سيزدهمين شماره دوفصلنامه «قرآنپژوهی خاورشناسان» منتشر شد
سيزدهمين شماره دوفصلنامه علمی ـ ترويجی «قرآنپژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان)» به مدير مسئولی و سردبيری محمدعلی رضائی اصفهانی و به همت مركز پژوهشی قرآن كريم المهدی(عج) منتشر شد.
گروه انديشه: سيزدهمين شماره دوفصلنامه علمی ـ ترويجی «قرآنپژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان)» به مدير مسئولی و سردبيری محمدعلی رضائی اصفهانی و به همت مركز پژوهشی قرآن كريم المهدی(عج) منتشر شد.
 |
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، سيزدهمين شماره دوفصلنامه علمی ـ ترويجی «قرآنپژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان)» با مقالاتی همچون «بررسی مقاله پلوراليزم دينی و قرآن» از محمدجواد نجفی و جواد محمدی، «پيشفرضهای مستشرقان در رابطه با تعارض قرآن و علم» از محمدعلی رضايی اصفهانی و علیاكبر فراهی بخشايش و «بررسی ديدگاه مستشرقان در مورد سيره و تاريخنگاری (با رويكرد قرآنی)» از محمدجواد اسكندرلو و حيدر پاسنگ به همت مركز پژوهشی قرآن كريم المهدی(عج) منتشر شد.
بنا بر اين گزارش، «نقد ديدگاه مستشرقان درباره جنگهای پيامبر اعظم(ص) (با رويكرد قرآنی) از حسين عبدالمحمدی، «بررسی پژوهش مايكل سلز دربارة «معراج»» از حسن رضايی هفتادر و سپيده معصومه فاطمی، «نقد ديدگاه ويليام مونتگمری وات پيرامون وحی» از سيدمحمد موسوی مقدم، «نقد مقاله «ديدگاه برخی خاورشناسان در مورد قرآن بسندگی و نفی احاديث» نادعلی عاشوری تلوكی از ديگر مقالات اين شماره دوفصلنامه قرآنپژوهی خاورشناسان است.
بررسی مقاله پلوراليزم دينی و قرآن
در مقاله «بررسی مقاله پلوراليزم دينی و قرآن» نويسندگان به بررسی مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» از دايرةالمعارف قرآن ليدن پرداختهاند و آن را از دو بعد ساختاری و محتوايی بررسی كردهاند. بر اساس اين مقاله هر چند نويسندگان مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» به معناشناسی مفردات قرآنی، ورود خوبی داشتهاند، اما فزونی مقدمات بر اصل بحث، جانبداری از برخی گروههای خاص دينی و عدم رعايت انصاف علمی در پارهای موارد، مسلم پنداشتن تكثرگرايی نسبيتانديشانه و نقد آموزههای قرآن با آن، از معايب ساختاری است كه كار آنان را دچار نقص كرده است. عدم تعمق كافی در شناخت مفردات قرآن، مبهم جلوهدادن قرآن، عدم شناخت دقيق ديدگاه قرآنكريم در باب تكثرگرايی و غفلت از ابعاد تكثرگرايی به معنای صحيح قرآنی آن از معايب محتوايی مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» دايرةالمعارف قرآن ليدن از نظر محمدجواد نجفی و جواد محمدی است.
پيشفرضهای مستشرقان در رابطه با تعارض قرآن و علم
نويسندگان مقاله «پيشفرضهای مستشرقان در رابطه با تعارض قرآن و علم» با اين نگاه كه مستشرقان در اكثر مباحث علمی با اتخاذ مبانی و پيشفرضهايی غالباً نادرست، در صدد اثبات تشكيكات خود در مباحث قرآنی بودهاند و با توجه به اين كه يكی از مباحث مهم در بحث علم و دين و رابطه آنها با يكديگر، تقرير مبانی و پيشفرضهای اين بحث است، به بررسی و نقد برخی از پيشفرضهای مستشرقان پيرامون تعارض قرآن و علم پرداختهاند.
از جمله پيشفرضهايی كه در اين مقاله به آنها اشاره و پرداخته شده است بشری بودن قرآن، اختصاص كرسی داوری در علوم بشری به دانش تجربی نه دين، تأثيرپذيری قرآن از افكار علمی عصر نزول وحی و مخالفت با تفسير علمی و برداشتهای علمی از قرآن است كه با بررسی اين پيشفرضها مشخص میشود كه تلاش مستشرقان در اثبات تعارض قرآن و علم بیفايده بوده، بلكه مبانی و پيشفرضهای ايشان با نقدهای جدی روبهروست.
بررسی ديدگاه مستشرقان در مورد سيره و تاريخنگاری (با رويكرد قرآنی)
موضوع مقاله «بررسی ديدگاه مستشرقان در مورد سيره و تاريخنگاری (با رويكرد قرآنی)» بخشی از مقاله «سيره و قرآن» نگارش ويم رافن از دايرةالمعارف قرآن ليدن است. نويسنده مقاله، گزارشی از معانی مختلف واژه سيره، سيرهنويسان، انواع سيره و در پايان سيره و تاريخنگاری ارائه میدهد و سپس با اشاره به ديدگاههای سيرهپژوهان غربی، سيرهپژوهی را از قرون اخير آغاز میكند و تاريخنگاری سيره و قرآن را جزء ديدگاههای مستشرقان بيان میكند. در اين نوشتار، با مراجعه به منابع، به تكميل و توضيح مباحث و ارائه كاملتر تاريخچه سيرهپژوهی در غرب پرداخته شده و ديدگاه آنان درباره تاريخنگاری سيره و قرآن مردود معرفی شده است.
