تبیین وصیت عام پیامبر(ص) پیرامون امامت

حجت الاسلام مجتبی الهی خراسانی در گفت و گو با ایکنا از خراسان رضوی در خصوص مسئولیت‌های حضرت علی(ع) پس از رویداد غدیر گفت: وصیت کردن و پذیرفتن وصایت، دو گونه است؛ وظایف مراسم تدفین و جانشینی ایشان.

وی ادامه داد:وصیت خاص، در امور مشخص و معین است که به نیابت از وصیّ، کار یا کارهای خاصی را پس از فوت وی بر عهده بگیرد؛ مثل اطعام، اداره وقف، کفن و دفن، تقسیم ارث، و... .

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد عنوان کرد: وصیّت عام، جانشینی کامل است؛ به صورتی که مناصب و اختیارات کامل خود را به عهده وصیّ بگذارد و آن شخص، وصایت کامل او را پس از درگذشت او بر عهده گیرد.

حجت الاسلام الهی خراسانی افزود: آنچه میان تشیع و بخشی از تسنن مورد اختلاف است، این نوع وصیت است؛ یعنی مقام وصایت کلّی که از آن به «امامت» تعبیر می‌شود. همگان متفق هستند که امیرمؤمنان(ع) به وصیت رسول خدا(ص)، کفن و دفن و تقسیم ارث و رسیدگی به امور خاندان ایشان را پس از وفات ایشان بر عهده داشته‌اند.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد اظهار کرد: شواهد متعدد و یقین‌آوری در دست داریم که نشان می‌دهد رسول خدا(ص) وصایت کلی و جایگاه امامت امت پس از خود را به امیرمؤمنان(ع) سپرده است.

حجت الاسلام الهی خراسانی تصریح کرد: بخشی از این شواهد و قراین، مجموعه‌ای از تلاش‌های رسول خدا(ص) است که برای «آماده‌سازی امام» مورد نظر پیامبر(ص)، یعنی علی(ع) برای بر عهده‌گرفتن این مسئولیت مهم صورت گرفته و در روایات صحیح و معتبر و متون تاریخی مستند گزارش شده است.

تربیت امام به دست رسول الله(ص)
وی بیان کرد: مسیر تقدیر الهی چنان شد که علی(ع) از همان ابتدای طفولیت در دامان رسول خدا(ص) تربیت شود. از این رو ایشان در سن نوجوانی، زیر نظر پیامبر اکرم(ص) و پا به پای ایشان، نخستین کسی بود که اسلام آورد و مراحل مختلف دعوت به اسلام و برنامه‌های گوناگون اسلام را تجربه کرد.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد ادامه داد: علی(ع) در جایی دیگر فرموده است «من هفت سال، قبل از مردم با رسول خدا(ص) نماز گزاردم» و از این رو ملقب به صدّیق اکبر بود.

حجت الاسلام الهی خراسانی عنوان کرد: ابن صباغ مالکی و ابن طلحه شافعی و دیگران نقل می کنند: «رسول خدا(ص) قبل از دعوت به رسالت خود هرگاه می خواست نماز بگزارد، به بیرون مکّه، در میان درّه ها، می رفت، تا مخفیانه نماز بخواند و علی(ع) را نیز با خود می برد، و هر دو با هم هر مقدار می خواستند نماز می گزاردند و باز می گشتند».

وی افزود: بنا بر گزارش‌های معتبر تاریخی و روایی، در آن زمان غیر از سه تن، پیامبر اکرم(ص)، علی(ع) و خدیجه(س) کسی روی زمین نماز نمی‌گزارد.

انس و اعتمادبخشی رسول به امام
پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد اظهار کرد: پیامبر(ص) پیوندهای میان خود با علی(ع) را به گونه‌ای کامل، مستحکم کرد و علاوه بر این که وی را به دامادی خود برگزید، در اعلان پیوند برادری (عقد اخوّت) میان مسلمانان با یکدیگر، او را برادر خود در دنیا و آخرت اعلام کرد.

حجت الاسلام الهی خراسانی تصریح کرد: این موضوع، جزو متواترات تاریخی است و علاوه بر منابع شیعی، بسیاری از منابع اهل سنت این واقعه را نقل کرده‌اند که علامه امینی در کتاب الغدیر، به ۵۰ مورد اشاره کرده است.

وی بیان کرد: همچنین برخی از اصحاب درهای منازل خود را را به سوی مسجد پیامبر(ص) باز کرده بودند اما پیامبر(ص) دستور داد تا به جز در خانه علی(ع) همه درها بسته شود.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد ادامه داد: انس دائمی پیامبر خدا(ص) با امام علی(ع) در کتب تمامی راویان و مورخان صدر اسلام، معروف و مشهور است. خود آن امام می فرمود «من با پیامبر(ص) هر شبانه ‌روز، دو نوبت ملاقات داشتم؛ یکی نوبت در شب و یکی در روز».

حجت الاسلام الهی خراسانی عنوان کرد: حتی در ساعاتی که پیامب(ص) احدی را اجازه ملاقات نمی‌داد، یعنی وقت سحر، اجازه داده بود که علی(ع) ساعتی نزد او بیاید و با او گفت و گو کند.

وی افزود: امّ سلمه همسر پیامبر(ص) می‌گوید «رسول خدا(ص) هنگام وفاتش با علی(ع) نجوا می نمود و اسراری را به او بازگو می کرد و در همین حال از دنیا رفت.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد خاطر نشان کرد: مهم‌تر از همه آن است که رسول خدا(ص) اغلب مأموریت‌های ویژه و حساس اجتماعی، اقتصادی و نظامی و به خصوص اقدامات محرمانه را به علی(ع) می‌سپرد.

