مروری بر مهم‌ترین رویدادها اندیشه و معارف ایکنا

به گزارش ایکنا، در هفته‌ای که گذشت، فضای دانشگاهی کشور تحت‌تأثیر مجموعه‌ای از رویدادهای مهم قرار داشت؛ از مشارکت بیش از هفت‌هزار کنشگر رسانه‌ای دانشگاه آزاد در پوشش مراسم تشییع «رهبر شهید» و هم‌افزایی دانشگاه‌های استان تهران و وزارت علوم در برگزاری مراسم وداع، تا تغییر زمان امتحانات پایان‌ترم به دلیل این آیین‌ها. همچنین موج سوم «طرح ملی احوالپرسی» در دوران پساجنگ رونمایی شد، کنگره بین‌المللی «حکمت و حکمرانی» به کار خود پایان داد و معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی با همکاری نهادهای علمی فراخوان «روایت وداع» را برای گردآوری روایت‌های مردمی از مراسم بدرقه منتشر کرد.

توصیه امام سجاد(ع) به مؤمنان

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مروجی طبسی، استاد دانشگاه حضرت معصومه(س)، 8 تیرماه در سخنانی به مناسبت ایام اسارت اهل بیت(ع)، امام سجاد(ع) را شخصیتی مبارز، خستگی‌ناپذیر و مقتدر در برابر حکومت‌های ظالم معرفی کرد که با وجود دشوارترین شرایط تاریخی و خفقان بنی‌امیه، وظیفه حفظ خط امامت را به دوش کشید. وی با اشاره به راهبردهای امام(ع) برای مقابله با طاغوت، بر اهمیت کادرسازی و تربیت نیرو از طریق موعظه‌های هفتگی ایشان تأکید کرد و با استناد به «صحیفه زهد»، این اثر را سندی راهبردی برای روشنگری پیروان آن حضرت در شناخت نامشروع بودن حکومت بنی‌امیه و هشدار نسبت به فتنه‌های طواغیت دانست که با هدف ایجاد انقلابی روحی در جامعه و تقویت بنیان‌های اخلاقی و سیاسی مسلمانان تدوین شده بود.

دانشگاه باید به مثابه قوه عاقله کشور عمل کند

نشست تبیینی «نقش دانشگاه در تمدن اسلامی از نگاه رهبر شهید» 9 تیر ماه با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در دانشگاه الزهرا(س) برگزار شد که در آن ابعاد نقش دانشگاه به‌عنوان «قوه عاقله کشور» و موتور محرک تمدن نوین اسلامی مورد بررسی قرار گرفت. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر منظومه فکری رهبر شهید، شاخص موفقیت دانشگاه‌ها را نه در تعداد مدارک تحصیلی، بلکه در تربیت «انسان‌های مؤثر» دانست؛ انسانی که بتواند با پیوند میان دانشِ کلاسی، پارک‌های علم و فناوری و بنگاه‌های دانش‌بنیان، گره‌های موجود در صنعت را بگشاید و نقش خود را در تحقق تمدن‌سازی ایفا کند.

واکاوی جامعیت و منظومه فکری رهبر شهید در همایش بین‌المللی «مکتب امام مجاهد»

نشست افتتاحیه نخستین همایش بین‌المللی «مکتب امام مجاهد شهید؛ تبیین اندیشه، سیره و حکمرانی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای» 10 تیرماه در فرهنگستان علوم برگزار شد. در این نشست، محمد اسحاقی، معاون پژوهشی مؤسسه انقلاب اسلامی، ضمن تبیین ابعاد شخصیت جامع‌الاطراف رهبر شهید به‌عنوان فقیهی مفسر، اندیشمندی استراتژیک و رهبری معنوی، این مکتب را منظومه‌ای فراگیر و کارآمد برای مواجهه با چالش‌های داخلی و بین‌المللی دانست. این همایش با هدف واکاوی عمیقِ سیره و اندیشه‌های حکمرانی ایشان، تلاش دارد تا با مخاطب قرار دادن طیف‌های متنوعی از نخبگان و مسئولان تا آحاد مردم، نقشه‌راهِ رشد و تعالی کشور را در عرصه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بر اساس تعالیم وحیانی و مکتب اهل‌ بیت(ع) ترسیم و ارائه نماید.

