نکات فقهی برای زندگی
در فقه اسلامی، رعایت حقوق مالی و مالکیت فکری از اصول اخلاقی و شرعی است. اگر اشتراک دوره یا کلاس آنلاین طبق قرارداد مخصوص یک نفر باشد، استفاده گروهی یا تقسیم هزینه بدون اجازه صاحب اثر، مصداق تصرف غیرمجاز در حق دیگری است و جایز نیست. اما در صورتی که برگزارکننده بهصراحت اجازه استفاده مشترک بدهد یا اشتراک بهصورت گروهی تعریف شده باشد، استفاده همزمان اشکال شرعی ندارد. تشخیص حکم نهایی بستگی به نوع قرارداد و رضایت صاحب اثر دارد. در ادامه نظر برخی از مراجع تقلید را درباره این موضوع میخوانیم.
کد خبر: ۴۳۴۸۴۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۰۶
نکات فقهی برای زندگی
با گسترش فناوری، پرسش از جایگاه شرعی هوش مصنوعی در استعلام احکام، تشخیص قبله یا حتی تصمیمهای شخصی رو به افزایش است. از دیدگاه فقهی، بهرهگیری از ابزارهای نوین برای تسهیل امور، در صورتیکه صرفاً نقش «اطلاعرسانی و مشاوره» داشته باشند، اشکال ندارد؛ اما فتوا، تشخیص حکم شرعی یا تصمیم نهایی در امور زندگی باید بر عهده فرد مکلف و در صورت نیاز با رجوع به مرجع تقلید انجام گیرد. هوش مصنوعی میتواند ابزار یاریرسان باشد، نه جایگزین اجتهاد و مسئولیت فردی. در ادامه نظر برخی مراجع را درباره این موضوع میخوانیم.
کد خبر: ۴۳۴۸۱۱۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۰۳
حجتالاسلام والمسلمین علی تقیزاده، رئیس سازمان دارالقرآن الکریم گفت: براساس آیات قرآن، مهمترین عامل تحقق نصرت الهی، «استغاثه و توکل جمعی» به خداوند متعال است. هنگامی که جامعه مؤمنان با تمام وجود از غیر خدا قطع امید کرده و به درگاه الهی روی میآورند، زمینه پیروزی قطعی فراهم میشود؛ این حقیقت در آیات مختلف قرآن کریم بهروشنی بیان شده است. نگاه به دعا، توسل و توکل باید بهعنوان «اکسیر اعظم» در پیروزیها مورد توجه قرار گیرد و این باور در جامعه نهادینه شود.
کد خبر: ۴۳۴۷۱۱۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۳۱
محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم گفت: در حوزه آموزش و مسابقات حفظ قرآن، پیشرفتهای خوبی حاصل شده و به نوعی فعالیتهای «قلهای» در این عرصه شکل گرفته است، اما باید پرسید این دستاوردها تا چه میزان توانسته مسائل واقعی زندگی مردم را حل کند. امروز جامعه با چالشهای متعددی در حوزههای اقتصادی، تربیتی و اعتقادی مواجه است و باید بررسی کنیم که حافظان قرآن در این میان چه نقشی ایفا میکنند و چگونه میتوانند گرهای از مشکلات جامعه باز کنند.
کد خبر: ۴۳۴۷۱۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۳۰
نکات فقهی برای زندگی
یکی از پرسشهای رایج درباره شهدا این است که آیا با شهادت، تمام بدهیهای فرد – از جمله نفقه خانواده، مهریه همسر، یا بدهی به مردم – بخشیده میشود؟ پاسخ مراجع تقلید بر اساس احادیث معتبر این است «هر گناهی جز بدهی مالی از شهید بخشیده میشود.» به عبارت دیگر، شهادت هرچند مقام والایی است، اما دِین شخص شهید به سادگی ساقط نمیشود و باید از اموال او پرداخت گردد، مگر اینکه طلبکاران از حق خود بگذرند. در ادامه، جزئیات این حکم مهم فقهی را از نظر برخی مراجع بررسی میکنیم.
