بهداشت عمومی؛ حق مسلم فردی و اجتماعی از منظر اسلام

مهدی نوایی عصمت‌پناه، مدیر انجمن کارشناسان بهداشت خراسان رضوی، در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی گفت: آموزه‌های دین اسلام تاکید ویژه‌ای بر گسترش فرهنگ بهداشت عمومی و ارتقای این فرهنگ در جامعه اسلامی دارد که باید به آن بیش از پیش پرداخته شود چون ضامن سلامت و سعادت جامعه انسانی است.

وی افزود: رعایت نکات بهداشت عمومی باعث سلامتی جسمی و روانی در فرد و جامعه می‌شود از همین رو بررسی و پژوهش در آیات قرآن و روایات ائمه معصومین(ع) توجه و دقت اسلام را نسبت به بهداشت و سلامتی فرد و جامعه روشن می‌کند.

وی با بیان اینکه اسلام بیشتر مسائل بهداشتی را تحت عنوان واجب، حرام، مستحب یا مکروه بیان کرده است، ابراز کرد: به عنوان نمونه خوردن خبائث و چیزهای پلید از قبیل خون، ادرار، مدفوع، گوشت مردار، گوشت حیوانات حرام گوشت، شراب و سایر مسکراتی که عقل را زایل و سلامتی انسان را به خطر می‌اندازد، در دین مبین اسلام حرام شمرده شده است.

نکات بهداشتی در اسلام واجب یا مستحب عنوان شده است

نوایی با اشاره به اینکه بسیاری از نکات بهداشتی که نقش بسزایی در سلامتی انسان دارند، در تعالیم دین اسلام تحت عنوان واجب یا مستحب بیان شده است، گفت: به عنوان نمونه می‌توان به شرایط صحیح بودن نماز، طهارت بدن و لباس اشاره کرد که همه این موارد در جایگاه خود تاثیر بسزایی در سلامت فرد و در وسعت بیشتر در سلامت جامعه دارد، همچنین این موضوع نشانگر اهمیت دین اسلام به ترویج فرهنگ بهداشت عمومی در جامعه اسلامی است.

مدیر انجمن کارشناسان بهداشت خراسان رضوی با اشاره به برخی از روایات بر جای مانده از ائمه معصومین(ع) که محوریت موضوع آن در خصوص سلامت جسم و روان است، افزود: امام محمد باقر(ع) فرموده‌اند: «خداوندی که انسان را خلق کرده است، می‌داند چه چیزی برای او مفید و چه چیزی مضر است، در نتیجه چیزی که مفید است را حلال و چیز مضر را حرام کرده است» که این موضوع نیز توجه عترت پیامبر(ص) را به حفظ بهداشت عمومی در جامعه اسلامی نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: آیه 157 سوره اعراف «الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الأُمِّیَّ الَّذِی یَجِدُونَهُ مَکْتُوبًا عِندَهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِیلِ یَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنکَرِ وَیُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَآئِثَ وَیَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلاَلَ الَّتِی کَانَتْ عَلَیْهِمْ فَالَّذِینَ آمَنُواْ بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُواْ النُّورَ الَّذِیَ أُنزِلَ مَعَهُ أُوْلَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ همانا که از این فرستاده پیامبر درس نخوانده که [نام] او را نزد خود در تورات و انجیل نوشته مى‏یابند پیروى مى‏کنند [همان پیامبرى که] آنان را به کار پسندیده فرمان مى‏دهد و از کار ناپسند باز مى‏دارد و براى آنان چیزهاى پاکیزه را حلال و چیزهاى ناپاک را بر ایشان حرام مى‏گرداند و از [دوش] آنان قید و بندهایى را که بر ایشان بوده است برمى‏دارد پس کسانى که به او ایمان آوردند و بزرگش داشتند و یاریش کردند و نورى را که با او نازل شده است پیروى کردند آنان همان رستگارانند» نیز به نکاتی درباره سلامت جسم و روح در انسان اشاره کرده است، از معنی آیه می‌توان دریافت که سلامت جسم و روان مورد تأکید دین مبین اسلام است.

 بهداشت عمومی یک حق مسلم فردی واجتماعی از منظر اسلام

نوائی با تاکید بر اینکه برخورداری از بهداشت عمومی و حفظ سلامتی یکی از حقوق مسلم فردی و اجتماعی است که در دین اسلام به صورت تکلیف وجوبی، حرمتی، استحبابی و یا مکروهی گنجانده شده است، اظهار کرد: جامعه موفق جامعه‌ای است که جسم و روان مردم آن سالم باشد تا در سایه سلامت جسمی و روانی افراد، جامعه مسیر سعادت را طی کند.  

مدیر انجمن کارشناسان بهداشت خراسان رضوی با اشاره به تاکیدات رسول مکرم اسلام(ص) بر رعایت نکات بهداشتی در پیشگیری از شیوع بیماری در جامعه اسلامی گفت: پیشگیری همیشه آسان‌تر و راحت‌تر از درمان است و چه بسا بعضی اوقات درمان امکان‌پذیر نیست، علاوه بر این از نظر اقتصادی هزینه درمان به مراتب از هزینه پیشگیری بیشتر خواهد بود.

نوایی خاطر‌نشان کرد: بهداشت عمومی در جامعه در واقع علم و هنر پیشگیری از بیماری، ارتقای سلامت و افزایش طول عمر بشر با استفاده از اقدامات سازماندهی شده مردمی و سازمان‌های دولتی و خصوصی است که بر اساس آموزه‌های دینی بر آن توجه بسیاری شده است.

مدیر انجمن کارشناسان بهداشت خراسان رضوی با تاکید بر اینکه بهداشت عمومی در حوزه زندگی انسان گسترش یافته و به طریقی ضامن سلامت فرد و جامعه به شمار می‌رود، اظهار کرد: در واقع سلامت به معنای تأمین رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی که معنای آن تنها به نبودن بیماری و نقص عضو، محدود نشده بلکه شامل محورهای جسم، روان و جامعه می‌شود، لذا هرگونه نقص و آسیبی که به هریک از این محورها وارد شود، تعادل فرد را بر هم زده و منجر به نبود سلامت در جامعه اسلامی می‌شود.

نوایی با اشاره به اینکه تاکید آموزه‌های دینی در خصوص رعایت مسائل بهداشتی در جامعه، ما را متوجه کمبود واحد درسی جهت آشنایی کارشناسان بهداشت عمومی در سیستم آموزشی می‌کند، یادآور شد: اگر در جامعه‌ای کارشناسان بهداشت با احادیث و دستورات اسلامی آشنا شوند، بهتر می‌توانند در مسیر ارتقای سطح سلامت جامعه در حوزه پیشگیری از شیوع بیماری‌ها گام بردارند.

وی اذعان کرد: حدود 1400 سال پیش آموزه‌های دین اسلام بر ضرورت گسترش علم بهداشت تاکید داشته‌ است، این در حالی است که امروزه شاهد هستیم در کشو‌رهای غربی و به اصطلاح پیشرفته با هزینه‌های مالی و انسانی فراوان سعی در گسترش علم بهداشت در جامعه دارند اما متاسفانه این موضوع در جامعه ما مورد غفلت قرار گرفته است به نحوی که دانشجویان مقطع کارشناسی بهداشت عمومی امکان تحصیل در مقطع علمی بالاتر را ندارند.