رهبر شهید؛ معمار تحول علمی و اسوه گفت‌وگوی منطقی

محمدرضا مخبردزفولی، رئیس فرهنگستان علوم، 10 تیرماه در نشست افتتاحیه نخستین همایش بین‌المللی «مکتب امام مجاهد شهید»، ضمن تبیین جایگاه بی‌بدیل رهبر شهید به‌عنوان «معمار تحولی ایران» و برشمردن پیشرفت‌های علم و فناوری به‌عنوان مؤلفه اصلی اقتدار ملی، بر نقش نگاه راهبردی ایشان در شکل‌گیری سرمایه‌های علمی کشور تأکید کرد. وی با بازخوانی خاطراتی از جلسات گفت‌وگوی دانشجویی سال ۱۳۵۸، به تبیین سیره مدیریتی و اخلاقی ایشان پرداخت و شجاعت در دفاع از حق، سعه‌صدر در برابر تندترین انتقادات و قدرت اقناع منطقی و قرآنی ایشان را در مواجهه با نسل جوان، درسی بزرگ برای مدیریت کشور و فعالیت‌های علمی دانست.

در بخش اخبار اندیشه در هفته‌ای که گذشت، فضای علمی و فرهنگی کشور به‌ طور همزمان شاهد برگزاری نشست‌های تخصصی با رویکرد معارف عاشورایی و تتبع گسترده در منظومه فکری «رهبر شهید» در دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها بود. در این میان، نشست‌های علمی متنوعی از جمله «مؤلفه‌های حکمرانی قرآنی» و «واکاوی مبانی فقهی، قرآنی و کلامی خون‌خواهی در اسلام» برگزار شد و موضوع «تاریخ‌مندی زیارت عاشورا» در مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر مورد واکاوی قرار گرفت؛ همچنین در محافل عمومی، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعلیرضا تراشیون با تبیین نقش لقمه حلال و جایگاه مادر در تربیت نسل حسینی، به ابعاد تربیتی این ایام پرداخت. همزمان، بدنه دانشگاهی و پژوهشی کشور نیز با تمرکز بر بررسی ابعاد راهبردی منظومه فکری «رهبر شهید» در مجلات علمی - پژوهشی، به تبیین تئوریک و عمیق اندیشه‌های ایشان همت گماشتند.

بازخوانی پیام‌های عاشورا؛ پیوند میان تجربه‌های معاصر و مکتب پایداری

زهره اخوان‌مقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، در گفت‌وگو با ایکنا با تأکید بر اینکه عاشورا الگویی زنده برای درک معنای پیروزی فراتر از ظواهر مادی است، تصریح کرد که در شرایط کنونی جامعه و با پشت سر گذاشتن تجربه‌هایی همچون دوران مقاومت و فقدان عزیزان، بازخوانی مفاهیمی نظیر صبر، استقامت و بصیرت اهمیت دوچندان می‌یابد. وی با اشاره به ظرفیت مجالس عزاداری به عنوان مدرسه‌ای برای تربیت و آگاهی‌بخشی، بر لزوم مسئولیت‌پذیری هیئت‌ها و فعالان فرهنگی در تبدیل آیین‌های سوگواری به فرصتی برای تقویت معرفت دینی، امیدآفرینی و برقراری پیوندی عمیق میان آموزه‌های عاشورایی و زیست اجتماعی امروز تأکید کرد.

متن کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید. 

بازخوانی زیارت عاشورا؛ تقدم هویت‌بخشی بر کنش سیاسی

حجت‌الاسلام سیدفرید حاج سیدجوادی در سومین و آخرین نشست «تفسیر تاریخمند زیارت عاشورا» در مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، تبیین کرد که این متن بیش از آنکه بر کنش‌های سیاسی و قیام‌محور متمرکز باشد، بر مفاهیم بنیادین «تولی و تبری» برای جداسازی و هویت‌بخشی به جریان ولایی تأکید دارد. وی با اشاره به غیبتِ معنادارِ آموزه‌های «امر به معروف و نهی از منکرِ سیاسی» یا تلاش برای کسب قدرت در متن زیارت عاشورا (برخلاف متون هم‌عصر آن)، استدلال کرد که این خلأ، عمدی و بسترسازِ تحقق شرایطی است که ائمه بتوانند حکومتی شایسته برپا کنند؛ چراکه از منظر وی، تجربه‌های شکست‌خورده در تاریخ امامت، نه ناشی از ضعف رهبری، بلکه حاصل عدم آمادگی و بی‌وفایی بدنه جامعه بوده است؛ بنابراین تا زمانی که جامعه به بلوغ ایمانی و معرفتی لازم نرسد، ظهور «امام منصور» محقق نخواهد شد.

