مدیریت اضطراب جنگ در «جزیره‌های قطعیت»

سیدمیلاد اوصیا، پژوهشگر حوزه روانشناسی طی یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داده به تشریح راهکارهای ساده اما کاربردی که در شرایط جنگی موجب آرامش اعضای خانواده به ویژه کودکان می‌شود، پرداخته است؛ در ادامه این یادداشت را با هم می‌خوانیم.

مبهم بودن شرایط همیشه باعث آشفتگی افراد می‌شود و به همین خاطر سعی می‌کنیم در شرایطی که وضعیت مشخص نیست، اضطراب خودمان را با پیش‌‌بینی آرام کنیم تا بیشتر این حس را داشته باشیم که اوضاع تحت کنترل است.

در شرایط جنگ، این ابهام بیشتر می‌شود و دائما این سوالات را در ذهن مرور می‌کنیم: نمی‌دانیم بمب بعدی کجا می‌افتد؟ نمی‌دانیم به عزیزانمان دسترسی داریم یا نه؟ معلوم نیست خانه و اموالمان سالم می‌مانند یا نه؟ و در کل هیچ چیز قابل پیش‌بینی نیست. این «نفهمیدن» مداوم، سیستم هشدار مغز را فعال نگه می‌دارد و بدن را در حالت آماده‌باش دائمی قرار می‌دهد.

ابهام زیاد باعث مشکلاتی مانند اضطراب‌های فراوان، بی‌حوصلگی و پرخاشگری، اختلال خواب و احساس درماندگی می‌‌شود.

راهکار عملی برای مدیریت ابهام

مدیریت ابهام یعنی یاد بگیریم چطور با «ندانستن» زندگی کنیم. ذهن ما در ابهام، مدام به آینده می‌پرد و سناریوهای فاجعه‌بار می‌سازد. در این شرایط یکی از مهم‌ترین تکنیک‌ها برای تمرکز در زمان حال، ایجاد «جزیره‌های قطعیت» در زندگی است.

حتی در بدترین شرایط هم بسیاری از موضوعات قطعی و قابل پیش‌بینی و به نفع ما هستند. جزیره قطعیت به ما می‌گوید هرچند که آینده مبهم است ولی در حال حاضر همه ما با هم هستیم و خطری ما را تهدید نمی‌کند. با پیداکردن همین جزیره‌های کوچک و قطعی، مشاهده می‌کنید که شما بر بسیاری از امور کنترل دارید.

باید این را متوجه باشیم هرچند که هنگام لحظات خطرناک همچون بمباران، میزان ترس به اوج می‌رسد اما هیچ وقت احساسات زیاد، دلیلی بر وقوع حادثه‌ای نیست.

انسان‌ها می‌توانند ترس زیاد را تجربه کنند اما همزمان مشاهده کنند که اینها فقط یک سری احساسات زیاد و فلج کننده است. تجربه ترس به هیچ عنوان چیز بدی نیست. می‌توانیم همزمان ترس را درون خود تجربه کنیم و از طرفی بدانیم که حس ترس الزاما به معنای رخدادی بد نیست.

زمان مشخصی برای پیگیری اخبار تعیین کنید

در این راستا دسترسی مداوم به اخبار، ابهام را کاهش نمی‌دهد، بلکه اضطراب را افزایش می‌دهد پس برای آرامش خود و خانواده زمان‌های مشخصی را برای پیگیری اخبار از منابع معتبر تعیین کنید.

به جای اینکه با هربار صدای بمب، ذهن خود را به افکار منفی بسپارید و از آن فاجعه درست کنید، بر قابلیت‌های خود تکیه کنید و بگویید بالاخره این شرایط فقط برای من نیست و اگر هر اتفاقی رخ دهد، از پس آن بر می‌آییم. جزیره قطعیت به ما می‌گوید که هیچ جنگی ابدی نیست و بالاخره روزهای خوب پیروزی فراخواهد رسید.