سه کنگره بینالمللی «امناءالرسل»؛ بازخوانی اندیشه و آثار مراجع شیعه از قم تا جهان اسلام
دبیر سلسله کنگرههای امناءالرسل از اجرای سه پروژه علمی بینالمللی مجموعه امناءالرسل با محوریت آثار و اندیشههای آیات عظام صافی گلپایگانی، سیدهبهالدین شهرستانی و علامه سیدحسن نصرالله خبر داد. وی گفت: این کنگرهها، علاوه بر احیای صدها نسخه خطی و تولید موسوعههای پژوهشی، تلاش دارند گفتمان علمی و تمدنی شیعه را از کتابخانهها به میادین فرهنگی و بینالمللی منتقل کنند.
به گزارش ایکنا، در نشست کمیته علمی مجموعه کنگرههای بینالمللی «امنایالرسل» که شامگاه شنبه، چهارم بهمنماه، در سالن جلسات دبیرخانه انجمنهای علمی حوزههای علمیه برگزار شد، حجتالاسلام والمسلمین رضا اسکندری، دبیر کنگرههای علمی امناءالرسل، گزارشی جامع از سه پروژه بزرگ علمی و سفرهای اخیر به عراق و لبنان ارائه کرد.
وی اظهار داشت که این سه کنگره پیشرو با هدف بازشناسی اندیشه و آثار مراجع بزرگ شیعه از جمله آیات عظام حاج شیخ لطفالله صافی گلپایگانی، سیدهبهالدین شهرستانی و علامه سیدحسن نصرالله برگزار میشود.
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: تجربه نشان داده است فعالیتهای این مجموعه صرفاً جنبه علمی ندارد، بلکه با هدف تقویت گفتمان تمدنی انقلاب اسلامی در جهان اسلام طراحی شده است.
کنگره آیتالله العظمی صافی گلپایگانی
اسکندری در ابتدا به پروژه مربوط به آیتالله العظمی صافی گلپایگانی پرداخت و افزود: جلساتی با بیت ایشان برگزار شده و پس از سفر به عتبات عالیات، توافق اصلی برای برگزاری این کنگره با عتبه حسینی در کربلا حاصل شد. پس از چند دیدار با شیخ عبدالمهدی کربلایی، تولیت حرم سیدالشهدا(ع)، بخش برگزاری کنگرهها در عتبه حسینی بهعنوان محور اجرایی پروژه تعیین شد.
وی ادامه داد: حدود ۱۸۰ اثر از آیتالله العظمی صافی، اعم از فارسی و عربی، شناسایی و دستهبندی شده است. بسیاری از این آثار نیازمند ترجمه به زبان عربی و بازانتشار هستند. بخشی از آثار نیز با موضوع مهدویت در اولویت اصلی کمیته علمی قرار گرفتهاند.
به گفته دبیر کنگره، ۲۰ اثر تاکنون در حال ترجمه است و چند عنوان نیز به صورت موسوعه(دایرةالمعارف موضوعی) منتشر خواهد شد.
اسکندری افزود: دفتر آیتالله العظمی صافی فهرست اولیهای از ۱۴۰ شخصیت همدوره و همراه ایشان آماده کرده تا مصاحبههای علمی با آنان انجام شود. در همین راستا، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی(نور) نرمافزار جامع آثار ایشان را تولید کرده و دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز همکاری در خصوص فراخوان پژوهشی مقالات و آثار را پذیرفته است.
دبیر کنگره امناءالرسل در بخش دیگری از سخنان خود گفت: آثار آیتالله العظمی صافی در دورانی که در شورای نگهبان حضور داشتند، ظرفیت بالایی دارد. با هماهنگی آیتالله اعرافی، از شورای نگهبان درخواست شده است که اسناد و مکتوبات ایشان در اختیار کمیته قرار گیرد تا مباحث فقهی و حقوقی ایشان در قالب پژوهشی مستقل منتشر شود.
کنگره آیتالله سید هبه الدین شهرستانی
حجتالاسلام والمسلمین اسکندری در بخش دیگری از سخنان خود به کنگره دوم، یعنی «آیتالله سیدهبهالدین شهرستانی»، پرداخت و گفت: محور این کنگره احیای میراث علمی نجف و کاظمین است. در این راستا، از سال گذشته با عتبه کاظمین توافق کردهایم تا مجموعه تحقیقات مرتبط با آیتالله شهرستانی محور این کنگره قرار گیرد. هرچند تولیت عتبه تغییر کرده است، اما افق همکاری کاملاً تثبیت شده است.
وی افزود: طبق گزارش ارائهشده، تاکنون ۹۵ اثر خطی و چاپی از آیتالله شهرستانی تحویل گرفته شده است که در حال بررسی علمی توسط گروه حجتالاسلام والمسلمین رضا مختاری است و سپس برای تولید نسخه نرمافزاری به مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) واگذار خواهد شد.
اسکندری بیان کرد: در کتابخانه حرم امامین کاظمین(ع)، ۳۹۰ نسخه خطی از ایشان شناسایی شده است؛ برخی از این آثار ناقصاند، اما ظرفیت تبدیل به مجموعههای چندجلدی را دارند.