کد خبر: ۴۳۴۴۸۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۱۹
نکات فقهی برای زندگی
در وضعیتهای جنگی که امکان دسترسی به آب وجود ندارد یا به دلیل شدت سرما و احتمال بیماری استفاده از آب با خطر جدی همراه است، فقه اسلامی راهحل جایگزین برای انجام تکلیف نماز ارائه میدهد. طبق نظر مراجع، در چنین شرایط اضطراری «تیمم» به جای وضو یا غسل واجب میشود و همین عمل، طهارت لازم برای نماز را فراهم میکند. معیار اصلی، حفظ جان و پرهیز از هر آن چیزی است که سلامت انسان را تهدید کند؛ از اینرو، هرگاه استفاده از آب ممکن نباشد یا ضرر داشته باشد، تیمم نه تنها جایز بلکه وظیفه شرعی است. در ادامه نظر برخی مراجع را درباره این موضوع مشاهده میکنید.
کد خبر: ۴۳۴۲۵۰۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۰۵
نکات فقهی برای زندگی
مراجع تقلید تأکید میکنند که در شرایطی که بیم حمله دشمن وجود دارد و امکان برگزاری نماز به صورت معمول فراهم نیست، مکلف باید این واجب الهی را مطابق شرایط اضطرار بهجا آورد. براساس فتاوا، در چنین وضعیتهایی حفظ جان و رعایت احتیاطهای امنیتی مقدم است و شیوه ادا کردن نماز میتواند با تغییراتی سازگار با موقعیت انجام شود؛ از جمله خواندن نماز به حالت ایستاده، نشسته یا حتی اشارهای، بهگونهای که اصل تکلیف ترک نشود و امکان اقدام دشمن نیز کاهش یابد. در ادامه نظر برخی مراجع را درباره این موضوع مشاهده میکنید.
کد خبر: ۴۳۴۲۳۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۰۳
قرب به خدا نه با سفر زمینی و نه با حرکت فیزیکی است، بلکه تنها راه آن «نماز شب» و «سحرخیزی» است؛ سفری که مرکب آن تفکر، اشک، دعا و گشودن راه دیگران است. بیان نورانی امام حسن عسکری (ع) این است که «الوصول الی الله سفرٌ لا یدرک الا بامتطاء اللّیل»؛ این سفری است و سفر نیز با مرکب قابل طی کردن است. انسان سحر برمیخیزد و با خدایش گفتگو میکند، و برای دیگران دعا میکند و از لغزشها به برکت او مصون میماند؛ نه بیراهه میرود نه راه کسی را میبندد. [آیتالله جوادی آملی؛ ۱۴۰۴/۰۲/۲۰]
کد خبر: ۴۳۴۰۹۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۲۵
گاهی انسان بعد از استحمام یا در حالتی که صورت و دستها خیس است میخواهد وضو بگیرد. مراجع تقلید درباره این موضوع میگویند «وضو با بدن خیس صحیح است و خشک بودن اعضا شرط وضو نیست. اما باید دقت شود که آب وضو به قصد وضو روی اعضا جاری شود و شستن صورت و دستها درست انجام گیرد. همچنین برای مسح سر و پا، باید رطوبت از آب وضو باشد، نه از آب بیرونی». در نگاه فقها، ملاک اصلی این است که مسح با رطوبت وضو انجام شود که در ادامه نظر برخی از مراجع را دراینباره مشاهده میکنید.
