ضرورت وجود نشاط در برنامههای مساجد/ بُعد هدایت گری درمساجد پررنگ شود
گروه اندیشه: باید برنامههای مسجد را بانشاط کنیم، یعنی بر این فعالیتها نشاط معنوی حاکم باشد نه برخی از حرکاتی که امروزه در تعدادی از مساجد مشاهده میشود، تا وقتی فرد وارد فضای مسجد میشود روحیه خوب، تفکر مثبت، امیدواری و حسن ظن به خدا پیدا کرده و بعد از این محیط خارج شود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در فرهنگ اسلامی مسجد، مرکز و محل نشر تعالیم و ارزشهای الهی دین مبین اسلام است. از زمانی که رسول اکرم(ص) رسالت الهی و ارزشی خود را به شکل علنی آغاز کردند، این مکان جایگاهی مقدس پیدا کرد و مکانی برای اجتماع عظیم مسلمانان در مناسبتهای مختلف هم از جهت انجام تکالیف دینی و هم اتحاد، همبستگی و محیا شدن برای مبارزه با کفار و منافقان بود.
مساجد در صدر اسلام
امروز هم بعد از گذشت بیش از 1400 سال از تولد اسلام این مکان مقدس هنوز کارکردهای مهم و حیاتی خود را از دست نداده است و این امر مورد تأکید همه علمای اسلام و اهل فن است، به طوری که مسلمانان نسبت به این مکان شریف وظایف و تکالیفی دارند که نشان از جدی و پویا بودن نقش مساجد در فرهنگ اسلامی است.
سالهای متمادی است که دهه قبل از آغاز ماه مبارک رمضان به عنوان دهه تکریم مساجد نامگذاری شده است تا در ایامی که برای ورود به ماه میهمانی خدا، به عنوان بهترین ماه خدا مهیا میشویم، هر چند مختصر، سری به مساجد زده و این مکان معنوی و مقدس را که همه مسلمانان به اهمیت و مرکزیت آن در تمام فعالیتهای دینی، اجتماعی و سیاسی خود اذعان دارند را تطهیر و برای میزبانی ویژه از میهمانان پروردگار آماده کنیم.
علاوه بر این، دهه تکریم مساجد فرصت مناسبی برای دقت و بررسی در کارکردهای مختلف معنوی، فرهنگی و اجتماعی مساجد است تا به دنبال نام گذاری های صورت گرفته برای روزهای این دهه، راهکارهای جذب نسل جدید به مساجد بررسی و افزایش یابد؛ البته نامگذاری هر روز از این دهه با عنوان و مناسبت خاص نشان از اهمیت و کارکردهای مضاعف این مکان مقدس دارد تا شاهد شکوفایی مساجد جامعه اسلامی به معنای واقعی آن در همه این نوع نامگذاری ها باشیم.
در این زمینه حجتالاسلام محمدعلی فیضآبادی، استاد حوزه و دانشگاه، با اشاره به دهه تکریم و غبارروبی مساجد و مناسبت پنج تیرماه که با نام «مسجد، مأمن کودکان، نوجوانان و جوانان» نام گذاری شده است، گفت: خداوند در قرآن کریم، مسجد را کانون نشر معارف و معنویت معرفی کرده است و رسالت حضرت ابراهیم(ع) هم این بود که به همراه حضرت اسماعیل(ع) به مکّه که سرزمین خشکی بود برود تا مسجدالحرام و شهر مکه را برای اقامه نماز آباد کند.
محوریت مسجد در اسلام
وی با بیان اینکه در واقع یکی از رسالتهای مهم حضرت ابراهیم(ع) و فرزندش، ساخت کعبه و تطهیر آن، برای کسانی بود که جهت اقامه نماز و طواف در این مکان حضور مییابند، ادامه داد: از همین رو در نظام اسلامی، مسجد در عرصه عبادت محوریت دارد و از طرفی محور همه عبادتها در مسجد، حول نماز است.
فیض آبادی با بیان اینکه خداوند در سوره توبه در آیاتی از جمله آیه 17، 18 و 19 به این امر مهم اشاره دارد که مساجد نباید به دست مشرکان بیفتد و تنها باید مؤمنان در این مکان مقدس حضور یافته و از آن برای تطهیر بهره گیرند، افزود: از طرف دیگر آنقدر مسجد پایگاه مهمی است که حتی منافقان هم وقتی میخواهند علیه اسلام توطئه کنند دست به ساخت مسجد ضرار میزنند اما در واقع این مسجد برای مبارزه با اسلام ایجاد شد.
