درسگفتار«بر ساحل نور»/7
توصیه قرآن به موحدان در مواجهه با سختیها + فیلم
بر ساحل نور عنوان درسگفتاری است که تلاش دارد با بیانی ساده، مختصر و کاربردی به تفسیر قرآن بپردازد. حجتالاسلام والمسلمین سیدجواد بهشتی؛ پژوهشگر قرآنی در هر قسمت از این بسته روزانه نوشتاری و تصویری، به شرح یک صفحه قرآن پرداخته و ترجمه تحتاللفظی، نکات و مفاهیم کلیدی آیات را بیان میکند.در ادامه خلاصهای از توضیحات در مورد صفحه هفتم قرآن، آیاتی از سوره بقره از نظر میگذرد:
صفحه هفتم قرآن حاوی آیات 38 تا 48 سوره مبارکه «بقره» است. پس از بیان سرگذشت آدم و حوا و رانده شدن آنها از باغ بهشتی به واسطه وسوسه شیطان، گفته شد که آنها توبه کردند. توبه آنها نیز پذیرفته میشود، اما با این حال آنها از آن باغ رانده میشوند و این نشان میدهد، ارتکاب گناه با وجود پذیرش توبه، همچنان تبعات منفی خود را در زندگی هر فردی خواهد داشت.
این امر اهمیت هدایت الهی را بیش از پیش به اثبات میرساند، چرا که آنچه موجب لغزش میشود، تمرد از دستور الهی و انحراف از مسیری راستین است که خداوند برای هر یک از ابنای بشر ترسیم کرده است. خداوند آنهایی را که از دستورش سرپیچی کرده و آیات الهی را منکر شوند، کافر دانسته و به آنها یاران آتش خطاب میکند که همواره در این آتش خواهند ماند.
اشاره دیگری که این بخش از سوره بقره دارد، مربوط به بنیاسرائیل است، فرزندن اسرائیل که نام دیگر حضرت یعقوب(ع) است؛ «اسر» به معنی بنده و «ئیل» به معنای خداوند است، معنای کلی این واژه هم «بنده خدا» میشود که در گویش عربی «عبدالله» خوانده شده است.
در واقع سوره بقره نخستین سورهای است که در مدینه نازل شده و لذا در آن به مناسبات مسلمین به قومیتهای دیگر در بدو تأسیس جامعه اسلامی اشاره دارد. بنیاسرائیل، یهودیانی بودند که از زمان اجداد و نیاکان خود براساس بشارت تورات برای ملاقات با پیامبر خاتم به سمت مدینه مهاجرت کرده و در همسایگی این شهر سکنی گزیده بودند، هرچند عمر بسیاری از آنها کفاف ملاقات حضوری با پیامبر اسلام(ص) را نداد.
با توجه به سوابقی که از قوم بنیاسرائیل به ویژه در نوع رفتاری که اجداد و نیاکان آنها با پیامبرشان داشتند، لذا این بخش از سوره بقره سرشار از توصیه و نصیحت به این قوم است که به تقیدات دینی و مذهبی خود پایبند باشند، همچنان به انجام آئین و مناسکی که دین یهود به آنها سفارش کرده، پرداخته و حق را به بهانه حفظ منافع و مصالح خویش کتمان نکنند.
در این آیات قوم یهود به برپایی نماز که از جمله مشترکات همه ادیان است، سفارش شدهاند و با توجه به اینکه آنها نیز اهل کتاب هستند، لذا بر دقت و مطالعه آنها بر روی توصیههایی که در کتاب مقدسشان در مورد ادیان پیشین و پسین عنوان شده است، تأکیدی صورت میگیرد. ویژگی بارز همه ادیان الهی آن بوده که دین و شریعت پیشین خود را تأیید و دین پس از خود را نیز بشارت میدادند.
این بخش از سوره بقره همه موحدان و از جمله پیروان دین یهود را به صبر و صلاة در مواجهه با مشکلات و سختیهای موجود توصیه کرده است؛ امری که در جای دیگری از سوره بقره مجدد شاهد چنین توصیه و سفارشی هستیم؛ در هر حال مواجهه میان دو جبهه کفر و حق پرستی، در پس ایجاد یک حکومت دینی امری اجتناب ناپذیر است و لذا قرآن در این فراز از خود یهودیان درخواست میکند، در این رویارویی، جانب جبهه حق و حقیقت را رعایت کنند.
در این بخش از سوره، افرادی که چنین موضعی را برای خود برمیگزینند، در زمره خاشعین قرار میگیرند، یعنی افرادی که به روز جزا و دیدار با معبود اعتقاد راسخ دارند و در نتیجه در تلاش هستند، با اتخاذ روشی دینمدارانه، موضع خود را با گروه مؤمنان همسو کرده تا مورد شفاعت قرار گیرند.
مطالب مرتبط