کد خبر: ۴۳۳۳۵۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۳
گاهی افراد برای عزاداری و مراسم اهلبیت(ع)، هزینههایی مثل خرید پارچه مشکی، پذیرایی یا وسایل هیئت را انجام میدهند. مراجع تقلید در این باره میگویند: «این کارها از مصادیق تعظیم شعائر و کمک به نشر فرهنگ اهلبیت(ع) است و ثواب بسیار دارد. اگر این هزینهها با نیت قربت و کمک به مؤمنان انجام شود، میتواند ثواب صدقه هم داشته باشد. اما عنوان «صدقه» بیشتر در جایی است که کمک مستقیم به نیازمند یا رفع نیاز مؤمن باشد». در نگاه فقها، نیت و نوع مصرف، در مقدار ثواب و عنوان شرعی اثرگذار است. در ادامه نظر برخی مراجع را درباره این موضوع مشاهده میکنید.
کد خبر: ۴۳۳۲۸۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۹
برادران ما یک دسته قوانین نقلیِ خشک را دنبال نمیکنیم؛ بلکه در پی نظریهای برای زندگی هستیم. بنابراین، باید با زندگی ارتباط محکمی داشته باشیم و خودمان را از جهانی که در آن زندگی میکنیم، به کنج عزلت نکشانیم تا از این رهگذر محیط و جو فکری ناب برای ما روشن شود. [شهید سید محمدباقر صدر؛ کتاب حوزه و بایستهها، ص۴٣]
کد خبر: ۴۳۳۱۳۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۷
مرحوم ابن طاووس وقتی در اقبال برنامهریزی میکند؛ اول از ماه مبارک رمضان شروع میشود، آخرین ماه مربوط به «ماه شعبان» است؛ این دوازده ماه را از ماه مبارک رمضان شروع میکند، تا ماه شعبان ختم میکند. آنکه میگوید (ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید / از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد) یعنی این چند روز را دریابید، از این به بعد راه کار است. این آخر سال فیض بیشتر و ظهور بیشتر است. اگر خدای ناکرده کسی بدهکاری دارد، فوراً با خدای خود تسویه حساب بکند، دِینش را بالتوبه ادا بکند؛ آنوقت بدون دِین با دست و بال باز به ضیافت الهی برود. [آیتالله جوادی آملی؛ ۱۳۷۹/۰۸/۲۹]
کد خبر: ۴۳۳۰۷۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۱
باید این دو اقدام را انجام دهیم: یک: وقتی به شخصی میگوییم که این زغال افروخته را بگیر و حتی اگر دستت سوخت باز هم آن را رها نکن، ... در کنار این به او بگوییم که این اسلام، این زغال را در دست تو به نور و رفاه و خوشبختی بدل میسازد؛ نه بعد از مرگ؛ چون این انسان در عالم حس و جهان مادی زندگی کرده است... باید به جامعه نشان بدهیم که این قرآن آماده اجراست، آماده است که مشکلات شما را در هرجا و در هر زمان حل کند و وارد زندگی شود.... اقدام دوم این است که ما به دیگر بخشهای جامعه بپردازیم و با همراهی این مجاهدان تلاش کنیم که همه بخشهای جامعه را به اجرای اسلام نزدیک کنیم.[شهید محمدباقر صدر؛ کتاب حوزه و بایستهها، ص۷۷-۷۹]
کد خبر: ۴۳۳۰۶۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۰
مناجات شعبانیه برای آن است که انسان یازده ماه دوید تا به مقصد برسد، حالا در ماه دوازدهم یعنی «ماه شعبان» خود را به مقصد رسیده میداند، دیگر حرف نمیزند. این خیلی مقام میخواهد که انسان دیگر حرف نزند، بگوید: خدایا! مرا به جایی برسان که دیگر از تو چیزی نخواهم! از بزرگان اهل معرفت هم که سئوال میکردند که چه میخواهید، گفتند «میخواهیم که نخواهیم». بالاخره او که خیر ما را از همه بهتر میداند، خواستن که صحیح نیست!! [آیت الله جوادی آملی؛ ۱۳۷۲/۱۰/۲۸]
