نرمش قهرمانانه عامل پیروزی امام رضا(ع) در مقابل مأمون بود

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، محمد‌حسین رجبی‌دوانی در همایش امام رضا(ع) در عرصه علم و سیاست که 8 دی‌ماه در بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، با بیان اینکه امام رضا(ع) در دوران سه خلیفه عباسی یعنی هارون الرشید، امین و مأمون زندگی کرده است، گفت: مأمون اطلاعات علمی و افکار سیاسی بالایی داشت اما امین فردی بی خرد بود لذا از دوران خلافت وی به عنوان دوره‌ای تاریک یاد می‌شود، از همین رو عملکرد سیاسی امام رضا(ع) در دوره حکومت این سه خلیفه متفاوت بود.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه امام رضا(ع) بسیار ماهرانه در برابر هارون عمل کرد، ادامه داد: هارون فردی بود که امام کاظم(ع) را به زندان افکنده بود و در نهایت ایشان را به شهادت رساند، از همین رو امام رضا(ع) در برخی مسائل تقیه کرده و از طرف دیگر فعالیت‌هایی انجام دادند تا حقیقت خود و پدران خویش را تبیین کنند.

رجبی‌دوانی با تأکید براینکه امام رضا(ع) هیچ‌گاه در راستای امامت تقیه نکرد، گفت: از ایشان در خصوص بی‌باکی بیان و جایگاه امامت سوال شد که حضرت رضا(ع) دلیل این امر را الگوبرداری از سیره پیامبر اکرم(ص) دانست و فرمودند: «اگر هارون قادر باشد بر من چیره شود، من امام نیستم».

کارشناس تاریخ و تمدن ملل اسلامی با اشاره به جایگاه رفیع امامت، عنوان کرد: امام رضا(ع) در برخی مسائل به روش تقیه به رواج اسلام در بین مردم می‌پرداخت که این مسئله می‌تواند الگوی سیاسی جامعه امروز را تأمین کند.

وی با بیان اینکه فرقه گمراه واقفیه بر این عقیده بودند که امام کاظم(ع) غیبت کرده و دوباره ظهور خواهد کرد، ابراز کرد: این فرقه با هدف جلوگیری از امامت امام رضا(ع) به وجود آمد.

رجبی دوانی با اشاره به اینکه هدف دشمنان امام رضا(ع) گمراهی مردم بود که حضرت این افراد را مشرک خوانده و با آنان مقابله کرد، تصریح کرد: شیعیانی که به وسیله مشرکان واقفیه گمراه شده بودند، توسط امام رضا(ع) به بصیرت رسیدند.

وی اظهار کرد: نمونه‌ای از تلاش امام رضا(ع) برای راهنمایی مردم، سفر به بصره بود؛ مردم این شهر در زمان امام رضا(ع) سنّی مذهب بودند، لذا امام رضا(ع) با سفر به این مکان، به هدایت مردم بصره و گرایش آن‌ها به شیعه پرداخت.

این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: پس از هارون، مأمون به خلافت نشست و امین نتوانست این خلافت را بپذیرد و این در حالی بود که امین رسما خلیفه به شمار می‌رفت، اما امام رضا(ع) در این موقعیت چهره واقعی اسلام و حیله هارون را آشکار کرد.

وی با بیان اینکه امام رضا(ع) در جدال بین امین و مأمون وارد نشد، افزود: اما علویان از فرصت درگیری بین امین و مأمون بهره بردند به گونه‌ای که قیام‌های آن‌ها پس از قتل امین به دست مأمون به اوج خود رسید.

رجبی‌دوانی، قتل خلیفه پیشین به دست مأمون را عامل نابودی این خلیفه عباسی دانست و عنوان کرد: امام رضا(ع) در ابتدا پیشنهاد خلافت توسط مأمون را نپذیرفت، زیرا هدف اصلی ایشان بصیرت‌بخشی به مردم در خصوص پیروی از حق و نفی باطل در سیره ائمه(ع) بود.

کارشناس تاریخ و تمدن ملل اسلامی با اشاره به اینکه برخی بر این باورند مأمون شیعه بوده و می‌خواست خلافت را به امام رضا(ع) بازگرداند، افزود: مأمون می‌دانست که حق با او نیست و زیرکی وی باعث آگاهی از جایگاه حق و باطل می‌شود؟؟؟، بنابراین مأمون نه به خاطر مشروعیت امام رضا(ع) بلکه به خاطر سود جستن و ترس از قیام علویان، پیشنهاد ولیعهدی را به امام رضا(ع) داد.

وی تصریح کرد: زیباترین، قوی‌ترین و جامع‌ترین تحلیل در مورد پیشنهاد ولیعهدی مأمون به امام رضا(ع) در بیانات رهبر معظم انقلاب بیان شده است که فرمودند: «مأمون تلاش کرد تا ارتباط امام رضا(ع) را با مردم قطع کند و مهم‌ترین اصل اعتقادی شیعه در مورد غاصب بودن حاکمیتی غیر از حاکمیت شیعه را از بین ببرد».

رجبی‌دوانی ادامه داد: هدف اصلی مأمون از پیشنهاد ولیعهدی به امام رضا(ع) کسب مشروعیت و حاکمیت خویش بود، لذا پاسخ امام رضا(ع) نشانگر تدبر ایشان است که با بصیرت الهی از قبول ولیعهدی حذر کرد اما این خلیفه پس از اجتناب ایشان به تهدید روی آورد.

وی با بیان اینکه امام رضا(ع) به روش نرمش قهرمانانه در مقابل مأمون پیروز شد، یادآور شد: در این سیاست امام رضا(ع) با تدبیر خویش ولیعهدی را با شرط‌هایی از جمله دوری از مسائل سیاسی پذیرفت که این مسئله نشان دهنده بی‌رغبتی امام نسبت به مسائل حکومتی بود.