تدبیر و آگاهی لازمه پرهیز از هلاکت است

به گزارش ایکنا از اصفهان، خداوند در آیه 195 سوره بقره می‌فرمایند: «وَ أَنْفِقُوا في‏ سَبيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْديکُمْ إِلَي التَّهْلُکَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ؛ در راه خدا و براى برپایى دین هزینه جهاد را تأمین کنید و خود را به دست خویش به هلاکت نیفکنید، و نیکى کنید که خدا نیکوکاران را دوست مى‌دارد».
جهاد، به همان اندازه که به مردان با اخلاص و کارآزموده نیازمند است، به انواع سلاح و تجهیزات جنگی نیز احتیاج دارد؛ چراکه سرباز بدون وسایل و تجهیزات کافی (اعم از سلاح، وسیله نقل و انتقال، مواد غذایی و وسایل درمانی)، کاری از او ساخته نیست.
از این رو در اسلام تامین سلاح جهاد با دشمنان از واجبات شمرده شده و مردم را ترغیب به انفاق برای این مهم کرده است. امروزه نیز با توجه به تغییر شکل جنگ‌ها، کمک‌های مالی مردم می‌تواند سد محکمی در مقابل اهداف نظامی دشمن باشد و می‌تواند آنان را از فکر جنگ و نزاع دور سازد.
جمله «ولا تلقوا بایدیکم الی التهلکه». هرچند در مورد ترک انفاق برای جهاد وارد شده است؛ ولی مفهوم وسیع و گسترده‌ای دارد و موارد زیادی را شامل می‌شود.
از جمله انسان حق ندارد از جاده‌های خطرناک (چه از نظر ناامنی و چه عوامل جوی یا غیر آن)، بدون پیش‌بینی‌های لازم بگذرد، و یا غذایی که به احتمال قوی آلوده است، تناول کند و یا حتی در میدان جهاد بدون نقشه و برنامه وارد عمل شود. در تمام این موارد انسان بی‌جهت جان خود را به خطر انداخته است.
برخی ناآگاهان، جهاد ابتدایی را القای نفس در هلاکت پنداشته‌اند و گاه تا آنجا پیش می‌روند که قیام سالار شهیدان امام حسین (ع) در کربلا را مصداق آن می‌شمرند! این ناشی از نهایت نادانی و عدم درک معنای آیه است؛ زیرا القای نفس در هلاکت، مربوط به جایی است که هدفی بالاتر از جان در کار نباشد، وگرنه باید جان را فدای حفظ آن هدف مقدس کرد؛ همانگونه که امام حسین (ع) و تمام شهیدان، جان خویش را در راه خدا فدا کرده‌اند.
اصولا «تهلکه» با «شهادت» مفهوم متباین دارد؛ تهلکه به معنای مرگ بی‌دلیل است در حالی که شهادت قربانی شدن در راه هدف و نایل گشتن به حیات جاویدان است.
چند احتمال در کلمات مفسران دیده می‌شود که مانعی ندارد همه این معانی، در مفهوم و محتوای آیه جمع باشد:
الف. حسن ظن به خدا داشته باشید (گمان نکنید انفاق‌های شما موجب اختلال در معیشت شما خواهد شد).
2. منظور میانه‌روی در مساله انفاق است.
3. منظور انفاق همراه با حسن رفتار با نیازمندان است.
4. چه ارتباطی میان دو جمله « أَنْفِقُوا...» و « لا تُلْقُوا بِأَيْديکُمْ إِلَي التَّهْلُکَةِ» است؟
آیه بیانگر یک حقیقت کلی و اجتماعی است و آن اینکه انفاق، به طور کلی سبب نجات جامعه‌ها از مفاسد کشنده است؛ زیرا هنگامی که انفاق به فراموشی سپرده شود و ثروت‌ها در دست گروهی معدود جمع گردد و در برابر آنها، اکثریتی محروم و بینوا وجود داشته باشند، دیری نخواهد پایید که انفجار عظیمی، در جامعه به وجود می‌آید که به واسطه آن، نفوس و اموال ثروتمندان همه در آتش آن خواهد سوخت و از اینجا رابطه مسئله انفاق و پیشگیری از هلاکت روشن می‌شود. بنابراین، انفاق قبل از آنکه به حال محرومان مفید باشد، به نفع ثروتمندان است؛ زیرا تعدیل ثروت است. امیرمومنان علی (ع) فرمود: «اموال خویش را با دادن زکات حفظ کنید.»
پیام‌ها
1. اقتصاد پشتوانه هر حرکتی است (انفقوا). جهاد نیز بدون پشتوانه مالی و گذشت از برخی امکانات، امکان ندارد.
2. با انفاق، خود و اموالتان را بیمه کنید (َنْفِقُوا في‏ سَبيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْديکُمْ إِلَي التَّهْلُکَةِ).
3. در اسلام جبهه و جنگ و کمک‌های مالی، همه باید رنگ الهی داشته و برای رضای خداوند باشد (في‏ سَبيلِ اللَّهِ).
4. محبوب خدا شدن بهترین تشویق برای احسان است (ِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ).

انتهای پیام