تفسیری معناشناسانه از قرآن نوشته شود
گروه معارف ــ عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه زبانشناسی و معناشناسی دستاورد متفاوتی را از متون مقدس در اختیار انسان قرار میدهد، اظهار کرد: به نظر بنده وقت آن فرارسیده که تفسیری با رویکرد معناشناسی و زبانشناسی داشته باشیم.
حجتالاسلام والمسلمین علیرضا قائمینیا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در گفتوگو با ایکنا، از قم، گفت: بنده حدود 10 سال است که پروژه معناشناسی و زبانشناسی در حوزه قرآن و روایات را در دستور کار دارم و مدتی است که در حوزه بررسی روایات با رویکرد زبانشناسی و معناشناسی مشغول فعالیت علمی هستم.
تألیف کتاب «موافقت معنایی»
وی افزود: کتاب «موافقت معنایی» به زودی در همین زمینه منتشر خواهد شد که در آن مباحث روایی به آیات قرآن کریم براساس مباحث زبانشناسی و معناشناسی ارجاع داده میشود. همچنین روایات با تحلیلهای دیگری از روایات انطباق داده میشود و در نهایت هدف بنده اثبات مطابقت و هماهنگی میان آیات و روایات است.
قائمینیا تأکید کرد: شبکه معنایی روایات، تحلیل زبانی اجتماعی روایات، سبکشناسی روایات، نشانهشناسی و... نیز از جمله کارهای دیگری است که در دست تحقیق و پژوهش دارم و به تدریج این آثار منتشر خواهند شد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه نشانهشناسی نزدیک به اتمام است، گفت: معناشناسی رشتهای بسیار گسترده در دنیا و مورد توجه است و در حوزه علمیه نیز به خصوص در سالهای اخیر اقبال فراوانی در مورد آن انجام شده و رسالههای فراوانی هم در این زمینه نوشته شده است. گرچه با حالت مطلوب فاصله زیادی داریم و باید برنامهریزی منسجم و بهتری در این حوزه انجام شود.
این قرآنپژوه با بیان اینکه کارهایی را در حوزه فلسفی در دست تحقیق دارد که از جمله پدیدارشناسی است، تصریح کرد: در این اثر تلاش میشود تا بحث پدیدارشناسی و کاربرد آن در طالعات دینی مورد بحث قرار گیرد؛ همچنین در مقوله عرفان نیز ارتباط مباحث معناشناسی با عرفان نظری مورد تحقیق قرار میگیرد که این آثار هم به تدریج در دست انتشار است و میتواند کارکردهای مثبت خود را در فضای علمی عرفان و فلسفه ایجاد کند. گرچه ممکن است برخی در مورد آن ابراز نگرانی کنند.
قائمینیا در پاسخ به این سؤال که آیا این نوع نگاه به متون مقدس دستاوردهای مختلفی در مقایسه با نگاههای قبلی به خصوص در بحث تفسیر ایجاد خواهد کرد، گفت: قطعاً دستاوردهای جدیدی در این نوع نگاه ایجاد خواهد شد. البته دستاوردهای این مباحث در برخی موارد با نگاههای سنتی همخوان است و در برخی موارد همخوانی ندارد. بنده دنبال این موارد متفاوت و به خصوص پیامدهای آن بودهام.
تألیف تفسیر معناشناسانه و زبانشناسانه
وی اظهار کرد: به نظر بنده وقت آن فرارسیده که تفسیری با رویکرد معناشناسی و زبانشناسی داشته باشیم، زیرا امروز به آن نیازمندیم و نتایج آن کاربردیتر از تفاسیر دیگر خواهد بود؛ این تفسیر و رویکرد تفسیری کمتر وارد حیطه انتزاعی خواهد شد. البته خیلیها از این تفاوتها وحشت دارند که مبادا مشکلاتی در برداشتها ایجاد شود و یا برخی کوتهنظریها باعث بدبینی آنان شده است.
این نویسنده و محقق حوزوی تأکید کرد: برخی به دلیل بدبینی به علوم و رویکردهای جدید در مورد هر بحث جدیدی که وارد حوزه میشود بدبین بوده و هستند، اما وقتی روش و رویکردی مورد آزمایش قرار گرفت، میتوانیم از دستاوردهای آن استفاده کنیم و نقاط منفی آن را تعدیل کنیم و به حداقل برسانیم.
دستاورد نگاه معناشناسانه به عرفان
قائمینیا تصریح کرد: چند سال است که به دنبال پیامدهای عرفانی و فلسفی این نوع دیدگاه هستم تا ببینیم چه فلسفه و عرفانی در پرتو این رویکرد(معناشناسانه) رقم میخورد؛ برای مثال بحث توحید وجودی را از نگاه عرفانی بحث کردهام و به این نتیجه رسیدهام که با این نگاه «عرفان وجودی» ایجاد میشود که از ظاهر کتاب و سنت به دست میآید.
وی افزود: رفتن به سراغ معناشناسی و زبانشناسی در اساس به این علت است که مواجهه مستقیم با کتاب و سنت فارغ از سیستمهای فلسفی دارد؛ بنده دنبال پدیدارشناسی با کمک معناشناسی هستم، زیرا این رویکرد مواجهه مستقیم با کتاب و سنت دارد و میتوانیم ادعای فلسفی و عرفانی را که از این نگاه به دست میآید دستهبندی کنم.
این نویسنده و محقق حوزوی اظهار کرد: متافیزیک حضور و تحلیل مفهوم وحی از جمله دستاوردهای نگاه فلسفی با رویکرد معناشناسی و زبانشناسی به متون مقدس است.
انتهای پیام
