پرداختن به بعد مظلومیت و حجاب حضرت زهرا(س) کافی نیست/ لزوم شناخت همهجانبه
گروه اندیشه: مدرس حوزه و دانشگاه با بیان اینکه برگزاری مراسم عزاداری حضرت فاطمه(س) باید با شناخت همهجانبه شخصیت و سیره ایشان همراه باشد، گفت: از همین رو پرداختن تنها به بعد مظلومیت و حجاب ایشان کافی نیست.
حجتالاسلام حسن حکیمباشی، مدرس حوزه و دانشگاه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه مراسم سوگواری فاطمیه یک مناسبت مذهبی و مقدس دینی است، اظهار کرد: این مراسم به جهت حضور خیل عظیم مخاطبان جزء مهمترین ظرفیتها و موقعیتها برای کسانی است که میخواهند در عرصه فرهنگ و ارزشهای الهی تبلیغ و ارشاد کنند.
مدرس حوزه و دانشگاه افزود: برای استفاده از این مراسم و جذب بیشتر مردم متدین و علاقهمند به اهل بیت(ع) باید برنامه دقیق و تأثیرگذار طراحی و اجرا شود تا با بیان سیره عملی، اخلاقی، علمی، معرفتی و عبادی و در یک کلام سبک زندگی حضرت زهرا(س) در مجالس و محافل و به دنبال آن مرور این مفاهیم از طرف مردم در قالب گفتوگو با یکدیگر و یادآوری آن شاهد تاثیرگذاری واقعی آن باشیم.
این پژوهشگر علوم قرآنی با بیان اینکه حضرت زهرا(س) الگویی بسیار کامل، جامع و مناسب برای همه زنان و مردان هستند، اضافه کرد: ایشان همچنین معلم، مدرس و کسی بودند که در صحنه عمل جامعه اسلامی به عنوان یک دختر، همسر، مادر، مومن، همسایه و شهروند کامل، ایدهال و الگو در همه زمینهها یک رفتار عملی داشتند و مطرح بودند.
نمونههای مناسبی را برای الگوی کامل به جامعه معرفی کنیم
حکیمباشی با بیان اینکه امروز در همه زمینهها باید به شخصیت زهرای اطهر(س) مراجعه و از ویژگیهای کامل و سیره ایشان الگوبرداری و در برخورد با اطرافیان به کار بریم، ابراز کرد: اگر زندگی فاطمه زهرا(س) را با رفتارهایی که ما در زندگی تاکنون داشتیم مورد مقایسه قرار دهیم و الگوهای فعلی و موجود در جامعه مورد آسیب شناسی قرار گیرند، میتوانیم براساس سبک زندگی ایشان به عنوان الگوی کامل، نمونههای مناسبی را برای معرفی به جامعه شناسایی کنیم.
وی با بیان اینکه در مرحله شناخت و آگاهی از سبک زندگی حضرت زهرا(س) و ابعاد آن تاکنون فعالیتهای خوبی صورت گرفته و این عرصه تا حدودی تبیین شده است، ابراز کرد: البته نیاز به شناخت و آگاهی تکمیلی نیز وجود دارد، اما متاسفانه از نظر عملی، زندگی ما فاصله زیادی با رفتارهای ایشان دارد و درصد الگوپذیری از شخصیت ام ابیها(س) در جامعه اسلامی به آن نسبتی که مورد توقع است؛ دیده نمیشود.
این پژوهشگر علوم قرآنی، رفتار و سیره حضرت زهرا(س) را به عنوان یک سیره عملی بسیار مناسب و جامع دانست و افزود: متأسفانه ما به عنوان شیعهای که در چارچوب ارزشهای اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی هستیم از این الگو فاصله زیادی داریم و گاهی هم مشاهده میشود که در گذر زمان بدنه جامعه فاصله بیشتری از الگوی زندگی و سبک تعلیمی حضرت زهرا(س) پیدا میکند.
