راههای اثرگذاری تدریس قرآن در کشور
قاری بینالمللی قرآن کریم گفت: توجه بیشتر به فرهنگسازی قرآنی، انگیزهسازی برای افراد، آسانسازی روشهای آموزش قرآن، اهمیت دادن به معلمان قرآن و تشویق به نوآوری در تدریس از جمله راههایی است که کمک میکند کشورمان در زمینه ندریس قرآن موفقتر و اثرگذارتر ظاهر شود.
اردیبهشتماه امسال اولین دوره جایزه بینالمللی قرآنی رضوان با هدف انتخاب معلمان برتر جهان اسلام از سوی آستان قدس رضوی با مشارکت حدود 35 هزار فعال قرآنی و دو هزار و 500 استاد قرآن از 54 کشور جهان و با داوری اساتیدی از کشورهای ایران، عراق، سوریه، لبنان، پاکستان و افغانستان برگزار شد که در این میان علیاصغر شعاعی، استاد و قاری بینالمللی قرآن کریم و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم موفق به کسب رتبه برتر در این جشنواره شد. به این بهانه پای صحبتهای این استاد قرآن نشستیم که در ادامه تقدیم مخاطبان میشود.
ایکناـ علاقهمندیم از سوابقتان در زمینه تدریس قرآن برای مخاطبان ما بگویید.
بنده از سن 17 سالگی تاکنون، یعنی در حدود 37 سال در مساجد، جلسه قرآن دارم، ابتدا در مسجد محل زندگی خود به نام مسجد حضرت خدیجه(س)، سپس در مساجد مختلف شهر قم جلسات قرآن برگزار میکردم و علاوه بر آن، در زمینه علوم قرآنی و فنون قرائت نیز تدریس دارم و از سال 1380 تاکنون هم در زمینه مدیریت فعالیتهای قرآنی فعال هستم.
همچنین از سال 1382 مؤسسه قرآنی «نسیم فردوس» را در زمینه قرائت تخصصی نوجوانان راهاندازی کردم و برای اولین بار در کشور، طرح شناسایی و آموزش استعدادهای درخشان قرائت مقطع نوجوانان را در کشور در سال 84 آغاز کردم و در سال جاری نیز با همکاری اساتید و نهادهای قرآنی در حال انجام مرحله جدید طرح شناسایی و آموزش استعدادهای درخشان قرائت قرآن کریم هستیم.
ایکناـ شیرینی سالهای تدریس قرآن برای شما چه بوده است؟ اگر خاطره به یاد ماندنی از دوران کاری خود دارید بفرمایید.
بنده در این سالها به کشورهای مختلفی از جمله عربستان، پاکستان، هندوستان، چین، غنا، سودان، مالزی و روسیه جهت تبلیغ، تدریس و قرائت اعزام شده و صدها همایش قرآنی در استانهای مختلف و مراکز علمی و قرآنی و نیز مناطق محروم اجرا کردم که پر از خاطرات است؛ اما تیتر برخی خاطرات عبارت است از بارش باران هنگام تلاوت قرآن در نماز جمعه اهل سنت در شهر دهلی بعد از کسب رتبه در مسابقات بینالمللی هندوستان و فریاد تکبیر شدید و مستمر مردم. تبسم مردم آفریقا در هنگام تلاوت قرآن، بهعنوان نماد تشکر از خدا و نیز عدم مراجعه مردم به پزشک و صرفاً استشفاء از قرآن. شفاگرفتن جوانی که دستش زیر دستگاه پرس رفته و قرار بر قطع دست بود، در جلسه قرآن در کرمان حدود سال 1385. عکسالعمل نشان دادن(حرکت چشم) نوجوان 10 ساله قطع نخاع شده پس از تلاوت بنده و اشک همراهان، درحالی که همه قطع امید کرده بودند.
ایکناـ آیا این سالها هنگام تدریس شاهد تلخیهایی هم بودید.
از تلخیهای تدریس قرآن این است که برخی انگیزه کافی برای یادگیری قرآن ندارند و شاید یکی از علتهایش این باشد که فرهنگسازی قرآنی مناسب انجام نشده است؛ مردم با شنیدن قرآن صرفاً یاد مرگ میافتند و نیز اینکه برخی از مردم قدر معلمان قرآن و اهمیت یادگیری قرآن را نمیدانند، اما با این حال در تدریس قرآن بیشتر با شیرینیها روبرو هستیم، چراکه قرائت و یادگیری قرآن از جنس عشق است، آن هم عشق برتر یعنی عشق به خداوند متعال.
ایکناـ چه کنیم تا کشور در تدریس قرآن، موفقتر و اثرگذارتر ظاهر شود؟
به نظر بنده ابتدا باید به فرهنگسازی قرآنی بیشتر توجه شود؛ اکنون نقطه عطف فراموش شده در کشور فرهنگسازی قرآنی است، وقتی که صدای قرآن به گوش میرسد مثلاً بهخصوص سوره الرحمن، اکثر مردم به یاد مرگ میافتند، در حالی که در روایات بهعنوان سورههای قرائت شده در مراسم ختم نام برده نشده است، اما در کشور ما بهصورت عرف در مراسم ختم قرائت میشود؛ در نتیجه تا زمانی که قرآن برای بسیاری از عموم مردم تنها برای عروسی و ختم استفاده میشود مردم انگیزهای برای فراگیری قرآن ندارند.
