو آیه. اگر آیه‌ای از قرآن می‌گوید:«لا اکراه فی الدین»، در جای دیگر نیز از بهشت و جهنم و مسئولیت انسان صحبت می‌کند. اگر سؤالی برای ما پیش آمد، برای پاسخ آن باید به اهل فن مراجعه کنیم و مواظب باشیم که گرفتار تفسیر به رأی نشویم، یعنی نظرات شخصی خود را به قرآن نسبت ندهیم، قرار است ما در محضر قرآن زانو زده و قرآن کریم ما را سیراب کند. اگر این چارچوب‌ها و ضوابط رعایت شود، افراد با هر سطح از سواد می‌توانند در قرآن تدبر کنند.

 حجت‌الاسلام رحمانی در پاسخ به این سؤال که چرا در جامعه ما کمتر به تدبر در قرآن اهمیت داده شده و عموما به خواندن قرآن اکتفا می‌شود، گفت: امروز مسیر تدبر در قرآن کمی سنگلاخ است و اگرچه به برکت نظام جمهوری اسلامی، ترجمه‌های روان و دقیقی در بازار وجود دارد، ولی هنوز هم این تفکر رایج است که قرآن دست نیافتنی بوده، یا افراد خاص باید به سراغ آن بروند و یا اینکه هر کسی قرآن را متوجه نمی‌شود.

 وی اضافه کرد: علاوه بر این، در به روزرسانی آیات قرآن مشکل داریم، برای مثال افراد وقتی سرگذشت قوم ثمود را می‌خوانند، ارتباط آن را با زندگی خود متوجه نمی‌شوند. ما از خواندن و فهم قرآن لذت نمی‌بریم، به همین دلیل بخشی از آن را متوجه نمی‌شویم و ان بخشی را هم که متوجه می‌شویم، نمی‌توانیم به روزرسانی کرده و با مصادیق امروزین آن ارتباط برقرار کنیم.

 مدیر مرکز تخصصی تفسیر جامعه القرآن استان اصفهان تصریح کرد: باید کارگاه‌های تدبر در قرآن شکل بگیرد و در این کارگاه‌ها، آیات قرآن قرائت و کلمه به کلمه ترجمه شود و افراد برداشت و فهم خود را از آیات بیان کنند؛ اگر کم کم تمرین کنند و در فضای این کار قرار بگیرند، آنقدر برایشان لذت‌بخش خواهد بود که قطعا حلاوت قران کریم را در متن زندگی خود احساس خواهند کرد.

انتهای پیام