کد خبر: ۴۳۳۰۶۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۹
در مدح آفتاب / ۱
محبت امیرالمؤمنین(ع) موجب تبعیت از او، و تبعیت از او موجب دخول در جنت است. ولو همین محبت و تولی هم از اعظم واجبات و سرچشمه هر خیر و سعادت است. [آیتالله بهجت(ره)]
کد خبر: ۴۳۲۴۶۱۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۲
کشور ما دارای منابع عظیم اقتصادی و اجتماعی است که باید مورد توجه قرار گیرد. هر چند مشکلاتی وجود دارد، ولی کارهای عظیم نیز انجام شده و در خیلی از موارد آبرو پیدا کردهایم؛ «عیب می جمله چو گفتی هنرش نیز بگو»! منتهی اگر ما بهتر عمل کنیم، جواب بهتری نیز خواهیم گرفت. بنابراین باید وحدت و همدلی و تعامل در بین مسئولین و مردم وجود داشته باشد، اختلافات باید کنار گذاشته شوند، و بر نظرات مشترک متمرکز شویم. [آیتالله جوادی آملی؛ ١٤٠٣/١١/١٠]
کد خبر: ۴۳۲۳۰۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۸
در حالیکه مرگ، گذرگاهی به سوی جهان ابدی است؛ اندیشمندان غربی که تنها به زندگی دنیا میاندیشند، در «زندان تاریک مادیگرایی» گرفتار شدهاند. چنین نگرشی که میگوید: «مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَا إِلَّا الدَّهْرُ»، چیزی جز زندانی شدن در تاریکی نیست. [آیتالله جوادی آملی؛ فروردین ١٤٠٤]
کد خبر: ۴۳۲۳۰۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۵
گاهی کودکانِ نابالغ کارهایی انجام میدهند که در شرع برای بزرگسالان حرام است، مثل دروغ گفتن، غیبت، یا برخی رفتارهای نادرست. مراجع تقلید میفرمایند «کودک چون تکلیف شرعی ندارد، گناهکار محسوب نمیشود؛ اما بر پدر و مادر واجب است او را از کارهای حرام بازدارند و اجازه ندهند به حرام عادت کند». این وظیفه از باب «تربیت» و «امر به معروف نسبت به فرزند» است، نه از باب تکلیف داشتن کودک. در نگاه فقها، شکلگیری اخلاق و رفتار درست از کودکی، زمینهساز دینداری سالم در بزرگسالی است. در ادامه حکم شرعی برخی از فقها را درباره این موضوع مشاهده میکنید.
کد خبر: ۴۳۲۱۸۹۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۲
گاهی انسان میخواهد ثواب نماز، روزه یا اعمال مستحبی را به نیت شخصی که زنده است هدیه کند. مراجع تقلید میگویند انجام اعمال مستحبی به نیابت از فردی که در قید حیات است جایز است و ثواب آن به او میرسد. تنها اعمالی که نیاز به نائب در حال حیات ندارند، عبادات واجب مانند نماز و روزه است که نیابت از زنده در آنها صحیح نیست. در نگاه فقها، هدیهکردن ثواب اعمال مستحبی به دیگران، عملی پسندیده و سبب افزایش محبت و معنویت است. در ادامه نظر برخی از مراجع را در این باره مرور میکنیم.
کد خبر: ۴۳۲۱۱۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۶
گاهی در سفرها یا مکانهای شلوغ، زن و مرد ناچار میشوند در کنار هم نماز بخوانند. مراجع تقلید میفرمایند: اگر زن و مرد نامحرم بدون حائل و با فاصله بسیار کم، دقیقاً کنار هم بایستند، نماز هر دو مکروه است؛ اما باطل نمیشود. برای رفع کراهت، بهتر است یکی کمی جلوتر یا عقبتر بایستد، یا چیزی مانند پرده یا صندلی بینشان باشد. در نگاه فقها، اصل بر حفظ حرمت و رعایت آداب نماز است، هرچند نماز در چنین حالتی صحیح است. در ادامه نظر برخی مراجع تقلید را مرور میکنیم.
کد خبر: ۴۳۱۹۹۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۲
