زبان فارسی در منظومه فکری رهبر شهید؛ از عنصر هویتی تا ابزار تمدنسازی
مرور بیانات رهبر شهید انقلاب درباره زبان فارسی، نشاندهنده نگرش عمیق ایشان به این زبان، بهمثابه عنصری بنیادین در هویت ایرانی، حامل تمدن اسلامی ایرانی و ابزاری مؤثر برای انتقال معارف به جهان است.
۲۵ اردیبهشتماه در تقویم ملی ایران، روز پاسداشت زبان فارسی نامگذاری شده است. بر این اساس، در یادداشت پیش رو، اهمیت زبان فارسی را در بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی و منظومه فکری ایشان مرور میکنیم.
رهبر شهید انقلاب در دیدار با شاعران در تاریخ ۶ فروردین ۱۴۰۳ با انتقاد از غفلت نسبت به زبان فارسی اظهار کردند: «به نظر من زبان فارسی کاملاً دارد مظلوم واقع میشود... ما بیش از این احتیاج داریم به تقویت زبان فارسی.» ایشان همچنین با اشاره به افزایش استفاده بیرویه از واژگان بیگانه گفتند: «هجوم زبانهای اروپایی و بالخصوص انگلیسی زیاد شده... باید معادلهای فارسی ترویج شود.»
آیتاللهالعظمی شهید سیدعلی خامنهای پیش از این نیز بارها به اهمیت زبان فارسی پرداخته بودند، چنانکه در سخنانی در ۱۲ اسفند ۱۳۷۷، زبان فارسی را «بهترین حامل و رسانه برای معارف، افکار و تمدن عمیق اسلامی» معرفی کردند و بخش عظیمی از میراث فلسفی، دینی، اخلاقی و ادبی بشر را وابسته به این زبان دانستند. به باور ایشان، آثار بزرگانی چون مولوی، سعدی، فردوسی و حافظ فقط در زبان اصلی خود میتواند مورد بهرهبرداری کامل قرار گیرد.
رهبر شهید انقلاب در بیانی دیگر در ۲۱ تیر ۱۳۹۳، نقش شعر فارسی را در تقویت هویت فرهنگی ملت ایران مورد توجه قرار دادند و تأکید کردند که آثار ادبی کلاسیک، همچون شاهنامه، بوستان و گلستان، اندیشههای والا و حکمتآموزی در خود جای دادهاند که در شکلگیری هویت فرهنگی ملت ایران مؤثر بوده است.
ایشان در توصیف جایگاه سعدی، در آذر ۱۳۶۳ نوشتند: «پند سعدی که مایهگرفته از معارف قرآن و حدیث است، رازگشای گنجینههای معانی برای دلهای جوینده و مشتاق بوده است» و آثار سعدی را «یکی از برازندهترین اندامهای پیکره فرهنگ کنونی کشور» خواندند.
نقش زبان فارسی در گسترش اسلام
در مجموعه بیانات سال ۱۳۷۷ نیز رهبر شهید انقلاب از نقش زبان فارسی در گسترش و تحکیم اسلام در ایران یاد کردند و توضیح دادند: «اسلام به زبان عربی وارد ایران شد، اما به زبان فارسی ترویج پیدا کرد.» به باور ایشان، «زبان فارسی در این بخش از جهان، حقوق واضحی در راستای گسترش اسلام و فرهنگ و تمدن بشری دارد.»
رهبر شهید انقلاب در همان سال، زبان فارسی را زبانی «فاخر، زیبا، رسا و دارای کشش موسیقایی» توصیف و بر ضرورت تلاش مضاعف اهل ادب و دانش برای اعتلای آن تأکید کردند. ایشان خواستار افزایش ظرفیت و کیفیت زبان فارسی متناسب با نیازهای زمان شدند و تصریح کردند: «اگر فارسیزبانان نتوانند این زبان را با نیازهای امروز همراه کنند، دچار ضعف و مغلوبیت خواهد شد.»
قائد شهید امت همچنین از ادیبان و صاحبنظران خواسته بودند که «واژهسازی عالمانه» انجام دهند تا ظرفیتهای ترکیبی زبان فارسی فعالتر شود و این زبان بتواند در موضع قدرت قرار گیرد. به گفته ایشان، «وقتی زبان فارسی پویاتر شود، گسترش جغرافیایی و قومی آن نیز آسانتر خواهد شد.»
مجموعه این سخنان نشاندهنده نگرش عمیق رهبر شهید انقلاب به زبان فارسی، بهمثابه عنصری بنیادین در هویت ایرانی، حامل تمدن اسلامی ایرانی و ابزاری مؤثر برای انتقال معارف به جهان است.
دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی درباره چرایی و چگونگی تسلط رهبر شهید انقلاب بر ادبیات فارسی میگوید: «احاطه ایشان بر ادب فارسی و تواناییهای زبانیشان امری استثنایی است و نتیجه تحصیلات عادی حوزوی نیست. در زمانی که آقای خامنهای جوان بودند و در حوزه علمیه فقه و اصول میخواندند، درس و بحثی با عنوان زبان فارسی یا ادبیات فارسی یا نویسندگی یا حتی شعر بهصورت رسمی در حوزه نبود. حوزه امروز که در آن فعالیتهای ادبی هم جایی دارد، بسیار فرق دارد با حوزه ۵۰ سال پیش.»
یادآور میشود، کتاب «امین زبان و ادب فارسی»، حاوی مجموعه بیانات و راهکارهای عملی و علمی رهبر شهید انقلاب درباره زبان فارسی است که توجه ویژه ایشان به این زبان را گواهی میدهد.
کتاب یادشده، متشکل از هفت فصل است که نخست از بیانات رهبر شهید درباره ویژگیهای زبان فارسی آغاز میشود و در ادامه به بیانات ایشان درباره تاریخ زبان و ادبیات فارسی، حال و روز زبان فارسی، موانع، سستیها و راهکارها، وظایف رسانهها، سازمانها، شیفتگان زبان و ادبیات فارسی، آموزش و گسترش زبان و ادبیات فارسی در ایران و جهان، زبان فارسی و ویرایش و درواژهها از منظر رهبر شهید انقلاب میپردازد.
انتهای پیام