متن کامل این گزارش را اینجا بخوانید.

الهیات خون‌خواهی؛ فراتر از سوگواری، حرکتی نظام‌مند علیه استکبار است

نشست «الهیات خون‌خواهی» با حضور اندیشمندان و اساتید برجسته، به واکاوی مبانی فقهی، قرآنی و کلامی این مفهوم پرداخت. در این نشست، آیت‌الله علی‌اکبر رشاد با بازتعریف مفهوم «ثارالله» از سنتی جاهلی به یک «خیزش و جنبش الهی»، بر تداوم مبارزه نظام‌مند علیه جریان‌های طاغوتی و استکبار جهانی در تمامی ادوار تأکید کرد. در همین راستا، آیت‌الله محمدباقر تحریری با تبیین ناهمگونی ایمان به خدا با گرایش قلبی به طاغوت، بر ضرورت تقویت بُعد اجتماعی «برائت از دشمنان دین» تأکید ورزید و مسلمانان را به تنظیم روابط اجتماعی خود برای جلوگیری از سلطه بیگانگان بر سرنوشت خویش فراخواند.

حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه نیز با تبیین ابعاد فقهی، حقوقی و تمدنیِ مسئله شهادت امام مسلمین، آن را فراتر از یک حادثه سیاسی توصیف کرد. وی برای تحقق عملی خون‌خواهی، دو راهبرد کلان را ارائه نمود: نخست، تقویت توانمندی‌های علمی و فناوری کشور برای دستیابی به اقتدار ملی و تمدنی و دوم، پیگیری حقوقی در مجامع بین‌المللی با محوریت ظرفیت شکایات مردمی. این نشست در مجموع تلاش کرد تا با پیوند میان مبانی اعتقادی و راهبردهای تمدنی، الگویی جامع برای مفهوم خون‌خواهی در عصر حاضر ترسیم نماید.

گزارش تصویری ایکنا را اینجا ببینید.

معمار تمدن‌ساز؛ قائد شهید و امتداد عینی اندیشه اسلامی

حجت‌الاسلام والمسلمین احمدحسین شریفی، رئیس دانشگاه قم، در گفت‌وگویی به مناسبت ایام تشییع قائد شهید، ایشان را شخصیتی جامع‌الاطراف، بی‌نظیر و تاریخ‌ساز توصیف کرد که با تلفیق عقل نظری و عملی، پیوندی میان رهبری فکری و فرماندهی میدانی مقاومت برقرار ساخت. وی با تأکید بر نوآوری‌های اندیشه‌ای ایشان، به‌ ویژه در بسط مفهوم «جهاد» به ۱۹ شاخه در بیانیه گام دوم، افزود که این رهبر شهید با بهره‌گیری از شناخت دقیق «تاریخ ۲۵۰ ساله» در فرآیند اجتهاد، همواره در پی «امتداد اجتماعی» آموزه‌های اسلامی در ساحت‌های فقه، فلسفه و الهیات بود. شریفی در پایان، با اشاره به عمق نگاه قرآنی و تمدنی ایشان، تصریح کرد که اندیشه‌های این متفکرِ جامع‌نگر، ظرفیتی عظیم و الهام‌بخش برای پژوهش‌های حوزوی و دانشگاهی جهت استخراج الگوهای نظری و عملی برای جامعه فراهم آورده است.

چرا چراغ عزاداری برای سیدالشهدا(ع) خاموش‌شدنی نیست

حجت‌الاسلام علوی تهرانی در سلسله جلسات هفتگی خود در مسجد امیرالمؤمنین(ع)، با تأکید بر اینکه تحلیل نهضت عاشورا فراتر از یک واکاوی تاریخی است، آن را آینه‌ای برای سنجش زیست‌مؤمنانه در زمانه معاصر خواند. وی با تشریح تقابل تاریخی میان پروژه حذف امامت در دوران سقیفه و بنی‌امیه با تلاش برای احیای حقیقت دین، قیام امام حسین(ع) را واقعه‌ای دانست که هدف آن نجات دین و احیای سیره نبوی و علوی بود. این استاد حوزه با تبیین حقیقت «ولایت» به مثابه عینیت هدایت، با طرح پرسشی بنیادین جامعه امروز را به تأمل واداشت که در صورت ظهور حجت الهی، جایگاه ما کجاست و تا چه حد از تکرار لغزش‌ها و خطاهای تاریخی جامعه کوفه فاصله گرفته‌ایم.

