امید اجتماعی؛ مستلزم حل دغدغههای اجتماعی
گروه اجتماعی - عضو هیئت علمی گروه مدیریت و برنامهریزی فرهنگی دانشگاه آزاد اصفهان گفت: افزایش امید در جامعه مستلزم برطرف ساختن دغدغهها و دلنگرانیهای اجتماعی است و افراد جامعه باید به لحاظ فرهنگی و ذهنی امید به فردایی بهتر داشته باشند.
رضا اسماعیلی در گفتوگو با ایکنا از اصفهان اظهار کرد: همبستگی اجتماعی یا وحدت اجتماعی سازهای بزرگ است که یکی از عناصر تشکیل دهنده آن، اعتماد اجتماعی به شمار میرود. برای اینکه جامعهای به انسجام و وحدت اجتماعی دست یابد، مستلزم اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، سلامت و مهارت اجتماعی، شادی و نشاط اجتماعی و امید اجتماعی است.
وی در خصوص اینکه چگونه میتوان روحیه امید و امیدواری را در جامعه گسترش داد، گفت: در این زمینه دو اقدام باید انجام شود؛ یکی بسترسازی محیط اجتماعی که در حوزه وظایف مدیریت عمومی جامعه قرار دارد و دیگری افزایش سرمایههای اجتماعی است. سیستم سیاسی باید بسترها را برای افزایش امید اجتماعی فراهم کند؛ از جمله اینکه باید از طریق نهادهای آموزشی رسمی و غیر رسمی به شهروندان مهارت زیستن در زندگی جمعی را با توجه به تنوع عقاید، سلایق و روشهای زندگی آموزش داده و فرآیند جامعهپذیری را برای آنها تسهیل کند، به گونهای که انسانها بتوانند در عین داشتن آراء و روشهای زیست متفاوت، در کنار یکدیگر زندگی مسالمتآمیزی داشته و تعارضات میان خود را با شیوههای صلحجویانه حل کنند و کمتر به فکر انتقامجویی و سختگیری نسبت به یکدیگر باشند.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اصفهان خاطرنشان کرد: مدیران و سیاستگذاران اجتماعی میتوانند با بسترسازی اجتماعی و اتخاذ سیاست مشارکت محوری اجتماعی زمینه لازم را برای ارتقاء امید اجتماعی فراهم کنند. این سیاستها میتواند شامل مشارکت در بهرهبرداری از منابع و امکانات اجتماعی، مشارکت در اجرای برنامههای اجتماعی و مشارکت در بهرهبرداری از پیامدها و نتایج برنامههای اجتماعی باشد. مشارکت هم میتواند محیطی و هم به صورت عملی و میدانی باشد.
افزایش نشاط در جامعه نیازمند آموزش مهارتهای اجتماعی است
اسماعیلی افزود: نظام سیاسی میتواند با افزایش برنامههای شاد و انبساط اجتماعی میزان غم و اندوه اجتماعی را در جامعه کاهش دهد و جامعهای بانشاطتر و پرانرژیتر را برای فردا آماده کند؛ به همین منظور جامعه به آموزش مهارتهای اجتماعی نظیر گفتوگو، شنیدن، حل مسائل، برقراری ارتباطات اجتماعی، حل اختلافات و به طور کلی مهارت زیست جمعی نیاز دارد، آن هم به گونهای که شهروندان کاملا از خطرات مصون مانده، تهدیدات را پشت سر گذاشته و خود را برای یک زندگی اجتماعی سالم آماده کنند.
وی تصریح کرد: یکی از سیاستهایی که مدیریت سیاسی و کلان جامعه میتواند در این زمینه اتخاذ کند، افزایش سلامت اجتماعی است، به گونهای که آسیبهای اجتماعی روند نزولی داشته و مهمتر از آن، از بعد فرهنگی افراد جامعه امید به فردایی بهتر داشته باشند. اگر این فرآیند اتفاق بیفتد، از نظر فرهنگی و ذهنی شاهد بسترسازی برای امید اجتماعی هستیم.
این پژوهشگر مطالعات فرهنگی و اجتماعی با بیان اینکه راهکار دیگر، افزایش سرمایههای اجتماعی یا همان اعتماد عمومی است، ادامه داد: افزایش تعامل و همکاری در شبکههای اجتماعی و اینکه افراد بتوانند در این شبکهها با یکدیگر به حل مشکلات پرداخته و جامعهای بهتر از امروز را شکل دهند، از عوامل ایجاد امید اجتماعی است.
وی ادامه داد: مهمترین راهکار برای افزایش امید اجتماعی این است که آنچه موجب تزلزل و دلنگرانی اجتماعی میشود، برطرف شود، به خصوص در شرایط حال حاضر که زندگی اجتماعی تحتالشعاع نوسانات اقتصادی، افزایش قیمتها و کاهش ارزش پول ملی قرار دارد. نکته مهم به لحاظ فرهنگی این است که مردم باید اطمینان خاطر داشته باشند که وضعیت فردای آنها به مراتب بدتر و تلختر از امروز نخواهد بود.
ناامیدی اجتماعی مقدمات فروپاشی جامعه را فراهم میکند
اسماعیلی با اشاره به تبعاتی که بر اثر ناامیدی گریبانگیر جامعه میشود، خاطرنشان کرد: ناامیدی و کاهش اعتماد اجتماعی مانند خورهای است که جامعه را درون خود میبلعد و موجبات فروپاشی از درون را فراهم میکند، به گونهای که یک جامعه سالم میتواند تحت تأثیر کاهش امید اجتماعی از درون متلاشی شده و سرشار از مشکلات و آسیبهای اجتماعی شود؛ تجلی این موضوع خود را در شورشهای اجتماعی یا گرایش افراد جامعه به مصرف مشروبات الکلی، مواد مخدر، فرورفتگی اجتماعی و عرفانهای کاذب نشان میدهد. اگر چنین وضعیتی مدیریت نشود، کلا سیستم اجتماعی را از درون متلاشی میکند. در چنین شرایطی، سیاستهای بهبودخواهانه در اولویت است و اگر اتخاذ نشود، در آینده آسیبهای ناشی از آن به صورت عمیق و مزمن تجلی خواهد یافت که به راحتی قابل جبران نیست.
وی اظهار کرد: امید اجتماعی در جامعه ایران به واسطه نوسانات اقتصادی، تغییر قیمت ارز و کاهش قدرت پول ملی در ماههای اخیر به شدت منحنی نزولی را طی کرده و این نوسانات و تغییرات که به صورت هفتگی و بعضا روزانه بروز میکند، به تشدید ناامیدی اجتماعی دامن زده و اساسا میزان اعتماد در جامعه کاهش یافته است، تجلی این موضوع را میتوان در سیستم بانکی و تعداد چکهای برگشتی مشاهده کرد.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: مدیریت اجتماعی باید یکسری سیاستهای کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت را در پیش گیرد تا بتواند آب از جوی رفته امید اجتماعی را دوباره به جامعه بازگرداند.
انتهای پیام
