شاگردپروری

یک فعال فرهنگی و اجتماعی مازندران، طی یادداشتی در بحث ضرورت شاگردپروری و کادرسازی منابع انسانی به عنوان پایه‌های اقتصاد مقاومتی، آورده است: در همین جنگ رمضان شاهد نقش موثر سرمایه‌های انسانی متعهد در میدان‌های مختلف بودیم.

یک عضو هیئت علمی جامعه المصطفی(ص) به تبیین ابعاد شخصیتی و ویژگی‌های بارز رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداخت. وی با استناد به آیات قرآن کریم، ۲۰ ویژگی کلیدی از جمله ایمان استوار، شجاعت در برابر کفار، ساده‌زیستی حاکمانه و جهاد مستمر تبیین را از عوامل اصلی اقتدار ایران در چهار دهه اخیر برشمرد. رضایی اصفهانی تأکید کرد که رهبر شهید با تطابق کامل گفتار و کردار، الگویی درخشان از «صادقون» را به جهانیان ارائه داد و در نهایت جان خود را در راه اعتلای کلمه الله فدا کرد.

چهارم اسفند ۱۴۰۴ شمسی، جهان تشیع و حوزه علمیه قم یکی از پژوهشگران برجسته و متعهد خود را از دست داد؛ آیت‌الله محمدرضا مامقانی، عالمی فاضل و محقق بی‌نظیر در علوم حدیث، رجال و درایه، که در سن ۷۲ سالگی دار فانی را وداع گفت. ایشان از نوادگان دو فقیه بزرگ، شیخ جعفر کاشف‌الغطاء و شیخ محمدحسن مامقانی، سال‌ها به تحقیق و تدریس در حوزه علمیه قم پرداخت و میراث علمی و اخلاقی ارزشمندی بر جای گذاشت. آیت‌الله مامقانی با تبحر در تصحیح و تحقیق آثار اجدادی و پدری، همراه با اخلاقی والا و اهتمامی کم‌نظیر به تربیت شاگردان، الگویی ممتاز برای محققان و روحانیون شد. آثار ایشان، چه با نام خود و چه بی‌نام، در حوزه‌های رجالی، تاریخی و اعتقادی، نمایانگر دقت علمی، فروتنی و سعه‌صدر اوست. کم‌اند چهره‌هایی که هم در علم و هم در اخلاق و تربیت شاگردان نمونه باشند و تأثیر آثارشان نه تنها بر زندگی معاصر، بلکه بر میراث علمی آیندگان باقی بماند.

مرحوم آیت‌الله سیدعبدالعزیز طباطبایی یزدی، مشهور به محقق طباطبایی و آقا عزیز، از برجسته‌ترین کتاب‌شناسان، نسخه‌شناسان و پژوهشگران شیعه در حوزه‌های علمیه نجف و قم بود. تسلط فوق‌العاده ایشان بر علوم تخصصی و اهتمام مثال‌زدنی در شناسایی و نگهداری نسخه‌های خطی و آثار علمی، جایگاهی ویژه در محافل علمی برای او رقم زد و او را به مرجعی معتبر در زمینه‌های کتاب‌شناسی، نسخه‌شناسی و تاریخ و رجال شیعه تبدیل کرد. آثار و پژوهش‌های مرحوم آقا عزیز نه تنها میراث علمی شیعه را غنی‌تر ساخت، بلکه الگویی از دقت، اخلاق علمی و استادپروری برای نسل‌های بعدی فراهم آورد. زندگی و حیات علمی ایشان همچنین نشان‌دهنده تأثیر دو استاد بزرگ حوزه، شیخ آقابزرگ تهرانی و علامه امینی، بر مسیر علمی و اخلاقی اوست؛ او توانست راه آن دو بزرگوار را ادامه داده و پژوهش‌های آنان را تکمیل کند.