نشانههایی از الگوگیری سبک زندگی حضرت زهرا(س) در زندگیها
وی ادامه داد: البته در برخی موارد نشانههایی از الگوگیری سبک زندگی حضرت زهرا(س) در زندگیها مشاهده میشود، مانند اینکه در مقطعی جنبه ازدواجهای ساده همراه با زهد و ساده زیستی با تأسی از زندگی حضرت در جامعه و میان زوجهای جوان پررنگ میشود، گاهی هم فرهنگ عبادی و امور دینی اعتکاف و دیگر عبادتها بهویژه میان دختران و بانوان جوان گسترش مییابد، اما به هر حال این امور در برخی از موارد دچار ضعف است.
وی با بیان اینکه گاهی هم روابط زن و مرد، حضور در جامعه و پوششها به گونهای است که فاصله بیشتری از فرهنگ اسلامی و فاطمی می گیرد، اضافه کرد: به هر حال در این زمینه باید تلاش کنیم تا به سبک زندگی حضرت نزدیکتر شویم بنابراین مطالعه، شناخت و آگاهی در مرحله نخست و بعد هم یادآوری و تأکید به یکدیگر به طور خاص در این خصوص اهمیت دارد.
حرکت فرهنگ عمومی جامعه به سمت امر به معروف
حکیمباشی ابراز کرد: البته جامعه خود باید به سمت فرهنگ تذکر و امر به معروف و نهی از منکر، بیشتر متمایل شده و مراقبت و نظارت عمومی گسترش یابد، زیرا در این زمینه نباید تنها نهادهای حکومتی را مسئول بدانیم، بلکه جنبه مردمی آن باید بیشتر رشد یابد زیرا حضرت زهرا(س) به عنوان یک شهروند عادی در گسترش این فرهنگ عمومی تلاش کردند، نه به عنوان کسی که چهره مذهبی داشته است.
این پژوهشگر علوم قرآنی با اشاره به آن بعد از زندگی و سیره حضرت زهرا(س) که میتواند مهمترین شاخصه رفتاری زن مسلمان قرار گیرد، ابراز کرد: آگاهی نسبت به معارف دینی و تلاش برای گسترش این آگاهی به دیگران در حد امکان و زمینههای فراهم شده آن یکی از این ابعاد است.
وی دفاع زهرای اطهر(س) از جایگاه حق و حقیقت، ارزشهای دینی و ولایت و رهبری سیاسی جامعه اسلامی یعنی ولایت امام علی(ع) را محور دیگری از شخصیت ایشان دانست که می تواند مورد توجه قرار گیرد و افزود: در واقع ایشان ادامه دهنده دفاع از ولایت به عنوان پایه گذار امتداد ارزشهای اسلامی بود که در این مسیر سختی بسیاری را متحمل شدند و جان خود را نیز فدا کردند.
برگزاری مراسم عزاداری در ایام فاطمیه ضروری است
حکیمباشی با بیان اینکه برگزاری مراسم عزاداری در ایام فاطمیه ضروری و لازم است، افزود: البته این مراسم اگر همراه با شناخت همهجانبه شخصیت و سیره حضرت فاطمه(س) باشد، مناسب و مؤثر است، زیرا شناخت باید کامل و همه جانبه باشد؛ از همین رو پرداختن تنها به بعد مظلومیت و حجاب ایشان کافی نیست.
این پژوهشگر علوم قرآنی اضافه کرد: در مرحله بعد در زمینه فرهنگپذیری و الگوسازی باید در جامعه کار شود، در این صورت میتوانیم موفق باشیم و به سمتی برویم که سبک زندگی خود را براساس رهنمودهای ایشان تنظیم کنیم.
حکیمباشی در مورد ظرفیت محافل زنانه برای تبیین فرهنگ فاطمی، اظهار کرد: این ظرفیت مناسبی است که باید از آن به شکل صحیح استفاده شود، به ویژه اینکه تأکید و تذکر دادن به یکدیگر باید مردمی باشد، لذا به طور مشخص اگر بانوان قرار است نکات و ارزشهایی را رعایت کنند بهتر است دیگر بانوان به آنان تذکر دهند.
