انسان امیدوار، زندگی معنادار و هدفمند دارد

محمدباقر کجباف، عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه اصفهان در گفت‌وگو با ایکنا از اصفهان، اظهار کرد: دستیابی به اهداف و رسیدن به آرزوها با عنوان امید به زندگی در انسان تعریف شده است، از دیدگاه قرآن، امید، ارتباط انسان با خدا معنا می‌شود. اگر خدا در قرآن می‌فرماید به من امید داشته باشید، یعنی اینکه خواسته، آرزو و هدفتان رسیدن به خدا و ملاقات با او باشد.

وی افزود: امید به معنای دستیابی به خواسته‌ها و سبک زندگی مورد نظر مطابق با انتظارات و اهدافی است که هر فرد در زندگی خود مشخص کرده است.

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه اصفهان ادامه داد: زمانی که انسان زندگی‌اش را پاک و سالم می‌سازد، امیدش به خدا بیشتر می‌شود و در عین حال که به خدا امید دارد، از این می‌ترسد که خداوند به دلیل گناهان و عدم بخشش آنها، مجازاتش کند؛ بنابراین از دیدگاه اسلام انسان بین خوف و رجا یا ترس و امید قرار دارد.

کجباف تصریح کرد: در مثبت‌گرایی که از فضایل اخلاقی و یکی از مؤلفه‌های سلامت روانی محسوب می‌شود، فرد امیدوار در دستیابی به اهدافش پافشاری کرده و در این مسیر، تلاش و برنامه‌ریزی می‌کند؛ بنابراین خواب و خوراک او تنظیم و زندگی برایش معنادار می‌شود، ولی فرد ناامید زندگی بی‌معنا و بدون هدفی را سپری می‌کند، تلاشی انجام نمی‌دهد، خواب و خوراکش تنظیم نیست، دائما انتظار مرگ را دارد، افسرده بوده و زندگی برایش تمام شده است.

وی یکی از راه‌های افزایش امید در زندگی انسان‌ها را کار درمانی دانست و افزود: باید فرهنگ و تفکر کار و تلاش در زندگی نهادینه شود و افراد از کارهای  کوچک شروع کنند تا به کارهای بزرگ برسند. از طرف دیگر، ورزش و سلامتی جسمی و روحی نیز از شروط امیدواری در زندگی بوده و بیماری یکی از مهمترین عوامل ایجاد ناامیدی است.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه رابطه مستقیمی میان امید و عمل وجود دارد، گفت: هر زمان که شخص به انجام کاری اقدام می‌کند، در واقع آن کار برایش ارزشمند است، بنابراین ارزش آن عمل امید فرد را در زندگی افزایش می‌دهد. در روانشناسی مثبت‌گرا اهداف و ارزش‌ها معنای زندگی را مشخص می‌کنند و در جهان‌بینی اسلامی نیز هر انسان بر اساس عملکردش مؤاخذه شده یا پاداش داده می‌شود، چنانکه در آیات 7 و 8 سوره زلزال آمده است، «فَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ وَ مَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ؛ پس هر کس هم‌وزن ذرّه‌‏اى نیکى کند [نتیجه‏] آن را خواهد دید و هر کس هم‌وزن ذرّه‌‏اى بدى کند [نتیجه‏] آن را خواهد دید»؛ بنابراین عمل صالح، امید به زندگی را افزایش می‌دهد.

وی با بیان اینکه شخص امیدوار آرزوهای زیادی در زندگی دارد، افزود: داشتن آرزوهای مفید و به دور از خیال‌پردازی نکته‌ای بسیار مهم است و هر فردی باید بداند که آیا آرزویش در حد توانایی‌های او بوده و دست یافتنی است یا خیر؟ اگر قابل دستیابی باشد، برای رسیدن به آن تلاش و برنامه‌ریزی انجام دهد و اگر غیر واقعی و دست نیافتنی باشد، از خیال‌پردازی در خصوص آن خودداری کند.

کجباف تاکید کرد: در متون اسلامی نیز سفارش شده که آرزوهای خود را طولانی نکنید. امام علی(ع) دو عامل را دلیل هلاکت انسان ذکر می‌کند، طولانی کردن آرزوها و پیروی از تمایلات شیطانی که منظور از آن طولانی کردن آرزوها همان داشتن آرزوهای دست نیافتنی است. انسان باید واقع‌گرا بوده، استعدادها و توانایی‌های خود را بشناسد و متناسب با آن اقداماتی را برای دستیابی به آرزوهایش انجام دهد.

انتهای پیام