مردم ایران در آزمون وفاداری؛ خوانشی قرآنی - تاریخی از تحولات روزگار

به گزارش ایکنا به نقل از پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح علوم انسانی اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد ارسطا، استاد درس خارج حوزه علمیه که ۱۷ فروردین‌ ماه برگزار شد، در ابتدای جلسه درس با اشاره به شتاب تحولات جهانی، زمانه کنونی را نقطه عطفی در تاریخ دانست و به مقایسه وفاداری مردم ایران با مسلمانان صدر اسلام پرداخت. متن سخنان ایشان به شرح زیر است:

شتاب بی‌سابقه تحولات در جهان امروز

ایام ماه مبارک رمضان و پس از آن نیز در ایام تعطیلات نوروز، آنچنان رخدادهای فراوانی در کشور ما و در عرصه جهانی روی داد که چندین سال، از آخرین جلسه‌ای که در محضر دوستان بودیم گذشته است. افزون بر این وقایع که احساس شتاب در گذر زمان را نسبت به گذشته افزایش داده، اصولاً در روزگار ما رخدادها با سرعتی بسیار بیشتر از گذشته اتفاق می‌افتند؛ به‌گونه‌ای که شاید بتوان هر یک سال از زمانه ما را ـ از حیث حجم و تنوع وقایع ـ با چند ده سال از دوران‌های پیشین مقایسه کرد. این شتاب تا حد زیادی نتیجه پیچیده‌تر شدن روابط میان جوامع، رشد شتابان فناوری و دگرگونی‌های سریع در عرصه جامعه بین‌الملل است؛ عواملی که همگی به این سرعت بی‌سابقه دامن می‌زنند.

در آستانه یک نقطه عطف تاریخی هستیم

بی‌تردید امروز در آستانه یک نقطه عطف بزرگ تاریخی قرار داریم. هرگاه به تاریخ دوران غیبت کبری مراجعه می‌کنم و حوادث آن را مرور می‌کنم، دوره‌ای را نمی‌یابم که از حیث عظمت، گستردگی و اهمیت وقایع، با زمانه حاضر قابل مقایسه باشد.

ما در دورانی زندگی می‌کنیم که مردم ایران ـ به تعبیر مرحوم امام خمینی(ره) ـ نشان داده‌اند که از مردم صدر اسلام در عصر پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و حتی در دوران امیرالمؤمنین علیه‌السلام وفادارترند.

همه ما می‌دانیم که در جنگ اُحد، هنگامی که ورق جنگ برگشت، آن گروهی که پیامبر(ص) فرمان داده بود بر فراز «جبل‌العینین» باقی بمانند و در هیچ شرایطی موضع خود را ترک نکنند، فرمان آن حضرت را نادیده گرفتند. بسیاری از آنان ـ سی نفر از آن پنجاه نفر ـ از کوه پایین آمدند تا به جمع‌آوری غنائم بپردازند. در همین هنگام خالد بن ولید از پشت کوه عینین به مسلمانانی که سلاح‌های خود را بر زمین گذاشته و سرگرم گردآوری غنیمت شده بودند حمله کرد و توانست شمار زیادی از آنان را به شهادت برساند.

در چنین وضعیتی، هنگامی که در میان سپاه مسلمانان شایعه‌ای پیچید مبنی بر اینکه پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله به شهادت رسیده است، بسیاری از مسلمانان میدان نبرد را ترک کردند و تنها شمار اندکی در کنار پیامبر باقی ماندند و همراه ایشان به سوی شکافی در دامنه کوه اُحد عقب نشستند.

در آن شرایط حساس، مردمی که پیامبر(ص) را از نزدیک دیده بودند، معجزات ایشان را مشاهده کرده بودند، نزول وحی را شاهد بودند و از عظمت اخلاقی آن حضرت آگاهی داشتند، با وجود مشاهده همه این نشانه‌ها، در آزمون وفاداری و استقامت در مسیری که پیامبر برای آنان ترسیم کرده بود، مردود شدند.

در دوران امیرالمؤمنین علیه‌السلام نیز اصحاب آن حضرت بارها موجب رنج و آزردگی ایشان شدند؛ تا آنجا که در یکی از خطبه‌های نهج‌البلاغه خطاب به آنان فرمود: «یا أشباهَ الرجال و لا رجال»؛ ای کسانی که شبیه مردانید، اما مردانه رفتار نمی‌کنید.

کمبود یاران واقعی در سپاه امیرالمؤمنین

در همان خطبه، امیرالمؤمنین علیه‌السلام می‌فرماید: «لَوَدِدتُ أنّ معاویهَ صَارَفَنی بِکُم صَرفَ الدینارِ بالدِّرهم»؛ ای کاش معاویه با من درباره شما معامله می‌کرد.

«صرف دینار به درهم» یعنی همان‌گونه که دینار را با درهم معاوضه می‌کنند؛ یعنی ده نفر از شما را از من بگیرد و در برابر، یک نفر از یاران خود را به من بدهد. این سخن شکایتی است از سپاهیانی که انتظار می‌رفت بیش از دیگران نسبت به امیرالمؤمنین علیه‌السلام وفادار باشند.

میزان این وفاداری آن‌چنان اندک بود که امام باقر علیه‌السلام می‌فرماید در میان سپاهیان امیرالمؤمنین حتی پنجاه نفر هم یافت نمی‌شدند که حق امامت آن حضرت را به‌درستی شناخته باشند.

مقایسه‌ای میان مردم ایران و مسلمانان صدر اسلام

اگر اصحاب معصومان در صدر اسلام ـ اصحاب پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در جنگ اُحد و اصحاب امیرالمؤمنین علیه‌السلام در جنگ صفین و پس از آن ـ را با مردم ایران مقایسه کنیم، درمی‌یابیم که مردم ایران در شرایطی که رهبرشان به شهادت رسیده بود و هنوز رهبر جدیدی تعیین نشده بود، نه شب پیاپی به‌صورت خودجوش به میدان آمدند و با قدرت در برابر آمریکا و اسرائیل ایستادند؛ آمریکایی که ابرقدرت بلامنازع جهان است و اسرائیلی که از قدرتمندترین ارتش‌های خاورمیانه برخوردار است.

و این تنها به این دو کشور محدود نمی‌شود؛ زیرا اگر حتی فقط همین دو کشور نیز در برابر ایران قرار داشتند، اقدام مردم ایران در تاریخ کم‌نظیر بود. افزون بر آنان، کشورهای اروپایی عضو ناتو نیز با همه توان از آمریکا و اسرائیل حمایت می‌کنند. همچنین باید کشورهای عربی منطقه را افزود که با سرمایه‌های کلانی که از تجارت نفت و گردشگری به دست آورده‌اند، در کنار آنان ایستاده‌اند.

با این همه، مردم ایران در آن نه شب ـ در حالی که هنوز رهبر جدیدی برگزیده نشده بود ـ به‌صورت خودجوش وارد میدان شدند.