وی ادامه داد: از همین رو این ظرفیت در مجالس زنانه بسیار مشخص، ملموس، راحت و مستقیمتر وجود دارد که لازم است برای بهرهمندی آن برنامههای مشخص و کارآمدی در نظر گرفته شود.
نقش غیرقابل انکار خانواده و جامعه در هویت افراد
این پژوهشگر علوم قرآنی در مورد شکلگیری هویت زن مسلمان، ابراز کرد: شناخت دقیق از کتاب و سنت که دو میراث به جا مانده از رسول اکرم(ص) است، همچنین آشنایی و انس با قرآن و بیانات ائمه(ع) که تبیینکنندگان و تکمیلکنندگان آموزههای قرآن هستند؛ آگاهی ما را از راهی که در آن گام بر میداریم، افزایش میدهد بنابراین براساس این شناخت هویت ما به عنوان یک مسلمان مورد شناسایی قرار میگیرد.
وی در ادامه با اشاره به نقش خانواده و جامعه در شکلگیری این هویت، ابراز کرد: خانواده و جامعه یعنی همه ساختارهای زندگی ما اعم از محیطهای فردی، اجتماعی، تربیتی، خانوادگی، آموزشی و مراسمات و ارتباطات قومی و رسانهای را شامل میشود که هر کدام نقش خاصی را ایفاء میکنند اما در این عرصه نقش مهم و تاثیرگذار خانواده و جامعه غیر قابل انکار است.
حکیمباشی بیان کرد: امروزه فضای مجازی راحتترین، در دسترسترین و فراگیرترین رسانهای است که تعطیلی نمیشناسد، از همین رو صداوسیما، رسانههای عمومی و مجازی با امکاناتی که در اختیار دارند و دیگر رسانهها از آن بیبهرهاند، زمینه مناسبتری را برای فعالیت دارند.
وی اضافه کرد: البته این رسانهها باید به چند نکته توجه کنند و آن اینکه آموزهها و خوراک فکری که در اختیار مخاطبان از این طریق قرار میگیرد، حساب شده باشد؛ زیرا ظرفیت مهم فضای مجازی به همان دلیل که راحت و در دسترس است هر نوع مطلبی نیز در آن ورود پیدا میکند. علاوه بر این اطلاعات ارائه شده در این محیط برای جذب مخاطب باید از بیان قوی و جذاب برخوردار باشد.
ضرورت تبیین ویژگیهای الگوی کامل زندگی در ایام نوروز
حکیمباشی در ادامه با اشاره به همزمانی نوروز امسال با ایام فاطمیه، تصریح کرد: خود نوروز و این ایام، فارغ از اینکه با چه مناسبتی از ایام قمری همراه شده باشد؛ آداب، رسوم و برنامههای مثبت مناسبی را در بر میگیرد که از نظر فرهنگ ما با زیرساخت دینی و برخی ارزشها هماهنگی دارد.
این مدرس حوزه و دانشگاه با بیان اینکه در واقع همه نوع فرهنگ اعم از شرقی، ایرانی و اسلامی دارای بایدها و نبایدهایی هستند که یک سری امور را مثبت و یک سری امور را منفی میدانند، خاطر نشان کرد: ما در نوروز در معرض هر دو دسته رفتارها و آداب و رسوم هستیم. امور خوب و مناسبی مانند دید و بازدید و انجام صلح رحم، رسیدگی به خویشان و توجه به بزرگان جزء امور پسندیده در این ایام است، البته یک سری رفتارهای زشت و لغو، رسوم غلط و ناشایست غیر دینی هم در این ایام صورت می گیرد که آسیبزا است.
وی در پایان گفت: بسیار مناسب است که این الگوی کامل در همه ایام و به طور ویژه در ایام نوروز، دید و بازدیدها و محافل عزاداری مورد مطالعه و تبیین قرار گیرد، همچنین رفتارهای ایشان را که سبک زندگی هستند در جامعه اسلامی به یکدیگر یادآوری کنیم؛ تا تاسی گرفتن از شخصیت ایشان هر روز افزایش یابد.
