
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام قاسم کاکائی، استاد دانشگاه شیراز، در نشست «تمایزات معنویت و عرفان دینی از معنویت و عرفان غیر دینی» که 24 اردیبهشتماه در سالن همایشهای دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، با اشاره به ویژگیهای معنویت دینی و غیر دینی اظهار کرد: در زندگی دنیایی امروز، ما با ورزشهای روحی همانند یوگا و مدیتیشن میتوانیم زندگی روان و شادی داشته باشیم.
وی با بیان اینکه معنویت مورد نظر دین که حیات اخروی است، با نزدیک شدن انسان به دین به دست میآید، اظهار کرد: مدیتیشن، یوگا و ورزشهایی این چنینی ما را از اهدافمان در مسیر رسیدن به حیات اخروی دور کرده و فقط خوشیهای این دنیا را برایمان فراهم میکند.
کاکائی، مراد از معنویت را توجه به روح دانست و با بیان اینکه از نظر دین و عرفان روح عمیقتر از روان است، عنوان کرد: در معنویت دینی ما حقانیت دین را با مکاشفه اثبات نمیکنیم همان طور که عارفان و متدینان این کار را نکردهاند بنابراین ما در معنویت دینی خودمان باید با دلیل، وجود خدا را به اثبات برسانیم.
استاد دانشگاه شیراز بیان کرد: در معنویت نوظهور و بحث خدا، این افراد به خدایی که حیات ندارد معتقد هستند و میگویند ما خدا را کشف میکنیم و اگر ما به دنبال خدا نرویم خدا با ما کاری ندارد.
معرفت در معنویت نوظهور جایگاهی ندارد
وی در ادامه افزود: در معنویت اسلامی به ازای هر نفر یک راهی به سوی خدا است در حالیکه در معنویت نوظهور برای همه افراد یک راه وجود دارد زیرا در عرفان نوظهور بحث معرفت مطرح نیست.
جهانگیر مسعودی، استادیار دانشگاه فردوسی مشهد نیز در ادامه این نشست عنوان کرد: در میان معنویتگرایان غیردینی این نکته وجود دارد که دینداران مسائلی همانند دنیا و آخرت را فرض میگیرند و بین خود و خدا در عالم متافیزیک ارتباط برقرار میکنند.
مسعودی با بیان اینکه در جامعه معنویتگرای غیر دینی انسان بدون تکیه بر خالق خود میتواند به معنویت دست یابد، اظهار کرد: انسان با شناخت ظرفیت درونی خود و عالم جهان میتواند به معنویتی غیر از آنچه در ماوراءالطبیعه وجود دارد، دست یابد؛ همچنین به درجهای برسد که از انسانهای عادی هم فراتر رود.
وی با اشاره به نرمافزار و کتاب راز بیان کرد: همه افرادی که در این کتاب و نرمافزار درباره قانون جذب حرف میزنند، معتقدند در عالم کیهان، قانونی شبیه قانون عمومی جاذبه نیوتون پیدا کردیم که انسان اگر در درون خود متمرکز شود و چیزی را با تمام وجود خود بخواهد میتواند با تمام وجود آن چیز را جذب کند.
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به انواع معنویت، معنویت خاص را معنویتی معتقد به خداوند دانست و در ادامه اظهار کرد: در معنویت خاص معتقدیم که انسان با وجود بعد متعالی برای تحقق آن بعد در سیرو سلوک نیازمند مبدا کمال یعنی خداوند است در معنویتی غیر از معنویت خاص و دینی آنها معتقدند که انسان با بعد متعالی خودش با وجود خداوند یا بی وجود خداوند میتواند به ظرفیتهایی فراتر برسد.
معنویتهای کلاسیک و سنتی رویکردی انحصارگرا دارند
مسعودی در ادامه سخنان خود افزود: معنویتهای کلاسیک و سنتی رویکردی انحصارگرا و گرایش به یک دین خاص دارند، در مقابل این رویکرد، معنویتگرایان مدرن یا اصلا مقید نیستند و اعتقادی به دین ندارند یا اگر داشته باشند همانند اوشو انحصارگرا نیستند.
وی گفت: معنویتهای مدرن بیشتر فیزیکال هستند و به جای اعتقاد به متافیزیک و آخرت و خدا، به انسان، دنیا و محیط زیستی که انسان در آن به سر میبرد اعتقاد دارند، همچنین اندیشه خدا در معنویت سنتی و کلاسیک اندیشهای کاملا جدی است در مقابل اندیشه خدا در معنویت مدرن در بعضی از آنها اصلا وجود ندارد و بعضی دیگر خدا را جایگزین نظام هستی میدانند و در همه آنها جای انسان با خدا عوض میشود زیرا مسئله مهم در بین آنها انسان و رسیدن او به غایت نهایی است.
انسان؛ محور معنویت خارج از دین
در ادامه این همایش، حسین باغگلی یکی دیگر از استادیاران دانشگاه فردوسی مشهد، با اشاره به تفاوت بین معنویتگرایی دینی و غیردینی، محوریت معنویت دینی را خدا و محور معنویت خارج از دین را انسان دانست و افزود: عرفانهای نوظهور تجربه و شناختی که از دین دارند، تجربهای از یهودیت و مسیحیت است یعنی آنها معتقدند انسان حتی با وجود خداوندی که بخواهد او را قضاوت کند به راحتی میتواند به عالم متعالی برسد.
باغگلی بیان کرد: در معنویت خارج از دین برخلاف اسلام، خوب زندگی کردن در دنیا و شایسته بودن انسان مهم است. آنها به زندگی بعد از مرگ اعتقادی ندارند و رقص و ورزش را منبع الهام میدانند.
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه در حوزه معنویت کارهایی که انسان انجام میدهد بازخورد دارد، عنوان کرد: در حوزه معنویت رفتارهای ما مبتنی بر احساس شخصی است و ما اگر در این حوزه عملی را انجام دهیم و نتیجه نگیریم به معنی کنار گذاشتن آن نیست اما در حوزه غیر دینی کارهای انسان بر مبنای تشخیص خودش به انجام میرسد.