
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)، آیت الله سید مصطفی محقق داماد، رئیس انجمن بینالمللی اخلاق زیستی اسلامی در کنگره ملی بررسی جبنههای فقهی، اخلاقی و حقوقی در مراقبتهای پایان حیات بیماران طی سخنانی به بررسی موضوع حق بر مرگ از دیدگاه اسلامی و تاثیر آن در تصمیم گیری برای بیماران محتضر پرداخت.
وی بیان کرد: مناسب است کلمه مراقبتهای پایان حیات را مقداری وسیعتر معنا کنیم به نظر میآید منظور از پایان حیات دقایق پایان زندگی فرد است ولی مناسب است که به 20 سال آخر عمر افراد توجه بیشتری شود. این بخش از زندگی افراد برای کشور ما به مسئله مهمی تبدیل شده است. زیرا در چنین سنی افراد با شرایط سختی مواجه هستند.
وی در ادامه تصریح کرد: امروزه بسیاری از سالمندان در مراکز نگهداری در شرایط بسیار اسفباری به سر میبرند و کاملا نشانههای افسردگی و غمباری در آنجا به چشم میخورد که ما باید چنین افراد و مراکزی را پر نشاطتر کنیم. پیشنهاد بنده این است خیرین شهرک پر نشاط و طراوتی را ایجاد کنند که افراد بالای 70 سال تحت شرایط مناسبی در این مراکز زندگی کنند مراقبتهای پزشکی برای آنها در نظر گرفته شود تا افراد در چنین سنی احساس پوچی نکنند.
مهربانی محصول جامعهای ست که همگان در آن با هم مهرباناند
آیت الله محقق داماد با تاکید بر اینکه در شرایط اخلاقی بدی به سر میبریم، ادامه داد: بنده به عنوان یک روحانی شرمنده هستم که در زمانی زندگی میکنیم که مهربانی، دوستی و فداکاری در جامعه ما کم شده است و از سوی مقابل خشونت از در و دیوار کشور میریزد. مهربانی یک مفهوم فردی نیست بلکه موضوعی جمعی است اگر میخواهیم مهربان باشیم باید جامعه نیز مهربان باشد. مهربانی محصول یک جامعه وسیع است که همگان در آن با هم مهربان هستند.
رئیس انجمن بین المللی اخلاق زیستی اسلامی به مباحث فقهی آخر حیات زندگی افراد اشاره کرد و گفت: در این بخش چند موضوع را از هم جدا کنیم: نخست اینکه خود بیمار از نظر شرعی چه وظیفهای نسبت به بدن خود دارد و دوم اینکه طبیب نسبت به بیماری که بر روی تخت آرامیده و زیر نظر او در حال معالجه است چه وظایفی را بر عهده دارد، طبیب مطلقا مسئول و وظایف مختلفی بر عهده اوست بر این اساس طبیب بسته به قراردادی که با بیمار دارد دارای مسئولیت مدنی و فقهی است و از سوی مقابل نیز قراردادی با خود بیمارستان دارد.
تبدیل تعهدات وجدانی به تعهدات حقوقی
وی بیان کرد: ولی بخش مهمی این مقوله قراردادی است که پزشک با وجدان خود، حرفه مقدس و یا همان سوگند بقراطی خود دارد که از نظر سنتی در طول تاریخ اطبا آن را انجام میدهد و تعهدات وجدانی را به تعهد حقوقی تبدیل میکند.
آیت الله محقق داماد ادامه داد: امروز در مباحث حقوقی کشور فرانسه که دارای سیستم لائیک است سوگند به عنوان یکی از وسائل ادای افراد شناخت میشود ولی سوال اینجاست که در چنین کشوری که پای خدا در میان نیست سوگند به چه چیزی مطرح میشود که معنای آن سوگند حقوقدانان به شرافت انسانی تعبیر میشود. سوگند بقراطی طبیب سوگند به شرافت حرفهای و تقدس حرفهای پزشک است که مهمترین تعهد را برای فرد ایجاد کرده است.
به اعتقاد آیتالله محقق داماد پزشک نسبت به این تعهد تا جایی که ممکن است باید وظایف خود را به درستی انجام دهد و در حفظ بیمار، آرامش بیمار، راحت زیستی و راحت مرگی بیمار تلاش کند.
وی تصریح کرد: امروز بحثی چون راحت مرگی برای بیمار بسیار مهم است و طبیب نسبت به این مسئله به شدت مسئول است تا کاری کند که فرد به راحتی بمیرد.
آیت الله محقق داماد در تکمیل این بخش از سخنان خود افزود: از نظر فقهی در مقطع احتزار باید شرایط را به گونهای فراهم کنیم که شخص به آرامی فوت کند که در ادبیات انسانی وظایف بسیار زیبایی قید شده که پزشک باید در نهایت کوشش سعی کند شرایط مناسبی را برای مرگ بیمار فراهم کند.
رئیس انجمن بین المللی اخلاق زیستی اسلامی تصریح کرد: بحث دیگر این است که خود شخص نسبت به حیات خود چه وظیفهای دارد در این بخش باید دو موضوع را از هم جدا کنیم که جزء نظریات شخصی بنده است آنچه که یقینا ممنوع، حرام و جرم محسوب میشود این است که هیچ فردی نباید خود را بکشد. کشتن دیگری با کشتن خود فرقی ندارد و قتل نفس است. نباید جان را با مال مقایسه کرد.
آیت الله محقق داماد با طرح پرسشی مبنی بر اینکه آیا حفظ جان خود به هر صورتی واجب است یا خیر ادامه داد: کشتن خود یک موضوع و حفظ جان خود موضوع دیگری است اینگونه نیست اگر فردی خود را حفظ نکرد به معنای خودکشی است. حفظ خود یک حق است نه یک تکلیف.