معضل کودکان زباله‌گرد با بخشنامه حل نمی‌شود / هجوم زباله‌گردهای تهرانی به شهرستان‌ها

به گزارش ایکنا، پیروز حناچی، شهردار تهران، طی ابلاغیه‌ای به‌کارگیری کودکان برای جمع‌آوری زباله‌های بازیافتی را ممنوع اعلام کرد. اما آیا با ممنوعیت زباله‌گردی کودکان در تهران، این معضل بزرگ حل می‌شود؟ این سؤال را از مجید ابهری، آسیب‌شناس و رفتارشناس اجتماعی، که در زمینه کودکان کار خیابانی پژوهش‌های مختلفی انجام داده است پرسیدیم، وی پاسخ داد: حضور کودکان در میان مافیای گونی به دستان یکی از صحنه‌های آزاردهنده در کلان‌شهرهای ایران به ویژه تهران است. بیشتر این کودکان فرزندان خانواده‌های غیرایرانی و بقیه نیز فرزندان خانواده‌های ایرانی هستند که به دلایل مختلفی از جمله بیکاری و خشکسالی به شهرهای بزرگ به خصوص تهران کوچ کرده‌اند یا کوچانده‌‌ شده‌اند.

وی ادامه داد: شهرداری نقش مؤثری در به‌کارگیری این کودکان در زباله‌گردی ندارد، چراکه پیمانکاران دست دوم و سوم همکار با شهرداری هستند که در جمع‌آوری و تفکیک پسماند از این کودکان استفاده می‌کنند. این موضوع به این شکل است که شهرداری به شکل مستقیم از این کودکان بهره‌کشی نمی‌کند، بلکه پیمانکارانی که با شهرداری برای تفکیک پسماند قرارداد دارند، قرارداد خود را به گروه‌های دسته دوم واگذار کرده و این گروه‌ها از کودکان برای تفکیک زباله استفاده می‌کنند.

شهرداری نمی‌تواند از زباله‌گردی کودکان جلوگیری کند

ابهری با اشاره به اینکه 90 درصد گروه‌هایی که از کودکان بهره‌کشی می‌کنند ربطی به شهرداری ندارند، گفت: این گروه‌ها، گروه‌های قاچاق هستند که زباله‌های تفکیک شده را جداسازی کرده و به خریداران خصوصی پسماند در گاراژ‌ها و باراندازهای جنوب تهران، یافت‌‌آباد، مرتضی‌گرد و پلایین می‌‌فروشند. بنابراین هیچ‌گونه ارتباط مستقیمی با شهرداری ندارند که شهرداری بتواند از کار آنها جلوگیری کند.

وی ادامه داد: این کودکان وابسته به سازمان‌های مخفی تفکیک و جمع‌آوری زباله هستند، بنابراین باید سازمان بهزیستی، شهرداری تهران، نیروی انتظامی و سایر نهادهای دولتی مرتبط با این موضوع با همکاری سمن‌ها و مؤسسات خیریه‌ حامی کودکان به صورت متحد با آسیب کودکان زباله‌گرد مقابله کنند، چراکه شهرداری به تنهایی توان مقابله با این گروه‌ها را ندارد.

این آسیب‌شناس کشورمان به درگیری‌های به وجود آمده میان زباله‌گردها و مأموران شهرداری نیز اشاره کرد و گفت: به محض اینکه یکی از مأموران شهرداری با یکی از کودکان زباله‌گرد برخورد کند، درگیری کلامی و فیزیکی به وجود می‌آید و حتی به مأموران شهرداری حمله می‌شود و عابران نیز از نظر احساسی تحریک می‌شوند و به کمک کودکان زباله‌گرد می‌روند. باید ضابطان حقوقی و قضایی با والدین کودکان و قاچاق‌چیانی که این کودکان را اجیر کرده‌اند، برخورد مستقیم کنند و جمع‌آوری، غربالگری، شناسایی این کودکان، طبقه‌بندی آنها و بازگشت دادن آنها به خانواده‌هایشان در کشورهای همسایه در صدر برنامه‌ها قرار گیرد، چراکه تعدادی از این کودکان بدون اطلاع خانواده‌های خود به ایران آورده شده‌اند و تعدادی نیز که با خانواده خود در ایران زندگی می‌کنند، بیشتر مزدشان توسط اربابانشان از آنها گرفته می‌شود و حتی نصیب خانواده‌هایشان نیز نمی‌شود.

این رفتارشناس اجتماعی کشورمان افزود: بنابراین مقوله کودکان زباله‌گرد، آسیب اجتماعی پیچیده‌ای است که باید با نظر آسیب‌شناسان، جامعه‌شناسان و محققان این حوزه مورد بررسی قرار گیرد و سپس برای رفع آن برنامه‌ریزی شود و مسئله به این سادگی نیست که شهرداری بتواند با یک بخشنامه یا حرکت با این پدیده گسترده آسیب‌های اجتماعی مقابله کند.

وی تصریح کرد: با برخورد ضربتی در تهران این کودکان راهی شهرهای دیگر ایران می‌شوند و به صورت زنجیره‌ای با باندهای کارفرمای خود که مافیای زباله هستند به شهرهای دیگر برده می‌شوند؛ بنابراین باید روش‌های متحدی در سراسر کشور برای مقابله با این مشکل برنامه‌ریزی و انجام شود.