سبك رهبری در مديريت اسلامی، مبتنی بر كرامت انسانی است

گروه حوزه‎های علميه: مدير گروه مديريت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی سبك رهبری در مديريت اسلامی را مبتنی بر كرامت انسانی و الهی دانست.

به گزارش خبرگزاری بين‎المللی قرآن(ايكنا) حجت‌الاسلام علی‌ آقاپيروز، مدير گروه مديريت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در نشست علمی «سبك رهبری در مديريت اسلامی» كه در سالن همايش‌های انجمن علمی حوزه برگزار شد، گفت: هر مديری در مديريت خويش به سه مهارت فنی، نظری و انسانی نيازمند است كه مهارت انسانی بالاترين شاخص در بين مهارت‎ها در سطوح عالی، ميانی و عملياتی به شمار می‎رود.

وی افزود: نگاه اسلام نيز در مبحث مهارت‎های مديريتی به مهارت انسانی است كه در اين زمينه علاوه بر قرآن، در روايات نيز مصاديق بسياری برای اهميت دين مبين اسلام بر مفهوم مهارت انسانی بيان شده است؛ رهبری به عنوان يكی از وظايف مديران، تجلی مهارت انسانی در مديران است.

مدير گروه مديريت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با ذكر اين مطلب كه رهبری توانايی نفوذ در ديگران برای دست‌يابی به اهداف، تعريف شده است، تصريح كرد: در اين تعريف كه جامع تعاريف پيرامون رهبری است سه عنصر رهبری، قدرت، نفوذ و هدف به عنوان اركان كار رهبری به چشم می‎خورد.

وی عنوان كرد: يكی از متداول‎ترين موضوعات در زمينه رهبری، مسئله سبك رهبری است كه در اين ميان نظريات مختلفی در حوزه سنتی و مدرن ارايه شده است؛ در ديدگاه سنتی اعلام می‌شود كه افرادی كه دارای صفاتی چون هوشمندی، برون‌گرايی، تسلط بر خود، اعتماد به نفس، سخنوری و جاذبه كلام، زيبايی و جذابيت سيما و چهره هستند دارای توانايی ذاتی برای رهبری هستند كه اين نظريات صفت‌گرا بعدها به دليل گزاره‎های نقض‎كننده‎ای كه ارايه شد به خودی خود حذف شد.

آقا پيروز، عنوان كرد: در ادامه همين نظريه، دو نظريه رهبری كارمدار و كارمندمدار به وجود آمد؛ هر كدام از اين دو نظريات مبتنی بر تعامل كارمدار و نسبتا بی‎نرمش و يا كارمندمحور بودند كه اين ديدگاه‎ها نيز با نظريات ديگر نقض شد؛ نظرياتی چون نظريه اقناعی، هرسی بلانچارت و رهبری كاريزماتيك، سبك اسنادی، رهبری تعادلی، مراوده رهبر با اعضا، سبك رهبری خدمتگزار، رهبری تحول‌گرا سبك رهبری معنوی، رهبری اخلاقی و رهبری بصير در اين زمينه شكل گرفت كه هر كدام دارای نقايصی بود كه نظريه بعدی آن را تكميل كرده است.

اين نويسنده و پژوهشگر حوزوی سبك رهبری در مديريت اسلامی را مبتنی بر كرامت انسانی دانست و گفت: در اين سبك از مديريت عناصر صفات، رفتار و اقتضا دربرگرفته شده و جامع نظريات بشری و به نوعی بالاتر از همه آنهاست كه در اين زمينه آيات روايات بسياری وجود دارد كه سهم روايات مديريتی امام علی(ع) و امام صادق(ع) در اين زمينه بسيار جالب توجه است.

وی با اشاره به رواياتی از اين دو امام(ع) پيرامون مسئله نرمش و شدت در رفتار مديريتی عنوان كرد: برخی از منابع اسلامی رهبری و مديريت را نيازمند رفق و ملايمت دانسته‌اند و دسته‌ای از آيات و روايات شدت را در كنار نرمش توصيه كرده‎اند كه البته اين شدت در رابطه با موقعی است كه نرمش پاسخ ندهد و كار از دست مدير خارج شود.

مدير گروه مديريت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی اظهار كرد: در شيوه كرامتی اسلامی، نرمش و شدت با هم در نظر گرفته می‎شود ولی وقتی كه ميزان سهم اين دو نظر می‌اندازيم می‎بينيم كه سهم نرمش بسيار بيشتر از شدت عمل در مديريت است و به نوعی می‌توان آن را شدت عمل حداقلی و نرمش حداكثری عنوان كرد.

وی گفت: اين سبك در حقيقت صورت يك پيوستار است كه در دو طرف آن نرمش و شدت است و ديدگاه اسلامی بر هر دو با ارجحيت خاص نرمش تاكيد دارد؛ نرمش حداكثری در سازمان آشكار و شدت عمل مخفی و پنهانی خواهد بود.

آقا پيروز با ذكر اين مطلب كه‌ شدت عمل و نرمش در ظرف سازمان است اما اعمال شدت و نرمش تابع عملكرد فرد است، عنوان كرد: سبك رهبری در اسلام سبك مبتنی بر اصل نرمش و مدار است و در اين زمينه اصولی نيز در فقه وجود دارد كه اصل بر مدارا و در فروع به مسئله نياز به شدت عمل اشاره شده است.

وی اين سبك مديريت اسلامی را برگرفته از رفتار خداوند با بندگانش توصيف كرد و گفت: نرمش حداكثری و شدت عمل حداقلی در رابطه خدا با بندگانش كاملا به چشم می‎خورد و همين مبنا يعنی كرامت نيز برگرفته از رفتار خداوند با انسان است.