نقد ديدگاه مستشرقان درباره جنگهای پيامبر اعظم (با رويكرد قرآنی)
مقاله «نقد ديدگاه مستشرقان درباره جنگهای پيامبر اعظم (با رويكرد قرآنی)» با توجه به اين مسئله كه غزوات پيامبر اكرم(ص) بسيار مورد توجه مستشرقان قرار گرفته و آثار زيادی را درباره آن خلق كردهاند، به نگارش درآمده است. اكثر مستشرقان اهداف جنگهای پيامبر اكرم(ص) را مادی و در راستای جنگها و غارتهای بدوی و سلطه سياسی و اقتصادی پيامبر(ص) بر ديگران میدانند.
اين نوشتار، پس از گزارش طبقهبندی شده ديدگاه مستشرقان، ديدگاه آنان را از منظر قرآن كريم به عنوان نقشه راه پيامبراعظم(ص) بررسی كرده و سه دليل برای دفاعی بودن قانون جهاد در اسلام ارائه كرده و ناسازگاری ديدگاه مستشرقان با تعاليم قرآن را به اثبات رسانده است. نويسنده به عنوان دليل، محدود شدن تقويت نيروهای نظامی و امكانات جنگی به دفاع از كيان اسلام و مسلمانان، مقيد شدن دستور جهاد به كفار محارب و معاند و وجوب همزيستی مسالمتآميز با اهل كتاب و مشركان غير معاند را ذكر كرده است.
بررسی پژوهش مايكل سلز درباره «معراج»
مقاله «بررسی پژوهش مايكل سلز درباره "معراج"» به معرفی و نقد مقاله «معراج» در دايرةالمعارف قرآن ليدن میپردازد. مايكل سلز نويسنده مقاله با اقامه دلايلی مبنای قرآنی معراج حضرت محمد(ص) را كمرنگ جلوه میدهد. وی با اشاره به آيه نخست سوره اسراء، سفر شبانه پيامبر(ص) را از جهت مبدأ و مقصد بررسی میكند. او ضمن اشاره به آيات ابتدايی سوره نجم، بين اين سوره و آيه اول سوره اسراء ارتباط بينامتنی برقرار میكند. به عقيده نويسندگان مقاله حاضر، مقاله مايكل سلز نكات مثبتی دارد، اما برخی از مطالب مطرح شده در آن قابل نقد است. از همين روی نويسندگان تحت عناوينی همچون مبنای قرآنی معراج، عدم ادعای محمد(ص) به انجام معجزات ديگر، معراج در خواب، در شب قدر جبرئيل نازل شده يا قرآن و سوره نجم بيانگر معراج و شب قدر به بررسی مقاله سلز پرداختهاند.
نقد ديدگاه مونتگمري وات پیرامون وحی
يكی از موضوعات مهمی كه بسياری از مستشرقان و از جمله وات به آن پرداختهاند، موضوع «وحی» و مسائل پيرامون آن است كه از اهميت والايی نزد مسلمانان برخوردار است. مقاله «نقد ديدگاه مونتگمری وات پيرامون وحی» به بررسی و نقد آرا و انديشههای وات پيرامون «وحی» میپردازد و از آثار مهم وی در حوزههای قرآن، تاريخ اسلام و سيره نبوی برگرفته شده است. وحی در لغت و اصطلاح، تفاوت وحی با الهام، خاستگاه وحی، غرض از وحی، شيوههای نزول وحی، ترديد يا يقين پيامبر(ص) در دريافت وحی، وحی و شناخت جهان، وحی و دخالت خدا در تاريخ، تأثير شخصيت پيامبر(ص) بر قالب وحی، خطاپذيریِ وحی و پيامبر(ص) و عنصر بشری در قرآن، مهمترين ديدگاههايی است كه از وات در اين نوشتار كه مورد پردازش قرار گرفته است.
نقد مقاله «دیدگاه برخی خاورشناسان در مورد قرآن بسندگی و نفی احادیث»
نوشتار «بررسی ديدگاه برخی خاورشناسان در مورد قرآن بسندگی و نفی احاديث» كه در شماره هشتم سال پنجم مجله قرآنپژوهی خاورشناسان انتشار يافته است به ردّ ديدگاههای آوروئس در مورد حديثبسندگی پرداخته است و مقاله «نقد مقاله «ديدگاه برخی خاورشناسان در مورد قرآن بسندگی و نفی احاديث»» را میتوان در واقع تكمله يا تتمهای بر نوشتار مذكور تلقی كرد. در اين نوشتار، بعد از چند توصيه در مورد شيوه پاسخگويی مقاله فوق، به اشكالات ديدگاه قرآنبسندگی آوروئس پرداخته شده است. نخست به اشكال مبنايی آن يعنی تفسير به رأی آيات قرآن و عدم توجه به همه آيات اشاره شده، سپس دلايل قرآنی، تاريخی و عقلی برای اثبات حقانيت احاديث و كاركرد آنها آورده شده است. بر اساس آيات متعدد اثبات شده كه حديث مكمل قرآن واقعيتی تاريخی است كه بهترين دليل بر وجود واقعی آن، مجموعههای حديثی شيعه و اهل سنت است. همچنين خاطرنشان شده است كه نقد برخی احاديث ضعيف از سوی دانشمندان مسلمان نمیتواند دليل انكار اصل حديث شود.
يادآور میشود، دوفصلنامه علمی ـ ترويجی «قرآنپژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان)» به مديرمسئولی و سردبيری محمدعلی رضائی اصفهانی و به همت مركز پژوهشی قرآن كريم المهدی(عج) منتشر میشود.
