کاهش کارکرد جامعهشناسان و روانشناسان در ایام شیوع کرونا
دبیر انجمن جامعهشناسی خراسان رضوی گفت: در کنار نقش مهم جامعه پزشکان در ایام شیوع کرونا، اما نقش جامعهشناسان و روانشناسان در این شرایط نادیده گرفته شد، محدودیتها باعث شد که کارکردهای این دسته از متخصصان در جامعه کاهش پیدا کند.
حسین اکبری، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد و دبیر انجمن جامعهشناسی ایران در خراسان رضوی در گفتوگو با ایکنا، با اشاره به ایجاد آرامش روانی و شرایطی که میان مردم در پی شیوع بیماری کرونا به وجود آمده، گفت: متخصصان جامعهشناسی و روانشناسی نیز همانند پزشکان که در طی این مدت نقش مؤثری را ایفا کردند، میتوانستند نقش مهمی ایفا کنند، اما در طی این مدت متأسفانه این دسته از افراد نادیده گرفته شدند و جای خالی آنها در برنامهها و رسانهها احساس شد.
وی بیان کرد: در جامعهشناسی پدیدهای به نام «جامعهشناسی ترس» وجود دارد و مشکلاتی از جمله فشارهای روانی را برای افراد بهوجود میآورد و با وجود این فشارها باید گفت که تا حدودی نیز این ترس برای افراد لازم بوده و به نوعی تنظیمکننده اجتماعی قوی، بهشمار میرود.
اکبری افزود: در واقع اگر ترس وجود نداشته باشد ممکن بود افراد نسبت به بحرانهای مختلفی که در جامعه و یا برای زندگی فردی آنها ایجاد میشود، بیتوجه شوند و امروز اگر این ترس وجود نداشته باشد، همین تعداد از افرادی که امروز در برابر این بیماری نکات بهداشتی را رعایت میکنند دیگر اینگونه اقدامات مراقبتی را انجام نخواهند داد و به آنها پایبند نخواهند بود.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تأکید کرد: بنابراین ترس را میتوان یک پدیده دو وجهی دانست؛ چرا که از طرفی ترس، هم میتواند وجه مثبت داشته باشد که این وجه منجر به رعایت افراد در مقابل این بیماری و یا هر اقدام دیگری در مقابل ترسهای دیگر خود شود و از طرف دیگر نیز مشکلات و فشارهای روانی زیادی را برای افراد به وجود میآورد.
وی تصریح کرد: از این رو میتوان گفت که این ترس بهعنوان تنظیمکننده اجتماعی عمل میکند و به نوعی مقولهای است که مردم را وادار میکند تا رفتارهای خودمراقبتی انجام دهند، موضوعی که در اینجا میتوان به آن اشاره کرد، این است که داشتن ترس بیش از حد نیز میتواند اضطراب، مشکلات روانی و مسائل دیگری را برای فرد بهدنبال داشته باشد.
این استاد دانشگاه اظهار کرد: در واقع این نوع از ترسها وقتی ایجاد میشوند که افراد شناخت و درک واقعی نسبت به یک پدیده ندارند و تحتتأثیر شایعات در فضای رسانهها و فضای مجازی قرار میگیرند و با شنیدن اخبار گوناگونی از شبکههای مختلف رسانهای، استرس و ترس آنها چندین برابر میشود.
دبیر انجمن جامعهشناسی خراسان رضوی گفت: بنابراین شناخت واقعی این بیماری و حد و مرز و همچنین خطرناک بودن آن میتواند به این امر کمک کند که این بیماری تا چه اندازه میتواند زندگی مردم را تحتتأثیر قرار دهد. البته آنچه که بیشتر باعث میشود افراد به ترسهای مزمن و به شکل افراطی دچار این پدیده شوند، عموماً عدم شناخت واقعی از کم و کیف این بیماری، قرار گرفتن و متأثر شدن از جریانات و اخبار رسانهای است.
عدم امنیت مردم نسبت به سیستم مدیریت جامعه
اکبری اضافه کرد: از طرفی نیز ما در جامعهای هستیم که سیستم مدیریتی بهگونهای است که به لحاظ عملکردی و مدیریتی احساس امنیت زیادی نمیشود، از این رو ادراک کنترل این بیماری از سوی مسئولان برای مردم بحث بسیار مهم و جدی بهشمار میرود.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: در حال حاضر بینظمیها در حوزه مدیریتی دیده میشود و مردم آنرا درک میکنند، بنابراین چند صداییها، آمارها و تناقضهایی که بعضاً در گفتار مسئولان است، خود میتواند موجب تشویش این وضعیت شود. به هر حال هر اندازه که شفافیت در تحلیلها، آمارها، یکصدایی و اعتماد به تحلیلها افزایش پیدا کند و مردم به سیستم اجرایی و مدیریتی کشور اعتماد بیشتری داشته باشند، قاعدتاً ترسشان نیز کاهش پیدا خواهد کرد و بهتر و البته راحتتر میتوانند با این پدیده کنار بیایند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: بالاخره این بیماری، پدیدهای است که همچنان دامنگیر ما شده و سالهای دیگر هم وجود خواهد داشت؛ بنابراین با وجود چنین وضعیتی باید نحوه کنار آمدن با این ویروس منحوس در جامعه نهادینه شود؛ چرا که ما نمیتوانیم تمام کسب و کارها و یا جامعه را برای چند ماه متوالی در راستای اینکه این بیماری کنترل شود، تعطیل کنیم، همانگونه که تاکنون شاهد بودهایم این بیماری قابل کنترل نیست و نخواهد بود.