دوم اینکه انگیزهسازی را بعد از آموزش قرار ندهیم؛ یکی از اشتباهاتی که در حال حاضر وجود دارد این است که ما میخواهیم انگیزهسازی را بعد از آموزش ایجاد کنیم در حالی که باید ابتدا انگیزه وجود داشته باشد تا خود افراد به سمت قرآن بیایند و طالب آموزش آن شوند. ما میخواهیم با روشها و شیوهها، جذب به قرآن را انجام دهیم در صورتی که ابتدا باید فضیلت و زیباییهای قرآن برای جوانان ما تشریح شود، در این صورت خودشان طالب آن میشوند. در بسیاری از کشورها بههیچ عنوان شیوه آموزش قرآن بهصورت مدون مانند کشور ما نیست و از اساتیدی مانند اساتید کشور ما نیز بهرهمند نیستند، اما در زمینه انس با قرآن به درجات بالایی رسیدهاند، از جمله کشور سودان که همه مردم حافظ قسمتی از قرآن هستند و اصلاً شرط اخذ دیپلم، حفظ کل قرآن است و مسئولان کشور نیز تماماً حافظان کل قرآن هستند؛ در این کشور همواره دربهای مساجد باز است و در آن نوجوانان به فراگیری قرآن میپردازند، لذا برای هر دانشآموزی دو آموزشگاه، یکی مدرسه و دیگری مسجد وجود دارد. در آنجا مساجد یک دانشگاه بهشمار میروند؛ امیدواریم روزی فرا برسد که درب مساجد ما نیز به روی نوجوانان و جوانان باز باشد تا بتوانند همه روزه در آن قرآن را فراگیرند.
مورد سوم آسانسازی روشهای آموزش قرآن است؛ در جهانی که روز به روز بر دامنه اطلاعات و فناوری افزوده میشود باید براساس توسعه دانش، سبک و روشهای تدریس نیز تغییر کند تا بتوانیم در ابتدا جوانان را تشنه یادگیری معارف قرآن کریم و انس با این کتاب الهی کرده و در کنار آن از بهترین شیوهها و برجستهترین اساتید برای آموزش قرآن استفاده کنیم؛ همانطور که میدانیم مقدمه استفاده از بهرههای معنوی و معارف والای قرآن، زیبا خواندن آن است، در این روش در کمترین زمان و با آسانترین روشها علاقهمندان قادر به تلاوت زیبای قرآن خواهند شد، لذا برای گسترش هرچه بیشتر فرهنگ قرآن کریم باید شیوههای آموزشی را آسانتر کنیم، قرآنپژوه باید از یادگیری قرآن لذت ببرد و احساس کند یادگیری سخنان خدا سهلالوصول است؛ بنده نیز در این راستا شیوههایی در زمینه آموزش تجوید، مقامات قرآنی و زیباخوانی قرآن کریم را اجرا میکنم.
مورد بعدی اهمیت دادن به معلمان قرآن و تشویق به نوآوری در تدریس است؛ در کشور ما اساتید قرآن برجسته فراوان هستند که گاهی از شیوههای آموزشی نوین و کارآمد بهره میبرند، اما متأسفانه شناسایی نشدهاند و حتی به علت بها ندادن و عدم اعتماد به نفس از شیوه خود دست برداشتهاند؛ بر همین اساس تشویق کردن و حمایت مادی و معنوی از پدیدآورندگان شیوههای نوین آموزش قرآن کریم نقش مؤثری در ارتقای آموزش سطح قرآن و ارتقای فعالیتهای قرآنی در کشور خواهد داشت.
جای بسی تأسف است که با وجود کسب موفقیتهای متعدد اینجانب در جشنوارههای کشوری روش تدریس (رتبه اول جشنواره کشوری روش تدریس قرآن کریم سال 84 و دو رتبه در جشنوارههای سال جاری) و تربیت شاگردان زیاد با این روش و همچنین ارائه نرمافزار و روش یاد شده به نهادها و سازمانهای فرهنگی و قرآنی، هنوز استقبالی از سوی آنها صورت نگرفته که این امر بیانگر مظلومیت صاحبان شیوهای نوین و اساتید آموزش قرآن کریم است.
ایکناـ به نظر شما رمز ماندگاری و اثرگذاری معلم قرآن در چیست؟
رمز ماندگاری و اثرگذاری معلم قرآن اخلاص است، از معلم قرآن انتظار میرود، او تنها برای رضای خدا کار کند و به بهرههای دنیوی چشم ندوزد. چنان که خداوند در قرآن کریم میفرماید: «فَمَنْ كَانَ يَرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صَالِحاً وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَداً» کسی که به دیدار پروردگار خود امید دارد، عمل صالح انجام دهد و هیچ کس را در عبادت پروردگار خود شریک نکند(کهف/ آیه ۱۱۰). اگر قرآنآموزان احساس کنند، کسی که به آنها قرآن میآموزد در کار خود اخلاص دارد و برای جلب رضایت خداوند تلاش میکند، محبت عمیقی از او در دل آنها ایجاد میشود که این محبت، موجب رغبت بیشتر به یادگیری کتاب خدا و استمرار در آن میگردد.
گفتوگو از مهنوش بهروز
انتهای پیام
