
اقلیتهای مذهبی گروههایی هستند که به مذهبی غیر از مذهب اکثریت اعتقاد دارند. اقلیتهای مذهبی در ایران و حتی کشورهای مختلف جهان، حضور دارند. قانون اساسی جمهوری اسلامی اقلیتهای مذهبی را به رسمیت شناخته که شامل ایرانیان زرتشتی، کلیمی، مندائی - صابئی، مسیحی اعم از آشوریان و ارمنیان هستند. بخشی از جمعیت ایران نیز شامل اهل سنت هستند که قانون اساسی آنها را به رسمیت شناخته است. خبرنگار ایکنا اصفهان، در همین رابطه گفتوگویی با حجتالاسلام والمسلمین محمدصادق کاملان، عضو هیئت علمی گروه فلسفه و کلام دانشگاه مفید، انجام داده است که متن آن را در ادامه میخوانید:
ایکنا - در قرآن و متون دینی چه حقوقی برای اقلیتهای دینی تعیین شده است؟ رفتار و منش مسلمانان در مواجهه با این اقلیتها باید چگونه باشد؟
آیاتی در قرآن کریم وجود دارد که دقیقاً بر این مسئله دلالت میکند که مسلمانان با اهل کتاب و با اقلیتهای مذهبی از نظر مسئولیت مساوی هستند، یعنی فرد چه مسلمان باشد و چه اهل کتاب، در مقابل عملی که انجام میدهد، مسئول است. خداوند در آیه 123 سوره نساء میفرماید: «لَيْسَ بِأَمانِيِّکُمْ وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْکِتابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ...؛ (پاداش و کیفر در آخرت) نه به آرزوی شما است (تنها برای اینکه امت پیامبر خاتم هستید) و نه به آرزوی اهل کتاب (که خود را دوستان و فرزندان خدا میدانند، بلکه) هر کس کار بدی انجام دهد کیفر داده میشود». در آیه 18 سوره مائده نیز آمده است: «وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصاري نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ...؛ و یهودیان و مسیحیان گفتند: ما پسران خدا و دوستان او هستیم». مسیحیان نیز چنین حرفهایی میزدند و در نتیجه آیات قرآن مطلقا این موضوع را رد کرده و میفرماید: «مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ». در این آیه اشارهای به مسلمان و غیر مسلمان بودن افراد نشده است، بلکه خداوند میفرماید «هر کس» کار بدی انجام دهد کیفر آن را خواهد دید.
از طرف دیگر در قرآن آیاتی وجود دارد که به مسلمانان توصیه میکند با کسانی که با آنها سر جنگ ندارند، رفتار بدی نداشته باشند و به عدالت، محبت، مودت و دوستی با آنها رفتار کنند. در آیه 8 سوره ممتحنه آمده است: «لا يَنْهاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ لَمْ يُقاتِلُوکُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِيارِکُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ...؛ خدا شما را از کسانی (از کفار) که با شما درباره دین نجنگیده و شما را از خانههایتان بیرون نکردهاند منع نمیکند که به آنها نیکی کنید و با قسط و عدل رفتار نمایید.» در این آیه خداوند به گونهای صحبت کرده است که دشمن دانستن اهل کتاب و برخورد بد با آنها را نتوانیم به او نسبت دهیم.
نباید در زندگی دنیا به این مسئله کاری داشته باشیم که فرد مقابل ما کافر است یا نه و اگر کافر باشد خداوند با او چگونه رفتار میکند. بلکه باید توجه کنیم که خودمان در زندگی این جهان باید چگونه با هم تعامل داشته باشیم. خداوند در این باره میفرماید که رفتار شما باید بر اساس قسط، محبت، عدالت و مودت باشد. در واقع آیه 8 سوره ممتحنه الگوی رفتاری خوبی برای مسلمانان است، کما اینکه پیامبر(ص) نیز همینگونه رفتار کردند. حتی امیرالمومنین(ع) در زمان حکومتشان در حال عبور از جایی بودند که پیرمردی را در حال تکدیگری دیدند، ایشان علت تکدیگری پیرمرد را جویا شدند و یاران گفتند که این مرد مسیحی است و تصور کردند که با این حرف حضرت آن مرد را فراموش میکند، اما ایشان برآشفه شده و فرمودند «این مرد تا زمانی که جوان بود و توان داشت در این شهر و دیار برای شما و خودش کار کرد و حالا که ناتوان شده باید چنین شرایطی داشته باشد!؟» ایشان سپس یک مقرری از بیتالمال برای آن پیرمرد مشخص کردند. تفکر مسلمانان در آن زمان اینگونه بود که چون این مرد مسیحی است باید به حال خود رها شود، اما امیرالمؤمنین(ع) با این تفکر مخالفت کردند. پیامبر(ص) نیز در جریان جنگهایشان برخوردی کاملاً انسانی با دشمنان داشتند تا زمانی که آنها خودشان خیانت میکردند.
ایکنا - به نظر شما رفتاری که امروزه در جامعه با اقلیتهای دینی داریم چگونه است؟ آیا حقوق آنها واقعاً رعایت شده و مورد احترام واقع میشود؟
به طور کامل حقوق آنان رعایت نمیشود و حتی آنها اجازه ندارند معابد خود را تعمیر کنند. نمونههایی از بعضی کلیساها در شهرهای بزرگی مانند مشهد را میشناسم که مخروبه شده و اجازه ساختمانسازی ندارند. علاوه بر این حتی با برخی از مساجدی که به اقلیتهای دینی مربوط است برخوردهای خوبی صورت نمیگیرد. حتی گاهی اجازه ساخت مسجد نیز برای اقلیتها داده نمیشود. اینها همه جای تأسف است. این رفتارها ریشه دینی و اسلامی ندارد و باید و بر اساس این آیات قرآن و سیره پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) رفتار کنند.
ایکنا - در سالهای اخیر توجه به مقوله حقوق اقلیتهای مذهبی در مباحث حقوق بشری نیز مطرح شده است، نظر شما در این مورد چیست؟
بخش عمده اتهاماتی که به جمهوری اسلامی میزنند سیاسی است، نه بشر دوستانه، یعنی اگر با ابرقدرتهای دنیا مانند آمریکا یا انگلیس اختلافات سیاسی نداشتیم هرگز در رسانهای مانند BBC شاهد چنین صحبتهایی نبودیم. شما حتماً شاهد بودهاید که در همان کشورهایی که ادعاهای کذایی حقوق بشر دارند رفتار به مراتب بدتری نسبت به اقلیتها صورت میگیرد. برادران افغانی، سوری و یا از دیگر ملل شیعه و سنی سالها است در کشور ما در حال کار و فعالیت هستند و مردم و دولتمردان نیز رفتار بدی با آنان نداشتهاند، اما همین مسئله را در مورد مهاجرین در کشوری مانند آمریکا ببینید؛ حتی در کشورهای اروپایی که قوانین حقوقی بازتری نسبت به این مسائل دارند در حال حاضر مهاجرین در آن هوای سرد اروپا با ذلت در حال زندگی هستند. آنها اصلاً نمیتوانند ادعایی نسبت به ما داشته باشند، چون خودشان وضعیتی به مراتب بدتر دارند. البته بر ما هم اشکالاتی وارد است، اما این هیاهوها به طور عمده ریشه سیاسی دارد.
انتهای پیام