آیت‌الله سیدمحمدرضا حسینی جلالی، از بزرگان حوزه علمیه و استاد پژوهش و تصحیح متون دینی و تاریخی، در کربلا متولد شد و سال‌های طولانی در نجف و کربلا به تحصیل و تحقیق پرداخت. از سال ۱۳۵۹ شمسی به قم مهاجرت کرد و تا پایان عمر به کارهای علمی و تربیت طلاب مشغول بود. زندگی ایشان ساده و بی‌تشریفات بود و همواره بر خدمت به علم و پژوهش تأکید داشت. شاگردپرور و مشوق کارهای علمی طلاب بود و جلسات پرسش و پاسخ و مراسم علمی را در کنار جلسات روضه در منزل خود برگزار می‌کرد. حوزه فعالیت‌های ایشان شامل تصحیح متون قدیمی، تألیف کتاب‌ها و مقالات، تهیه فهرست آثار بزرگان و پژوهش در تاریخ ائمه (ع) و علوم حدیث می‌شد. با وجود فعالیت‌های گسترده علمی، هیچ‌گاه به دنبال مناصب یا منافع مادی نبود و تمام توان خود را وقف خدمت به علم، طلاب و جامعه اسلامی کرد. آثار ایشان، از جمله تصحیح تفسیرها و متون تاریخی، همکاری در کنگره‌ها و همایش‌های علمی و بیش از ۲۰۰ اثر چاپ‌شده، گواه جایگاه برجسته او در حوزه علمیه و جامعه علمی جهان اسلام است. آیت‌الله حسینی جلالی نه تنها آثار علمی ماندگار بر جای گذاشت، بلکه الگویی از زهد و خدمت بی‌ادعا برای جامعه علمی و طلاب بود. ایشان سرانجام در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ ش (مصادف با اول رمضان) درگذشت و در حرم امام حسین(ع) دفن شد.

آیت‌الله سیدجواد گلپایگانی؛ فرزند آیت‌الله العظمی سیدمحمدرضا گلپایگانی در گفت‌وگو با ایکنا می‌گوید: در مسجد اعظم اگر شاگردان اشکالی در درس داشتند، آن‌ها را به منزل دعوت می‌کردند و با ترغیب و تشویق، به مطالعه بیشتر و تعمیق علم‌شان می‌پرداختند. بسیاری از شاگردان ایشان امروز جزو مراجع فعلی هستند. از نظر اخلاقی نیز مرحوم آقا فردی برجسته بودند؛ همواره در مواجهه با دیگران خوش‌ برخورد، مهربان و بردبار بودند و هرگز خشمگین نمی‌شدند.

حجت‌الاسلام سعید شاه‌آبادی با تأکید بر اینکه دوگانه‌سازیِ دین و دنیا، خواست دشمنان اسلام است، گفت: دشمن می‌خواهد چنین القا کند که اگر کسی اهل دنیا باشد باید از آخرت دست بکشد و اگر آخرت‌گرا باشد باید دنیا را رها کند؛ در حالی‌که به گفته او اسلام هرگز نیامده است که انسان را از دنیا و امور دنیایی بازدارد، بلکه حقیقتاً مادیات در تقابل با معنویت نیست.

آیت‌الله صاحب‌الزمانی انس عجیبی با قرآن داشتند. همیشه حدود نیم ساعت به اذان ظهر و مغرب در محراب مسجد مشغول تلاوت قرآن می‌شد و بسیاری از آیات را حفظ بودند.

دفتر پنجم از مجموعه علم از منظر الهی با عنوان « شاگردپروری » اثر آیت‌الله عابدینی به همت نشر معارف منتشر شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا عابدینی ضمن تبیین نظام شاگردپروری در ابلاغ و اجرای احکام دین، اظهار کرد: علامه طباطبایی در سفر چهارم سلوک عینی خود، در نظام اخذ، حفظ و ابلاغ موفق بود و علومی را که از اساتید گرفته بود، ابلاغ کرد، اما با تفکری که مطابق نیاز عصر در هاضمه وجودی علامه هضم شد و به صورت غذای آماده برای این عصر ابلاغ شد.

گروه فعالیت‌های قرآنی: مدیر فرهنگسرای قرآن مشهد، خوش‌خلقی را رمز موفقیت استاد حسن‌زاده در شاگردپروری و جلسه‌داری عنوان کرد و گفت: این پیشکسوت قرآنی با پیروی از سیره نبوی توانست ارتباط خوبی با علاقه‌مندان به قرآن برقرار کند.

گروه فعالیت‌های قرآنی: حافظ بین‌المللی کشور‌ شاگردپروری را یکی از خصوصیات مرحوم حسن‌زاده عنوان کرد و گفت: با مراجعان و شاگردان جلساتش بسیار صمیمی برخورد می‌کرد به گونه‌ای که افراد ترغیب می‌شدند در دفعات متعدد و یا همیشه از حضور وی بهره‌مند شوند.