مرجعيت سياسی و علمی حضرت علی(ع)؛ از مصاديق مفهوم قرآنی «أَنفُسَنَا»

گروه انديشه: عالمان شيعه از مصداق «أَنفُسَنَا» كه ظهور در حضرت علی(ع) دارد، مرجعيت علمی و سياسی امام علی(ع) و اهل‌بيت(ع) را استنباط كرده‌اند و رخدادهای روز مباهله را حلقه‌ای ديگر از سلسله سياست‌هايی برشمرده‌اند كه از سوی مبلغ دين اسلام برای تكميل دين و ساختار حكومت اتخاذ شده است.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، آيه مباهله از جمله آياتی است كه همگان آن را در فهرست فضيلت‌های اهل‌بيت(ع) ثبت كرده‌اند. بازتاب اين فضيلت در آثار مسلمانان به دو صورت عمومی و خصوصی متبلور شده است. شيعه و اهل سنت در معناشناسی عمومی و كلی مفهوم قرآنی «أَنفُسَنَا»(آل عمران/61) نظر واحد و يكسانی دارند، اما در معناشناسی خصوصی مفهوم آن، تشيع به صورت ويژه‌ای به ترجمه بيرونی و عملی اين مفهوم قرآنی دست زده است.

محمدجواد نجفی، استاديار دانشگاه قم در مقاله‌ای تحت عنوان «أَنفُسَنَا و معناشناسی تاريخی مفهوم آن در ادبيات دينی» می‌نويسد: غزوه تبوك، وفد ثقيف، وفد بنی وليعه و رويداد ابلاغ آيات سوره توبه، جريان‌های خاص تاريخی هستند كه با كالبدشكافی آن‌ها، سعی شده تا مفهوم «أَنفُسَنَا» معناشناسی شود تا اثبات گردد كه مفهوم و اصطلاح قرآنی «أَنفُسَنَا» جامع همه معانی است كه پيامبر گرامی(ص) در مقاطع خاص تاريخی در خصوص برتری معنوی و شايستگی سياسی حضرت علی(ع) آن را استعمال نموده‌اند.

در بخشی از اين مقاله می‌خوانيم: عالمان شيعه از مصداق «أَنفُسَنَا» كه ظهور در حضرت علی(ع) دارد، مرجعيت علمی و سياسی امام علی(ع) و اهل‌بيت(ع) را استنباط كرده‌اند. از نظر مذهب تشيع، آنچه در روز مباهله رخ داد، در چشم‌انداز تاريخ، حلقه‌ای ديگر از سلسله سياست‌هايی بود كه از سوی مبلغ دين اسلام برای تكميل كردن دين و ساختار حكومت اسلامی اتخاذ شد؛ زيرا رويداد مباهله در ادامه سياستی است كه در ابلاغ آيات نخستين سوره توبه انجام پذيرفت.

همچنين در اين مقاله آمده است: علامه طباطبايی در جهت اثبات شريك بودن اهل‌بيت در دعوت پيامبر(ص)، تمام عبارت آيه را مورد توجه قرار می‌دهد و تاكيد می‌كند كه ضرورت حقيقت معنايی آيه «مباهله» ايجاب می‌كند كه صدر و ذيل آيه باهم در نظر گرفته شود و با شاهد قرار دادن لفظ «كَاذِبِين»(آل‌عمران/61) كه معنای جمع را افاده می‌كند، شريك بودن اهل‌بيت(ع) را در دعوت پيامبر(ص) اثبات می‌كند.

در ادامه اين مقاله چنين می‌خوانيم: امام رضا(ع) درباره فضيلت اين روايت در خصوص حضرت علی(ع) می‌فرمايند: اين امتيازی است كه هيچ‌كس بدان پيشی نگرفته و برتری است كه هيچ بشری بدان راه نيافته و شرافتی است كه هيچ آفريده‌ای بدان سبقت نگرفته است؛ چرا كه خود علی(ع) را همانند خويش قرار داد.

يادآور می‌شود، مقاله «أَنفُسَنَا و معناشناسی تاريخی مفهوم آن در ادبيات دينی»، نوشته محمدجواد نجفی و سيدمحمدتقی موسوی كراماتی در سی و نهمين شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی شيعه‌شناسی منتشر شده است.