حجت الاسلام الهی خراسانی اظهار کرد: به این ترتیب، علاوه بر نشان دادن میزان اعتماد خود به علی(ع) به مردم، او را گام به گام برای پذیرش ابعاد بزرگتری از مسئولیت، آماده می‌ساخت.

وی در ادامه ابعاد مسئولیت‌های حضرت علی(ع) گفت: به هنگام هجرت به مدینه، علی(ع) را انتخاب کرد تا در جای او بخوابد، سپس امانت ها را به صاحبانش بازگرداند و سپس با بقیه زنان بنی هاشم به سوی مدینه هجرت کند.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد تصریح کرد: از دیگر مسئولیت‌هایی که پیامبر بر عهده امام علی(ع) می‌گذاشتند، این بود که در غالب جنگ‌ها پرچم مسلمانان یا دست کم مهاجرین را به دست علی بن ابی طالب(ع) می‌سپرد.

حجت الاسلام الهی خراسانی بیان کرد: در جنگ خیبر بعد از آن که ابوبکر و عمر کاری از پیش نبردند، پیامبر(ص) فرمود «پرچم را به کسی خواهم داد که خدا و رسول را دوست دارد و خدا و رسول نیز او را دوست دارند، خداوند او را هرگز خوار نخواهد کرد، باز نمی گردد تا آن که خداوند به دست او فتح و پیروزی برساند».

وی ادامه داد: آنگاه علی(ع) را خواست، و پرچم را به دست او داد و برایش دعا کرد و مسلمانان به یمن رشادت وی، پیروزی به دست آوردند.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد خاطرنشان کرد: در ادامه این مسئولیت‌ها میتوان اشاره کرده به این موضوع که پیامبر(ص) ابوبکر را با سوره برائت، امیر بر حجّاج نمود، آنگاه به امر خداوند علی(ع) را به دنبال او فرستاد تا سوره را از دست او گرفته و خود، آن را بر مردم ابلاغ کند. 

حجت الاسلام الهی خراسانی اظهار کرد: پیامبر(ص) در پاسخ اعتراض ابوبکر فرمود «من امر شدم که خودم این سوره را ابلاغ کنم یا به کسی که از من است بدهم تا او ابلاغ نماید.».

رسول خدا و آماده‌سازی امّتوی ادامه داد: حوزه وسیعی از اقدامات چندجانبه حضرت رسول(ص) برای تربیت و «آماده‌سازی امت» برای فهم، آشنایی و پذیرش وصایت کلی و امامت حضرت علی(ع) شامل چند بخش است.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد افزود: نخستین بخش اقدامات پیامبر(ص)، گوشزد کردن اهمیت امامت بود. در قرآن و سنت، امامت منصبی الهی معرفی شده که فقط پس از آزمون‌های دشوار، خداوند وی را به امامت تعیین می‌کند؛ از جمله سوره طه و بقره.

حجت الاسلام الهی خراسانی خاطرنشان کرد: دومین بخش از این اقدامات، گزارش وصیت انبیای پیشین الهی در قرآن و احوال برخی از اوصیای ایشان است.

وی ادامه داد: تکمیل این آیات، حدیث وصایت است که پیامبر(ص) فرمود «انّ لکلّ نبیّ وصیّاً و وارثاً و إنّ علیّاً وصیّی و وارثی؛ هر پیامبری وصی و وارثی دارد و علی(ع)، وصی و وارث من است». همچنین حدیث منزلت که «أنت منّی بمنزلة هارون من موسی إلاّ أنّه لا نبیّ بعدی؛ نسبت تو بامن، نسبت هارون با موسی است، جز آن که پس از من پیامبری نیست» است.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد بیان کرد: سومین بخش این اقدامات نیز، اعلام جایگاه والای علی علیه السلام است؛ که بیانگر وجود شرایط و ابعاد مختلف امامت دین و دنیا در علی(ع) است؛ یعنی: علم، شجاعت، سخاوت، زهد، تبعیت مطلق از حق، قضاوت، معنویت، افضلیت مطلق و ... .

حجت الاسلام الهی خراسانی عنوان کرد: آخرین بخش اقدامات پیامبر(ص) نیز مربوط به تصریح به وصایت و جانشینی علی علیه‌السلام است. این تصریحات در کتب شیعه و سنی آمده و برای دیدن این منابع، می‌توان به حدیث غدیر، حدیث ولایت، حدیث خلافت و... اشاره کرد.

وی تصریح کرد: مجموعه این قراین و ده‌ها قرینه و شاهد دیگر، نشانگر ابعاد وسیع و جایگاه عظیم وصایت امیرمؤمنان علی علیه‌السلام به عنوان جانشین پیامبر اکرم(ص) به تدبیر و دستور ایشان است.

پژوهشگر علوم اسلامی و استاد حوزه علمیه مشهد اضافه کرد: این قراین هر انسان منصفی را قانع می‌سازد که برنامه پیامبر اکرم (ص)، جانشینی کامل علی (ع) به جای خویش بوده است؛ چندان که علاوه بر انبوه عالمان شیعه و بخشی از عالمان منصف سنی، حتی مستشرقان غیرمسلمان همانند مادلونگ در کتاب جانشینی محمد(ص)  نیز به آن اعتراف کرده و بر آن پای فشرده‌اند.

انتهای پیام