اخلاق؛ محوریترین اصل سبک زندگی اسلامی در جامعه قرآنمحور
گروه اجتماعی: استادیار دانشگاه شاهد تهران با اشاره به اهمیت اخلاق در جامعهای که براساس نظام قرآن شکل میگیرد، ابراز کرد: یکی از مهمترین اصولی که در زمینه سبک زندگی اسلامی باید مورد توجه قرار گیرد، بحث اخلاق است.
ثریا قطبی، استادیار دانشگاه شاهد تهران در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با اشاره به جایگاه اخلاق در جامعهشناسی مبتنی بر قرآن، ابراز کرد: موضوع اخلاق اسلامی در جامعهای که براساس نظام قرآن شکل میگیرد اهمیت ویژهای دارد؛ به گونهای که در زمینه سبک زندگی اسلامی از مهمترین اصولی که باید مورد توجه قرار گیرد، بحث اخلاق و چگونگی برخورد ما در تعامل با دیگران است.
وی با بیان اینکه اهداف تربیتی اسلام چهار محور اساسی رابطه انسان با خود، خدا، دیگران و طبیعت را شامل میشود، ادامه داد: از میان این روابط، رابطه انسان با دیگران مهمترین و گستردهترین عرصههای خودسازی را در بر میگیرد، لذا انسان در این عرصه با برقراری ارتباط با دیگران میتواند ارزشهای وجودی خود را نشان داده و فضایل اخلاقی و کمالات انسانی را در خود نهادینه کند، همچنین در شکوفایی این ارزشها در دیگران نیز سهیم شود.
این دکترای علوم قرآن و حدیث اظهار کرد: یکی از مهمترین اموری که باید در این رابطه به آن توجه کرد آن است که انسان خود را به فضایل اخلاقی آراسته و از رذایل اخلاقی دوری کند، زیرا این امر در عرصه تعامل فرد با اجتماع اهمیت ویژهای دارد و سبب میشود آدمی به هدف غایی حیاتش که رسیدن به کمال وجودی و قرب الی الله است و مهمترین رسالت اخلاقی انسان نیز به شمار میرود، واصل شده و دست یابد.
حفظ کرامت انسان؛ اصل مبنایی در تعاملات اجتماعی
قطبی با بیان اینکه در این زمینه حفظ اصل کرامت انسان یکی از مهمترین موضوعاتی است که در روابط انسان با دیگران مطرح بوده و یک اصل مبنایی در تعاملات اجتماعی بهشمار میرود، تصریح کرد: در واقع هر نوع رابطهای از روابط اجتماعی با اصل کرامت انسانی محک میخورد و از نظر اسلام، انسان خلیفهالله در زمین بوده و به خودی خود دارای ارزش و حرمت انسانی است.
مدیر گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه شاهد تهران، حفظ کرامت انسانی را از بدیهیترین اصولی دانست که جزء حقوق انسانی محسوب شده است و گفت: خداوند در آیه 70 سوره اسراء «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّیِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى کَثِیرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلًا و به راستى ما فرزندان آدم را گرامى داشتیم و آنان را در خشکى و دریا [بر مرکبها] برنشاندیم و از چیزهاى پاکیزه به ایشان روزى دادیم و آنها را بر بسیارى از آفریدههاى خود برترى آشکار دادیم»، به این اصل مهم اشاره دارد و بیان میکند که ما محققا فرزندان آدم را کرامت دادیم نه اینکه فرد خاصی مورد کرامت قرار بگیرد، بلکه بنیآدم مورد کرامت قرار میگیرد، لذا این کرامت کرامت ذاتی و مربوط به انسان است.
وی با اشاره به ضرورت توجه به این اصل در عرصه اخلاقی و تعاملات اجتماعی انسان، خاطر نشان کرد: در واقع باید دقت و مراقبت کرد تا رذایل اخلاقی در ارتباطات بین افراد و اجتماع وارد نشود و در این تعاملات، کرامت و شئون انسانی ـ اسلامی افراد حفظ شود، البته در زمینه جایگاه اخلاق در جامعهشناسی مبتنی بر قرآن بسیار جای کار و بررسی دارد.