عاشورا در افق معاصرت؛ درنگی بر روایت کلان تاریخ از نگاه شریعتی

سیدجواد میری در گفت‌وگو با ایکنا و با محوریت کتاب «حسین وارث آدم»، به بازخوانی فلسفه تاریخ در اندیشه علی شریعتی و پیوند آن با واقعه عاشورا پرداخته است؛ وی با استدلال بر اینکه عاشورا نه یک رخداد منجمد در گذشته، بلکه پدیده‌ای زنده و جاری در افق معاصر است، آن را بخشی از یک «روایت کلان تاریخی» می‌داند. در این منظومه فکری، تاریخ صحنه تقابل دائمی میان عدالت و سلطه (در قالب مفاهیمی چون هابیل و قابیل و سه‌گانه زر، زور و تزویر) ترسیم شده است که در آن انسانِ برخوردار از آگاهی، نقشی تعیین‌کننده و کنشگرانه ایفا می‌کند؛ رویکردی که عاشورا را به بستری برای نقد قدرت، بازاندیشی در عدالت و تبیین نسبتِ میان دین و حرکت تاریخ در دنیای امروز تبدیل می‌کند.

در اخبار حوزه‌های علمیه در هفته جاری، در حالی که فرایند پذیرش طلاب خواهر برای سال تحصیلی جدید آغاز شد، فضای فعالیت‌های دینی و حوزوی تحت‌الشعاع آیین وداع با پیکر رهبر شهید قرار داشت؛ به طوری که جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با صدور پیامی ضمن تأکید بر تداوم مسیر عزت، استقلال و ولایت‌مداری، مراسم تشییع را فرصتی برای نمایش انسجام و ایمان ملت مجاهد در برابر جهانیان دانست. همچنین در همین فضا، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد پیکری ضمن تبیین شرایط و اشاره به تأثیر اقدامات خصمانه دشمنان، بر ضرورت راهبردی «جهاد تبیین» در عرصه جهانی برای روشنگری و خنثی‌سازی توطئه‌های جاری تأکید ورزید.

واکاوی استراتژیک ۳۵ سال پیام‌های نوروزی رهبر شهید

امیرحسین مرادی، عضو هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در نشست علمی «دکترین حکمرانی تمدن‌ساز» به واکاوی استراتژیک ۳۵ سال پیام‌های نوروزی رهبر شهید (۱۳۶۹ تا ۱۴۰۴) پرداخت و این پیام‌ها را نه آیینی سنتی، بلکه قطعات یک پازل مهندسی‌شده و نقشه‌راهی دقیق برای عبور از مراحل پنج‌گانه انقلاب و دستیابی به «تمدن نوین اسلامی» توصیف کرد. وی با تأکید بر اینکه مشکلات اقتصادی کشور ریشه در ضعف‌های مدیریتی دارد و دشمن می‌کوشد این ناکارآمدی‌ها را به پای دین بنویسد، هدف خود از این پژوهش را استخراج یک «نظریه حکمرانی منسجم» از دل بیانات عالی‌ترین مقام کشور برشمرد تا با تبدیل این راهبردها به دکترین مدیریتی کلان، کشور را از روزمرگی رهانیده و پیوندی سیستمی میان معیشت مردم و تعالی معنوی در تراز انقلاب اسلامی ایجاد کند.

بازتعریف هویت طلبگی؛ ضرورت گذار از زیست فردی به رسالت تمدنی

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد عالم‌زاده‌نوری، معاون تهذیب و تربیت حوزه‌های علمیه، در آیین رونمایی از کتاب «حماسه طلبگی»، با تأکید بر ضرورت بازتعریف هویت و جایگاه روحانیت در تراز انقلاب اسلامی، تصریح کرد که الگوی طلبگی دیگر نباید تنها به دو رکن «علم و تقوا» محدود بماند. وی با اشاره به چالش‌های هویتی و منزلتی در حوزه‌های علمیه، الگوی «طلبه تراز انقلاب» را شخصیتی «عالم، ربانی، مجاهد و راهبر» معرفی کرد که افزون بر دانش و معنویت، توانایی مقابله با جریانات باطل، هدایت جامعه و جریان‌سازی فرهنگی را دارد. عالم‌زاده‌نوری با نقد تعارض‌های تصنعی میان زیست معنوی و فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی، بر لزوم تقویت باور طلاب به رسالت الهی و توازن میان ابعاد مختلفِ مسئولیت‌شان تأکید ورزید تا روحانیت بتواند ضمن شناخت دقیقِ جایگاه خود، در مسیر ایفای مسئولیت‌های تمدنی، گام‌های استوارتری بردارد.

