خدایی که همین نزدیکی است

به گزارش ایکنا از اصفهان، آیه 186 سوره بقره می‌فرماید:«وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادي عَنِّي فَإِنِّي قَريبٌ أُجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجيبُوا لي‏ وَ لْيُؤْمِنُوا بي‏ لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ؛ و هنگامی که بندگان من درباره من از تو بپرسند، {بگو} من نزدیکم؛ دعای دعاکننده را هنگامی که مرا می‌خواند پاسخ می‌گویم؛ پس باید دعوت مرا بپذیرند و به من ایمان بیاورند، تا راه یابند {و به مقصود برسند}.

شخصی از پیامبر(ص) پرسید: آیا خدای ما نزدیک است، تا با او آهسته مناجات کنیم، یا دور است تا با صدای بلند او را بخوانیم؟ آیه فوق نازل شد و به آنها پاسخ داد که خدا به بندگانش نزدیک است.

دعاکننده آن چنان مورد محبت پروردگار قرار دارد که در این آیه، خداوند هفت بار، تعبیر «خودم» را برای لطف به او به کار برده است: اگر بندگان خودم درباره خودم پرسیدند، {به آنان بگو:} من خودم به آنان نزدیک هستم و هر گاه خودم را بخوانند، خودم دعاهای آنان را مستجاب می‌کنم. پس به خودم ایمان بیاورند و دعوت خودم را اجابت کنند... . این ارتباط محبت‌آمیز در صورتی است که انسان بخواهد با خداوند مناجات کند.

دعا و گفت‌وگو با خداوند، ظرفیت انسان را برای دریافت الطاف الهی بیشتر می‌کند، مانند توسل و زیارت اولیای خدا که شرایط را برای انسان تغییر می‌دهد؛ همان‌گونه که اگر کودکی همراه پدر به مهمانی برود، دریافت محبتش بیش از آن خواهد بود که تنها برود.

عبدالله بن سنان می‌گوید: از امام صادق(ع) شنیدم که فرمود:«زیاد دعا کنید، زیرا دعا کلید بخشش خداوند و وسیله رسیدن به هر حاجت است؛ نعمت‌ها و رحمت‌هایی نزد پروردگار است که جز با دعا نمی‌توان به آن رسید. بدان هر دری را بکوبی، عاقبت گشوده خواهد شد».

این آیه در بیان پیامش، بهترین اسلوب و لطیف‌ترین و زیباترین معنا را برای دعاکننده دربردارد؛ زیرا اساس گفتار را بر متکلم وحده (من چنین و چنانم) قرار داده است، نه غیبت (خدا چنین و چنان است) و این می‌فهماند که خدای متعال به دعاکننده کمال عنایت را دارد. از طرف دیگر، به «عبادی» (بندگانم) تعبیر کرد و نفرمود «ناس» (مردم) و این نیز عنایت یاد شده را بیشتر می‌رساند. علاوه بر این، واسطه را حذف کرده و نفرموده است:«در پاسخشان بگو:...»، بلکه فرمود:«چون بندگانم از تو درباره من پرسیدند، من نزدیکم». جمله «من نزدیکم» را با حرف «انّ» تأکید کرده است. نزدیک بودن را با صفت مشبهه و جمله اسمیه بیان کرده و فرمود:«نزدیکم»، نه با فعل «من نزدیک می‌شوم»، تا ثبوت و دوام قرب را برساند.

 در مجمع‌البیان از امام صادق(ع) روایت شده که ذیل جمله «وَ لْيُؤْمِنُوا بي» فرمود:«یعنی ایمان بیاورند که من قادر هستم آنچه می‌خواهند، به ایشان بدهم».

دعا هر جا و هر وقت که باشد، مفید است، چون خداوند می‌فرماید: من نزدیکم (فَإِنِّي قَريبٌ). استجابت خداوند همیشگی است، نه موقتی («أُجيبُ» بیانگر دوام است). دعا وسیله رشد و هدایت است (لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ).

منبع: تفسیر همراه با تلاوت نور(1)، گروه تخصصی تفسیر قرآن، ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور.

انتهای پیام