سياق گوياترين و استوارترين دليلی در بيان مراد آيات است

گروه حوزه‌های علميه: عضو هيئت علمی جامعة المصطفی(ص) در دومين جلسه كرسی نقد و نظريه‌پردازی «جايگاه سياق در آيات و روايات» تاكيد كرد: سياق گوياترين و استوارترين دليلی در بيان مراد آيات است.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) كرسی نقد و نظريه‌پردازی «جايگاه سياق در آيات و روايات» 25تيرماه از سوی انجمن علوم قرآن و حديث با همكاری اداره پژوهش مدرسه تخصصی خواهران مجتمع آموزش عالی مشهد با حضور حجت‌‌الاسلام و المسلمين هاشمی، رئيس انجمن تفسير و علوم قرآن معاونت پژوهش المصطفی مشهد به عنوان استاد جلسه برگزار شد.

حجت‌الاسلام و المسلمين هاشمی در ادامه طرح بحث روش تفسيری سيد قطب ميزان استفاده اين مفسر از سياق در فهم آيات اكمال، ابلاغ و ولايت را محور بحث قرار داد و اظهار داشت: قبل از بررسی روش سيد قطب توجه كردن به پيش فرض‌هايی چون اهميت سياق در تفسير و فهم قرآن ضروری است زيرا سياق استوارترين و گوياترين دليل در بيان معنا و فهم مراد متكلم است.

وی ضمن اشاره به قول زركشی در اهميت جايگاه سياق گفت: زركشی سياق را از بزرگ‌ترين قرائن دال بر مراد متكلم دانسته است.

وی در تبيين بحث افزود: با توجه به آياتی چون 96 صافات، 49 دخان، 35 اعراف اهميت و جايگاه و تاثير سياق در فهم مراد متكلم روشن می‌شود.

عضو هيئت علمی جامعة المصطفی(ص) يادآور شد: سختی تفسير در الهی بودن عبارات قرآن كريم است چرا كه متكلم بايد مراد خداوند را در يابد بنابراين با يك متن صرفا عربی مواجه نيست.

وی تصريح كرد: در اين كارگاه آموزشی به دنبال تعريفات كلاسيك از سياق نيستيم بلكه در صدد فهماندن و ايجاد تصوری از اين مفهوم در ذهن هستيم.

رئيس انجمن تفسير و علوم قرآن واحد مشهد در ادامه اضافه كرد: واژه سياق از ساق به معنای راندن و جريان يك مطلب است و با توجه به اين معنای لغوی اگر جريان قطع شود اصطلاحا قطع سياق گويند.

وی در تبيين قطع سياق به آيات 222- 240 بقره و 32-33 احزاب اشاره كرد و گفت: اگر در بافت كلامی كه در موضوعی خاص ادامه دارد يكباره موضوع قطع يا خارج شود ، اصطلاحا تغيير سياق گفته می‌شود.

وی با تقسيم سياق به متصل و منفصل افزود: آيه 34 بقره و آيات سوره مباركه رحمان كه هم موضوع با 34 بقره است در واقع در يك سياق قرار دارد و مبين هم هستند و چون در دو سوره مجزا مطالب هم موضوع و هم سياق آمده سياق منفصل گويند.

هاشمی با تقسيم سياق به صعود و نزول، شبكه‌ای و تدوين اضافه كرد: در سياق شبكه‌ای يك موضوع در جاهای مختلف بحث می‌شود و مفسر می‌بايست همه را مورد توجه قرار دهد و وحدت شبكه‌ای ايجاد كند.

وی همچنين تصريح كرد: سياق تدوين در آيات هم موضوع پست سر هم و در سياق نزول و صدور اوضاع و فضای نزول مد نظر است؛ توجه صرف به سياق تدوين مثلا، و بی توجهی به ساير انواع سياق موجب به خطا رفتن مفسر در تفسير می‌شود كما اينكه سيد قطب در تفسير آيه اكمال، تيليغ و ولايت دچار اين خطا شده است.

هاشمی با اشاره به بيانات سيد قطب در تفسير اين آيات گفت: سيد قطب در تفسير آيات اكمال، ابلاغ و ولايت با اينكه شديدا به سياق اعتنا كرده ولی از سياق صدور و نزول غفلت كرده است و اين مسئله منجر به خطا رفتن اين مفسر شده است.

رئيس انجمن تفسير و علوم قرآن واحد مشهد سپس با اشاره به تفسير آيه 1-13 سوره عنكبوت از تفسير سيد قطب ادامه داد: سيد قطب در تفسير اين آيات توجه تفصيلی به بحث صدور و نزول نموده ولی در تفسير آيات اكمال، ابلاغ و ولايت اين موضوع را نديده گرفته و منجر به خطا رفتن اين مفسر در تفسير اين آيات شده است.