اکبری بیان کرد: بنابراین، این شفافیتها، اطمینان دادن به مردم و همچنین ایجاد اعتماد بین مسئولان و مردم میتواند به مدیریت این شرایط کمک بسزایی کند.
آرامش روانی، امید و نشاط اجتماعی
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی گفت: در واقع راهکارهای مختلفی برای امید و نشاط اجتماعی وجود دارد اما تحقیقات و آمارها نشان داده که سطح امید و آرامش در جامعه ما نه بهواسطه این بیماری بلکه بهواسطه اتفاقاتی که طی یکی دو سال اخیر رخ داده است کاهش یافته است.
وی ادامه داد: بنابراین، سطح کاهش نشاط و امید در جامعه موضوعی نیست که مرتبط با این بیماری باشد و ما بخواهیم که فقط از طریق کار کردن بر روی این بیماری به مردم امید و نشاط اجتماعی بدهیم.
اکبری تصریح کرد: قاعدتاً افزایش این مقوله هم نیازمند برنامهریزی در حوزههای مختلف است و مردم تا ندانند و نبینند که اوضاع اقتصادی بهتر شده، امیدشان به آینده افزایش پیدا نخواهد کرد و هنگامی که سیستم مدیریتی و اجرایی کشور را کارآمدتر نبینند، این امید و نشاط اجتماعی قطعاً نمیتواند افزایش پیدا کند و همین روال کنونی را خواهد داشت.
این استاد دانشگاه اظهار کرد: البته ممکن است که با اقدامات رسانهای و جریانسازی در شبکههای اجتماعی بهصورت مقطعی، یکسری جریانات نشاط آور را ایجاد کرد، اما این کار تداوم نخواهد داشت و نشان میدهد که جامعه ما باید برنامههای خود را در این راستا تنظیم و عملکردهای اجتماعی در سطوح کلان جامعه بهویژه در سطح جامعه به مردم تزریق کند تا مردم به آینده امیدوارتر شوند.
وی بیان کرد: در واقع امید در جامعه یکی از مباحث مهمی است که چند سال اخیر این مقوله با بسیاری از متغیرهای دیگر در ارتباط است و عنصر بسیار مهمی است که افراد وقتی امید به آینده داشته باشند، قاعدتاً عملکرد و کارآییهای فردی و اجتماعی آنها بیشتر میشود، از سویی نیز هرچه ناامیدی آنها بیشتر باشد، عدم کارآییهای فردی و اجتماعی آنها نیز بیشتر خواهد شد.
این جامعهشناس اظهار کرد: بنابراین تنها با یک برنامهریزی اصولی میتوان شاهد افزایش امید در جامعه بود البته گرچه یکسری از کارها بهصورت مقطعی از طریق صداوسیما و جریانهای فضای مجازی انجام شده؛ اما بهصورت جدیتر باید یک برنامه اصولی انجام داد و کارهای اساسیتر باید بهصورت ساختاری در جامعه دنبال شود.
دبیر انجمن جامعهشناسی خراسان رضوی گفت: به عقیده من سایر متخصصان نیز در این راستا نقش مهمی دارند و در حقیقت باید آموزشها برای مقابله با این بیماری از سطح فردی و اجتماعی افراد آغاز شود، اما این در حالی است که به نوعی قسمت ابتدایی و پیشگیریهای اجتماعی تقریباً نادیده گرفته شدند، اما اگر ما جریانات اجتماعی را به شکل دقیقتری پیش ببریم و نوع تعاملات اجتماعی را بتوانیم تغییر دهیم، قاعدتاً بسیاری از این افراد به این بیماری مبتلا نخواهند شد.
وی اضافه کرد: با وجود اینکه جامعه پزشکان در ایام شیوع کرونا نقش مهمی داشتند، اما نقش مؤثر جامعهشناسان و روانشناسان در کشور نادیده گرفته شد و تا حدی جای خالی این دسته از افراد در این شرایط احساس شد و این محدودیتها باعث شده که کارکردهای این دسته از متخصصان جامعه کاهش پیدا کند.
انتهای پیام