اصلاح الگوی مصرف؛ ضرورتی شرعی برای خنثی‌سازی جنگ اقتصادی دشمن

آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور، در پیامی خطاب به روحانیون و مبلغان، مدیریت منابع حیاتی همچون آب و انرژی و پرهیز از اسراف را نه تنها یک وظیفه شرعی و اخلاقی، بلکه مصداقی از «جهاد تبیین» و راهبردی برای خنثی‌سازی جنگ ترکیبی دشمن دانست. وی با استناد به آموزه‌های قرآنی و سیره حکیمانه «رهبر شهید» (آیت‌الله العظمی خامنه‌ای) در سبک زندگی غیرمسرفانه، از مبلغان خواست در مجالس محرم، ضمن تبیین اهمیتِ بهره‌وری خردمندانه به عنوان پشتوانه‌ای برای امنیت ملی و استقلال اقتصادی، آحاد جامعه را به اصلاح الگوی مصرف و نهادینه‌سازی فرهنگ قناعت در برابر فشارهای استکباری دعوت نمایند.

تغییر «دستگاه محاسباتی»؛ رمز عملیات دشمن در جنگ نرم

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد صدوقی، مدرس حوزه علمیه قم، در نشست علمی «ضرورت تنظیم دستگاه محاسباتی انسان در مکتب سیدالشهداء(ع)»، تغییر «دستگاه محاسباتی» ملت ایران را راهبرد اصلی دشمنان دانست و تصریح کرد که خروجیِ تفکر انسان بسته به اینکه تحت ولایت خدا یا طاغوت باشد، از «بی‌نهایت‌بینی» تا «محصور شدن در عمر دنیوی» متغیر است. وی با بازخوانی شرایط دشوار امام حسین(ع) در مواجهه با ابن‌زیاد و لشکر شام، این سؤال کلیدی را مطرح کرد که در بزنگاه‌های تاریخی، آیا انسان به دنبال عافیت‌طلبی و حفظ جان است یا ایثار در رکاب حق؛ صدوقی با اشاره به ماجرای عبیدالله بن حر یزید جعفی که علی‌رغم ادعای یاری، حاضر به فداکاری نشد، تأکید کرد که تفاوت دستگاه محاسباتی الهی با منطق مادی، در اولویت‌بندی میان «بقای دنیوی» و «هدف متعالی» نهفته است.

بخش کتاب و نشریات این هفته با انتشار آثار متعددی پیرامون اندیشه سیاسی و حکمرانی همراه بود که مهم‌ترین آن‌ها شامل پرونده «ایران حسین(ع) تا ابد پیروز است» در ماهنامه موعود، تحلیل منظومه فکری رهبر شهید در شماره ۳۶ مجله «عصر اندیشه»، واکاوی اندیشه‌های سیاسی علامه بهابادی در فصلنامه «پژوهش‌های فلسفه سیاسی اسلامی» و انتشار کتاب «فقه سیاسی» با محوریت آراء آیت‌الله محمد یزدی است.

تبیین نظام اندیشگی و دکترین مدیریت رهبر شهید در مجله عصر اندیشه

شماره سی‌وششم مجله «عصر اندیشه» (دوره جدید، شماره هفتم) با تمرکز ویژه بر تبیین پروژه فکری و دکترین حکمرانی «رهبر شهید»، در قالب پانزده نوشتار به واکاوی ابعاد مختلف منظومه اندیشگی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای پرداخته است. این ویژه‌نامه با بررسی محورهایی نظیر تمایزات مکتب امام، نظریه سیاسی بیانیه گام دوم، صیانت از هویت اسلامی-ایرانی، دکترین مقاومت ملی، الگوی پیشرفت درون‌زا و راهبردهای دفاعی، تلاش دارد الگوی مدیریتی سی‌وهفت ساله ایشان را در ساحت‌های علمی، سیاسی و تمدنی بازخوانی کند. در بخش سرمقاله این شماره نیز، دکتر سعیدی با تحلیل وقایع جنگ نود روزه اخیر، بر پیوند عمیق میان توکل و ایستادگی ملت ایران با سنت‌های الهی تأکید ورزیده و تحقق نصرت و ظفر بر قله‌های تمدنی را فرجام این پایمردیِ مؤمنانه دانسته است.

