ضرورت تربیت محققان توانمند برای پژوهش در عرصه وقف

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجت‌الاسلام محمدعلی خسروی، در نشست تخصصی با عنوان «وقف در تحولات پژوهشی» که پنج‌شنبه، پنج دی‌ماه در بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، با بیان اینکه مسئله وقف از مسائل فوق‌العاده مهم و تاثیرگذار در تمام ابعاد فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه است، اظهار کرد: به توجه به اینکه حضرت محمد(ص) بنیان‌گذار وقف اسلامی هستند از 12 سال پیش روز 27 صفر به عنوان روز وقف نامگذاری شد.

مدیر مسئول و سردبیر مجله «وقف، میراث جاودان» ادامه داد: تلاش داریم در عرصه جهانی نیز روز جهانی وقف را برای تمام کشورهای اسلامی نامگذاری کنیم که برخی اقدامات این امر صورت گرفته است.

معاون پژوهشی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) مهم‌ترین و قوی‌ترین انگیزه وقف را حس ابدیت‌خواهی انسان دانست و ابراز کرد: هر کدام از انگیزه‌ها و غرایز درونی انسان مبنای حرکت در وجود اوست از همین رو وجود غریزه ابدیت‌خواهی و تمایل برای ماندگاری به آدمی انگیزه انجام امری همچون وقف را می‌دهد.

خسروی با بیان اینکه اگر از این تمایل و حس آدمی درست استفاده شود، بسیاری از اموال و ثروت‌ها به سمت وقف هدایت می‌شود؛ گفت: از همین رو وقف یک نهاد تأسیسی نیست بلکه امضایی است که در همه ادیان وجود داشته و اسلام آن را امضا کرده و به آن جهت الهی و شکلی جدید داد.

مسئول بنیاد پژوهش و توسعه فرهنگ وقف با بیان اینکه بر اساس فتوای تمامی مراجع وقف کافر بر کافر، مسلمان بر مسلمان و کافر و مسلمان برای یکدیگر صحیح است، عنوان کرد: وقف ظرفیت بسیاری برای هدایت جامعه به سوی هم‌نوع دوستی دارد که باید از آن به شکل ویژه‌ای استفاده شود.

معاون پژوهشی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) با بیان اینکه یکی از دلایل ماندگاری وقف همین است که وقف کافر هم مورد قبول است، افزود: اما تنگ‌نظران تصور می‌کنند حتما باید وقف را برای مصرف دین خرج کرد.

مدیر مسئول و سردبیر مجله وقف میراث جاودان ادامه داد: موضوع دیگری که باید به آن توجه کرد این است که نیت واقفان در مسئله وقف را هیچ‌کس، حتی مرجع تقلید نمی‌تواند تغییر دهد و مانند امری که شارع آن را نوشته قابل تغییر نیست، البته نحوه استفاده از موقوفه بر اساس شرایط زمان می‌تواند تغییر کند.

خسروی، عدم تغییر نیت واقف را عاملی برای قوت قلب واقف برای اقدام در این زمینه دانست و تصریح کرد: وقف نقش قابل توجهی در شکل‌گیری و پیشرفت جوامع اسلامی داشته است و بر اساس اسناد معماری شکل اغلب شهرهای اسلامی متاثر از وقف و موقوفات بوده است، به عنوان نمونه ابتدا مسجد بازار و حمام ساخته شده و بعد در شعاع این اماکن خیابان‌ها شکل می‌گرفتند و روستاها و شهرها پدید می‌آمدند که خود این مکان‌ها از ابنیه وقفی هستند.

معاون پژوهشی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) با بیان اینکه نیت واقفان در هر دوره‌ای نشانگر وضع سیاسی آن دوره است، خاطر نشان کرد: در دوره‌ای وقف برای امام حسین(ع) بیشتر دیده می‌شود که نشان از هجمه بسیار بر تشیع است، در دوره‌ای دیگر هم وقف چاه آب و قنات و درمانگاه براساس نیاز مردم بیشتر انجام شده است.

وی با بیان اینکه انتشار مجله تخصصی وقف از 20 سال قبل آغاز شده است، عنوان کرد: در این مجله به شکل ویژه به همه ابعاد وقف و اسناد آن پرداخته می‌شود که لازم است در این عرصه محققان یعنی در تحمیدیه‌های وقف‌نامه‌ها که خود دارای عالم ویژه‌ای است و باب وسیعی را شامل می‌شود، ورود پیدا کرده و نیات واقفان را مورد بررسی قرار دهند، زیرا وقف اقیانوس گسترده‌ای است که ناشناخته مانده است.

مدیر مسئول و سردبیر مجله وقف، میراث جاودان با بیان اینکه آستان قدس رضوی اسناد بسیار گرانقدری را در زمینه وقف و واقفان در اختیار دارد و از آن‌ها حفاظت می‌کند، ‌ابراز کرد: جمع‌آوری، شناسایی و حفظ صحیح موقوفات جزو اولین اقدامات برای نگهداری آنان است که منابع بزرگی از تحقیق را شامل شده لذا ضروری است محققان توانمند در این زمینه تربیت شده و با طرح و برنامه مناسب و استفاده از تجربیات بزرگان این عرصه به پژوهش بپردازند.

مسئول بنیاد پژوهش و توسعه فرهنگ وقف با بیان اینکه وقف از مسائل بسیار پیچیده است، اضافه کرد: در هر دوره‌ای از تاریخ امر وقف به یک وزارتخانه و نهادی سپرده می‌شد و اوایل انقلاب اسلامی اوقاف نیز در قالب سازمان مستقل فعالیت می‌کرد و در سال 63 وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی سازمان اوقاف و امور خیریه شد که این امر نشان از اهمیت ماهیت وقف دارد.

وی برگزاری همایش‌های تخصصی، نشست‌های ویژه و استفاده از تجربیات محققان در این عرصه به ویژه افرادی که در خراسان بزرگ، تاجیکستان، ازبکستان و افغانستان حضور دارند را ضروری دانست و عنوان کرد: باید زمینه‌ای برای ورود دانشجویان و محققان جوان و توانمند در این عرصه فراهم شود تا منابع پژوهشی در زمینه وقف مورد بررسی دقیق قرار گیرد، البته اطلاع‌رسانی، فرهنگ‌سازی و استفاده از رسانه نیز در این عرصه امری ضروری است.