حجتالاسلام خسروپناه مطرح کرد
بازخوانی مکتب «خمینی- خامنهای»؛ تمدن نوین اسلامی در گذار از نظر به عمل
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تحلیل منظومه فکری امام شهید، محور اصلی میراث ایشان را «فرهنگ و تمدن» دانست و تأکید کرد الگوی حکمرانی ایشان، بر پایه «حکم ولایی» و پیوند میان نظر و عمل شکل گرفته است که فراتر از مرزهای مذهبی، بر «امت آزادیخواه» جهان اثرگذار است.
به گزارش ایکنا حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در گفتوگو با برنامه جریان، در تحلیل میراث و مکتب امام شهید، محور اصلی منظومه فکری ایشان را «فرهنگ و تمدن» دانست و تأکید کرد: تمدن نوین اسلامی، خروجیِ فرهنگ اصیلی است که بر پایه مقاومت، جهاد و باور به توانمندیهای داخلی شکل گرفته است. فرهنگ را در منظومه فکری امام شهید، «دال مرکزی» و محور اصلی دانست که تمامی نظامات اجتماعی (از جمله آموزش، سلامت، دفاعی و قضایی) حول آن میچرخند. در تقابل میان تجهیزات نظامی استکبار و فرهنگ مقاومت، رزمندگان اسلام با تکیه بر فرهنگ استقامت و صبر توانستند در برابر استکبار بایستند. وی در این راستا به اظهارات کارتر (رئیسجمهور اسبق آمریکا) اشاره کرد که افول آمریکا را نتیجه درگیریهای مداوم در جنگها دانسته است.
وی با بررسی سیر تحول آموزش عالی در ایران، بیان کرد: کشور از الگوی کپیبرداری از آمریکا عبور کرده و به سمت اقتصاد دانشبنیان و تبدیل مقالات به فناوری حرکت کرده است. وی تأکید کرد: دستاوردهایی نظیر مرکز رویان و تولید سانتریفیوژهای داخلی در شرایط تحریم، نتیجه مستقیم اعتماد امام شهید به جوانان و ترویج فرهنگ «ما میتوانیم» بود؛ فرهنگی که حتی در برابر تردید برخی مسئولان انقلابی، با پافشاری امام شهید محقق شد.
خسروپناه در تحلیل ابداعات فکری امام شهید، به بازتعریف مفهوم «جهاد» اشاره کرد و گفت: امام شهید با استناد به آیات قرآن (بهویژه سوره فرقان)، مفهوم جهاد را از معنای محدود نظامی-دفاعی به مفهومی جامع شامل «جهاد اقتصادی»، «جهاد تبیین» و «جهاد علمی» گسترش دادند. وی تمدن نوین اسلامی را غایت و خروجیِ فرهنگ اصیل اسلامی دانست که ویژگی بارزش «اثرگذاری بر ملتهای دیگر» و فراتر رفتن از مرزهای جغرافیایی است.
وی با اشاره به تشییع میلیونی امام شهید در ایران و عراق (حضور قریب به ۱۵ میلیون نفر در عراق)، این حجم از مشارکت را «عدد تمدنی» نامید و تأکید کرد: این اثرگذاری تنها محدود به مرجعیت ایشان نیست، بلکه در میان «امت آزادیخواه» (شامل مسیحیان، یهودیان آزاد و سایر ادیان) نیز جایگاه ویژهای دارند. همچنین، خروج روسیه از ذیل استکبار و تبدیل شدن به کشوری ضد آمریکا را نمونهای از علائم تمدن نوین اسلامی دانست.
وی در تحلیل رابطه دولت و تمدن بیان کرد: رسیدن به تمدن اسلامی یک مسیر خطی نیست و همزمان با شکلگیری دولت اسلامی، آثار جامعه و تمدن اسلامی نیز به صورت شبکهای نمایان میشود. وی همچنین به تظاهرات مذهبی مانند اعتکاف، دعای عرفات و تشییعهای میلیونی (مانند آیتالله بهجت و شهید سلیمانی) بهعنوان نمودهای نفوذ فرهنگ ایران اسلامی در جان مردم اشاره کرد.