وی ادامه داد: یکی از آثار ایشان که حدود ۸۵ سال پیش نوشته شده، دیدگاهی نو در بحث ولایت فقیه دارد. ایشان در آن اثر فرمودهاند: لازم نیست ولی فقیه، اعلم علمای زمان باشد؛ بلکه "مجتهد جامعالشرایط" برای اداره حکومت اسلامی کفایت میکند. این نظریه دقیقاً با آنچه بعدها در قانون اساسی ایران مطرح شد، همخوانی دارد و نشاندهنده عمق نگاه سیاسی ایشان است.
دبیر مجموعه کنگرههای بینالمللی امناءالرسل اظهار کرد: آیتالله سیدهبهالدین شهرستانی با وجود ۳۰ سال نابینایی، با کمک کاتب ویژه به نگارش آثار علمی ادامه داده و در عین حال ارتباط تقریبی گستردهای با علمای اهل سنت در موضوع وحدت اسلامی داشته است.
وی تأکید کرد: معرفی ابعاد علمی، اجتماعی و جهادی این شخصیت نیازمند کار گستردهتری است و امید داریم تا سال آینده یک کنگره قوی و چندبُعدی از این فقیه آگاه به زمان برگزار شود.
کنگره سید حسن نصرالله
اسکندری در بخش سوم سخنان خود به ارائه گزارش سفر به لبنان و اقدامات و برنامههای مربوط به کنگره «علامه سید حسن نصرالله» پرداخت و با بیان اینکه این کنگره، نماد پیوند علم و مقاومت است، افزود: تاکنون ۲۱۶ چکیده مقاله درباره اندیشه و عملکرد ایشان دریافت شده و بیش از ۸۰۰ صفحه مقاله به صورت کامل در اختیار کمیته علمی قرار گرفته است.
وی تصریح کرد: در چارچوب این پروژه، ۲۰ طرح پژوهشی تعریف شده که ۱۲ طرح آن نهایی شده است. در همین راستا، بخش مصاحبههای کمیته علمی کنگره مأموریت دارد ابعاد شخصیتی و فکری سید حسن نصرالله را در قالب گفتوگوهای علمی با علما و اندیشمندان لبنان و ایران تدوین کند.
دبیر مجموعه کنگرههای بینالمللی امناءالرسل ادامه داد: قرار است ایران، عراق، لبنان و ترکیه میزبان ۱۵۰ نشست علمی مرتبط با محورهای مقاومت، عدالت و رهبری دینی باشند.
حجتالاسلام اسکندری بیان کرد: در حوزه نشریات تخصصی نیز، ۲۳ مجله علمی در ایران و جهان عرب همکاری خود را اعلام کردهاند تا مجموعه مقالات و دیدگاههای مربوط به فعالیتهای ایشان را منتشر کنند.
استاد حوزه علمیه قم افزود: کتابها، پژوهشها، پایاننامهها و آثار چاپی مرتبط با سید حسن نصرالله در حال جمعآوری است و زیر نظر حجتالاسلام والمسلمین رضا مختاری، فهرست جامعی از این منابع تهیه میشود تا به عنوان بانک داده علمی برای محور مقاومت مورد استفاده قرار گیرد.
وی تأکید کرد: برگزاری منظم این کنگرهها در کشورهای مختلف، بخشی از طراحی کلان مجموعه علمی و دانشی «امناءالرسل» برای تثبیت گفتمان علمی انقلاب اسلامی است.
چشمانداز آینده؛ از قم تا جهان اسلام
اسکندری ابراز امیدواری کرد که سال آینده، کنگره شهید سید حسن نصرالله در قم، نجف، کربلا و بیروت برگزار شود و در واقع به الگویی برای همکاری علمی میان ایران، عراق، لبنان و دیگر مراکز حوزوی تبدیل گردد.
وی تصریح کرد: این رویدادها تنها بزرگداشت اشخاص نیست؛ بلکه بازخوانی عقلانیت و معنویت شیعه در قالب برنامههای بینالمللی است. هدف ما این است که گفتمان علمی مراجع و رهبران دینی را از کتابخانهها به میدان تمدن اسلامی منتقل کنیم.
دبیر مجموعه کنگرههای بینالمللی امناءالرسل در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: سه پروژه علمی بزرگ مجموعه علمی و بینالمللی امناءالرسل — شامل آیات عظام صافی گلپایگانی، سیدهبهالدین شهرستانی و سید حسن نصرالله — اکنون وارد مرحله اجرا شدهاند. نتایج اولیه این پروژهها شامل احیای صدها نسخه خطی، ثبت دهها مصاحبه علمی، طراحی موسوعهها و فراخوانهای بینالمللی پژوهشی است.
اسکندری در پایان این نشست خاطرنشان کرد: این برنامهها بذری برای شکلگیری تمدن علمی و گفتوگوی دینی میان مراکز شیعی در منطقه خواهد بود.
