انسجام اسلامی مهمترین کارکرد زیارت در حوزه جامعهشناسی است
گروه اندیشه: یکی از کارکردهای زیارت انسجام اسلامی است زیرا مسلمانان هر چه بیشتر به زیارت میروند، ایمانشان بیشتر تقویت میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به نقل از پایگاه اطلاعرسانی زیارت، حجتالاسلام محمد فولادیوندا، عضو هیات علمی موسسه امام خمینی(ره) و عضو هیات علمی مرکز جهانى علوم اسلامى گفت: زیارت در کلمه به معنای دیدن فرد یا افراد است و در حالتی صورت میپذیرد که یک فرد به دیدار فرد دوم میرود.
وی با بیان اینکه معنای زیارت در کلمه و در معنای عام اشتباه شده است، تصریح کرد: به صله رحم و دید و بازدیدهای دوستانه زیارت اتلاق نمیشود و در واقع زیارتی که امروزه معنا پیدا کرده است، دیدار افرادی است که مقدس هستند و در حیاتشان انسانهای کامل و پاکی بودهاند.
عضو هیات علمی موسسه امام خمینی(ره) افزود: این دیدار از سوی افرادی با یک تفکر و نگرش خاص برای کسب معنویت و تقویت بنیة معنوی خود صورت میگیرد.
زیارت؛ زمینه ساز تجدید روحیه و تقویت بنیه علمی
فولادیوندا با بیان اینکه شیعیان برای تجدید روحیه و یا حتی برای تقویت بنیه علمی به زیارت و اماکن مقدسه میروند، این امر را بخشی از معنای اجمالی زیارت دانست و خاطرنشان کرد: ما فرهنگ، ارزشها و باورهایی داریم که با زیارتکردن ائمه(ع) این پایبندی به باورها و اعتقاداتمان را نشان میدهیم.
وی افزود: بر این اساس کسانی که با توجه به اعتقادات، روحیات و فرهنگشان برای کسب فیض و روحیه به زیارت ائمه معصومین(ع) میروند را میتوانیم شیعه بنامیم، در واقع ما که به زیارت ائمه میرویم اعتقادمان این است که این بزرگواران واسطان حقند و ما آنقدر گناهکاریم که دیگر مستقیماً برای درخواستهایمان نمیتوانیم به درگاه خداوند برویم.
مولف کتاب اخلاق روزنامهنگاری با بیان اینکه در زیارت به واسطة این بزرگواران خداوند به خواستههای ما گوش میدهد و دعاهایمان را اجابت میکند، اظهار کرد: این تقویت باورها و نوعی نماد است که هر چه در انسانها تقویت شود، تعلق خاطرشان را به یک گروه خاص نشان میدهد.
انسجام اسلامی، کارکرد اساسی زیارت است
فولادیوندا خاطرنشان کرد: به بیان دیگر یکی از کارکردهای زیارت انسجام اسلامی است و مسلمانان هر چه بیشتر به زیارت میروند، ایمانشان بیشتر تقویت میشود و نگاه بروندینی مساله این است که افراد را متعلق به فرهنگ خاصی میدانند و کارکردی که این مساله از لحاظ جامعهشناسی دارد، وجود یک گروه برای این قشر از زیارتکنندگان است که باعث انسجام آنها میشود.
وی با اشاره به نقش زیارت در انسجام اسلامی، عنوان کرد: اولین شاخصه تقویت همبستگی اجتماعی این است که ما به سازگاری برسیم تا بتوانیم زیارت را در جامعه دینی و اسلامی نهادینه کنیم و آن را در قالب یک امر مطلوب اطلاع رسانی کنیم.
عضو هیات علمی مرکز جهانى علوم اسلامى تاکید کرد: باید راهکارهایی برای فرهنگ زیارت و انسجام اسلامی پیدا کنیم که فرهنگسازی زیارت امری اساسی در این مساله بهشمار میرود.
توسعه زیارت تنها به توسعه فیزیکی محدود شده است
فولادیوندا تصریح کرد: متاسفانه ما در راه فرهنگسازی زیارت هیچ قدم قابل توجهی بر نداشتهایم و نهایتاً تلاشی که در اماکن مقدسه میکنیم به توسعه فیزیکی محدود میشود تا زائر بدون دغدغههای مادی به راحتی به زیارت برود و حال اینکه در عرصه توسعه فرهنگ زیارت امام رضا(ع) و اطلاعرسانی در مورد ایشان نه تنها پیشرفتی نداشتهایم بلکه گامهایی را هم به واسطه توسعههای فیزیکی به عقب برداشتهایم.
وی با اشاره به محل دفن امام خمینی(ره)، گفت: پس از رحلت، امام(ره) را در مکانی متناسب با شأن ایشان دفنشان کردند و تمام وسایل رفاهی زائران را آماده کردند که این در واقع توسعه فیزیکی یک مکان مقدس است و ما هم در شهر مشهد متناسب با این الگو باید شهرهایمان را توسعه دهیم، همچنین از این فرصتها باید بهره فرهنگی ببریم و تبلیغ و ترویج دین داشته باشیم.
این استاد دانشگاه افزود: ما باید فضاهای معنوی در مکانهای معنوی را ترویج دهیم، مثلا زائری که چندین ساعت از وقتش را در حرم مطهر حضرت رضا(ع) میگذراند، پس از خواندن قرآن، دعا و زیارت کاری برای انجام دادن ندارد؛ لذا ما باید از این فرصتهای خالی با توجه به آمادگی پذیرش زائر استفاده مطلوب را ببریم که برای مثال میتوانیم با پخش تراکتهای فرهنگی و امامشناسی و یا ایجاد فضا و مکانی برای ترویج فرهنگ اسلامی، توسعه فرهنگی قابل توجه و درخوری برای زائران داشته باشیم.
معرفت، زمینه ساز فرهنگ زیارت است
فولادیوندا با اشاره به ویژگیهای زیارت مطلوب، نقش ائمه اطهار(ع) در قبولی خواستهها را بسیار اساسی دانسته و تصریح کرد: ما باید بدانیم در محضر چگونه بندهای هستیم و تمام همتان این باشد که در خدمت بزرگی هستم که به واسطة او خواستة ما برآورده شده است.
وی ادامه داد: ما اگر معرفت داشته باشیم، عظمت امام رضا(ع) را درک میکنیم و خودمان را در محضر ایشان میبینیم و بیحرمتی نمیکنیم، بی شک بی احترامی های صورت گرفته در حرم مطهر به دلیل عدم شناخت شأن و منزلت امام رضا(ع) است.
عضو هیات علمی موسسه امام خمینی(ع) با بیان اینکه در زمینه اطلاعرسانی این مساله اقدامات ایده آلی صورت نگرفته است، تاکید کرد: همه باید بتوانند به هر روشی که شده است از فضا استفاده کنند تا حتی در راه رفتن زائران نیز وقتشان به بطالت نگذرد لذا برای نیل به این هدف باید در تمام مسیرهای منتهی به حرم کارهای فرهنگی شناخت امام رضا(ع) صورت پذیرد.