وی با بررسی سیر تحول آموزش عالی در ایران، بیان کرد: کشور از الگوی کپیبرداری از آمریکا عبور کرده و به سمت اقتصاد دانشبنیان و تبدیل مقالات به فناوری حرکت کرده است. وی تأکید کرد: دستاوردهایی نظیر مرکز رویان و تولید سانتریفیوژهای داخلی در شرایط تحریم، نتیجه مستقیم اعتماد امام شهید به جوانان و ترویج فرهنگ «ما میتوانیم» بود؛ فرهنگی که حتی در برابر تردید برخی مسئولان انقلابی، با پافشاری امام شهید محقق شد.
خسروپناه در تحلیل ابداعات فکری امام شهید، به بازتعریف مفهوم «جهاد» اشاره کرد و گفت: امام شهید با استناد به آیات قرآن (بهویژه سوره فرقان)، مفهوم جهاد را از معنای محدود نظامی-دفاعی به مفهومی جامع شامل «جهاد اقتصادی»، «جهاد تبیین» و «جهاد علمی» گسترش دادند. وی تمدن نوین اسلامی را غایت و خروجیِ فرهنگ اصیل اسلامی دانست که ویژگی بارزش «اثرگذاری بر ملتهای دیگر» و فراتر رفتن از مرزهای جغرافیایی است.
وی با اشاره به تشییع میلیونی امام شهید در ایران و عراق (حضور قریب به ۱۵ میلیون نفر در عراق)، این حجم از مشارکت را «عدد تمدنی» نامید و تأکید کرد: این اثرگذاری تنها محدود به مرجعیت ایشان نیست، بلکه در میان «امت آزادیخواه» (شامل مسیحیان، یهودیان آزاد و سایر ادیان) نیز جایگاه ویژهای دارند. همچنین، خروج روسیه از ذیل استکبار و تبدیل شدن به کشوری ضد آمریکا را نمونهای از علائم تمدن نوین اسلامی دانست.
وی در تحلیل رابطه دولت و تمدن بیان کرد: رسیدن به تمدن اسلامی یک مسیر خطی نیست و همزمان با شکلگیری دولت اسلامی، آثار جامعه و تمدن اسلامی نیز به صورت شبکهای نمایان میشود. وی همچنین به تظاهرات مذهبی مانند اعتکاف، دعای عرفات و تشییعهای میلیونی (مانند آیتالله بهجت و شهید سلیمانی) بهعنوان نمودهای نفوذ فرهنگ ایران اسلامی در جان مردم اشاره کرد.
میراث حکمرانی و پیوند نظر و عمل
خسروپناه میراث امام شهید را به دو بخش «نظری- معرفتی» و «حکمرانی - تمدنی» تقسیم کرد و بر بعد «عرفانی» ایشان نیز تأکید کرد. وی در تحلیل حکمرانی بیان کرد:
- الگوی حکمرانی: مدیریت امام شهید نه بر اساس مکاتب غربی (مانند حکمرانی نهادگرا یا گود گاورنس)، بلکه یک «حکم ولایی» در امتداد مکتب امام خمینی است.
- پیوند نظر و عمل: ایشان پیوند میان نظر و عمل را نه از طریق بخشنامههای اداری، بلکه از طریق «گفتمانسازی و فرهنگسازی» محقق کردند.
- میراث مکتوب: اشاره به تدوین ۱۴ جلد کتاب از فرمایشات ایشان در موضوعات متنوع (از ورزش و آموزش تا هوش مصنوعی و کوانتوم) که راهنمای جامع سیاستگذاری در تمام ارکان (تنظیم سیاست، راهبری، تحقق و نظارت) است.
وی اظهار کرد: امام(ره)، شخصیتهای برجستهای چون امام خامنهای و شهید مطهری را تربیت کردند و امام خامنهای این مکتب را بارور کرده و الگوی حکمرانی امام خمینی را پیاده کرد، لذا نباید میان «مکتب خمینی» و «مکتب خامنهای» تفکیک قائل شد، بلکه باید این دو را بهعنوان یک کل واحد تحت عنوان «مکتب خمینی - خامنهای» یا همان اسلام ناب نگریست.
وی در پایان بر اهمیت تکالیف دینی پس از خاکسپاری تأکید کرد و از مردم خواست تا در ختم جمعی قرآن برای امام شهید مشارکت نمایند، همچنین بر لزوم «حارث و حافظ» بودن در برابر میراث امام خامنهای و مکتب امام خمینی تأکید کرد.