نمی‌توان دین را بدون تأویل و فهم درست آن شناخت

در بخش گفت‌وگو پیرامون کتاب هایی که به تازگی به بازار نشر عرضه شده است، محمد مرادی، استاد دانشگاه و نویسنده کتاب «تأویل در روایات تفسیری»، در مصاحبه‌ای به تبیین دیدگاه‌های محوری اثر خود در باب ضرورت «تأویل» در میراث روایی پرداخت. او در این گفت‌وگو، تأویل را نه یک امر تک ساحتی ، بلکه مفهومی چندبعدی، راهبردی و ضروری برای عبور از ظاهر متن به سمت لایه‌های عمیق‌تر معنایی دانست که امکان پویایی شریعت و روزآمدسازی فهم دینی را فراهم می‌آورد. مرادی با تأکید بر اینکه تأویلِ نظام‌مند، ابزاری حیاتی برای حل تعارضات میان نصوص و مبانی عقلی است، نسبت به مرز باریک میان این رویکرد روشمند و «تأویل به‌رأی» هشدار داد و تصریح کرد که همچنان که ظاهرگرایی مطلق به انجماد فکری می‌انجامد، تأویل بی‌ضابطه نیز منشأ تحریف و بدعت است؛ از این رو، او دستیابی به فهمی دقیق از دین را تنها در گرو شناخت قواعد دقیق تأویل و ارجاع آن به راسخان در علم برشمرد.

جهاد؛ تجلی عقلانیت و توحید اجتماعی در مانیفست سوره مبارکه صف

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحامد علیزاده موسوی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن، در نشست علمی «نوآوری تفسیری سوره صف» که از سلسله‌نشست‌های مدرسه «نوآوری‌های تفسیری قائد شهید» برگزار شد، به تبیین نگاه راهبردی رهبر شهید به این سوره پرداخت. وی با معرفی سوره صف به‌عنوان «مانیفست تشکیلاتی جبهه حق»، تصریح کرد که در اندیشه رهبر شهید، این سوره الگوی جهادی فراتر از رویارویی نظامی ارائه می‌دهد که هدف نهایی آن «غلبه تمدنی توحید» است. علیزاده موسوی با اشاره به مفاهیمی همچون «بنیان مرصوص»، «صدق نظری» و «جهاد تبیین» در این تفکر، ضمن نقد و واکاوی ادعاهای مستشرقان که جهاد را به قدرت‌طلبی سیاسی تقلیل می‌دهند، سوره صف را سندی مبتنی بر مبانی مستحکم هستی‌شناسی و انسان‌شناسی دانست که راهبرد اقامه حق را ترسیم می‌کند.

تفاوت نگاه رهبر شهید با خاورشناسان در تفسیر سوره تغابن

در نشست علمی «نوآوری تفسیری سوره تغابن» که 6 تیرماه به همت پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن برگزار شد، حجت‌الاسلام سیدمحمد سلطانی با تبیین رویکرد رهبر شهید در مواجهه با این سوره، آن را متنی موعظه‌گر و راهگشا برای جامعه معاصر توصیف کرد که هدف آن نه گره‌گشایی‌های نظری، بلکه دمیدنِ پیام‌های هدایت‌بخش در رگ‌های جامعه و مواجهه عملی با چالش‌های مسیر ایمان است. وی با ارائه یک مقایسه تطبیقی میان تفسیر رهبر شهید و دیدگاه‌های خاورشناسان، تأکید کرد که در منظومه فکری رهبر شهید، قرآن کتابی زنده، پوریا و دارای اعتبار مطلقِ الهی برای هدایت همیشگی بشریت است، در حالی که رویکرد تاریخی خاورشناسان بر محدودیت زمانی، مکان‌مندی و فرضِ تحریف متن استوار است؛ همچنین سلطانی با اشاره به تفسیر خاص رهبر شهید از واژه «تغابن»، آن را نوعی غبنِ متقابل برای کافر (به‌سبب کفر) و مؤمن (به‌سبب درنگ در مسیر کمال و درجات بالاتر) تبیین کرد که نشان‌دهنده عمق نگاهِ کاربردی و تربیتی ایشان به مفاهیم قرآنی است.