وی در مورد نقش مسجد در فرایند تعلیم و تربیت نسل جدید، ابراز کرد: در این زمینه باید توجه کرد که دو مقوله تعلیم و تربیت با یکدیگر متفاوت هستند، همانگونه که امر آموزش و پرورش دو موضوع جدای از یکدیگر به شمار می روند.
فیض آبادی ادامه داد: همانگونه که می دانید دانشگاه ها و مدارس رسالت آموزش را بر عهده دارند، اما جایگاه اصلی تربیت انسان، مسجد است و این امر بدان جهت است که تربیت اسلامی با تربیت غربی متفاوت است.
هدف اسلام، تربیت معنوی انسان است
این استاد حوزه و دانشگاه اضافه کرد: در فرهنگ غرب میگویند انسان را باید تربیت کرد، لذا شیوه غذا خوردن، حرف زدن، خوابیدن و ... را آموزش می دهند، اما در نظام اسلامی وقتی صحبت از تربیت میشود، منظور تربیت معنوی و الهی است، زیرا انسان توحید محور بوده و لذا استادش توحیدی، مکانش توحیدی و اَسرارش هم باید توحیدی باشد.
وی با بیان اینکه از همین رو قرآن در تربیت اسلامی محور تربیت است، مربی هم پیامبر(ص) و مکان نیز مسجد است، ادامه داد: این امر بدان جهت است که همه برنامه ها معنوی است بنابراین مسجد محل پرورش و تربیت معنوی و الهی انسان است، در واقع در دیگر مکانها هم میشود این فعالیتهای معنوی را انجام داد، اما اثرگذاری مسجد را ندارد.
مسجد باید پایگاه هدایت انسان باشد
فیض آبادی در مورد چگونگی جذب جوانان به مساجد، گفت: بر اساس قرآن کریم، زمانی که امام مهدی(عج) ظهور کنند، اسلام را در تمام دنیا با دو موضوع هدایت و معرفی اسلام ناب منتشر می کنند، بنابراین اگر بخواهیم مسجد جذابیت داشته باشد نخست باید مسجد پایگاه هدایت انسان باشد نه جایگاه استراحت، این امر بدین شکل محقق می شود که وقتی انسان در برنامه های مسجد شرکت میکند، باید یک قدم در زندگی فردی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی نیز جلو رفته و احساس پیشرفت کند.
وی ابراز کرد: گاهی جوانان احساس می کنند، وقتی به دانشگاه می روند، چیزی به دست آورده اند، اما وقتی در مسجد حضور پیدا میکنند، احساس عدم رشد و کسب توانمندی را دارند، در واقع این امور گاهی به خود شخص و گاهی هم به مساجد و نوع فعالیت آنها بستگی دارد از همین رو بُعد هدایتگری مسجد باید بسیار قوی باشد تا افراد با هر مشکلی که وارد مسجد میشوند، با بهبود در مسئله خود مواجه شده و آن مشکل در مسجد حل شود.
وی اضافه کرد: موضوع دیگر در زمینه جذب جوانان به این محیط مقدس، توجه به زیبایی مساجد است، یعنی اگر اسلام ناب، بانشاط، فطری، زیبا و بر مبنای عقل در مساجد مطرح شود، قطعا تاثیرگذار و جذاب خواهد بود، لذا وقتی جوانان در مساجد جایگاهی را برای خود مشاهده کنند، میتوانند رشد معنوی پیدا کرده و قطعا جذب این محیط تأثیرگذار و معنوی شوند.
ضرورت وجود نشاط در برنامه های مساجد
فیض آبادی در این مورد گفت: به عنوان نمونه باید برنامههای مسجد را بانشاط کنیم، یعنی بر این فعالیتها نشاط معنوی حاکم باشد نه برخی از حرکاتی که امروزه در تعدادی از مساجد مشاهده میشود، تا وقتی فرد وارد فضای مسجد میشود روحیه خوب، تفکر مثبت، امیدواری و حسن ظن به خدا پیدا کرده و بعد از این محیط خارج شود.
این استاد حوزه و دانشگاه عنوان کرد: زمانی تمام بحثهای مطرح شده در مسجد، رشد دهنده عقل، بیدار کننده قلب آدمی و جذاب خواهد بود که آن مسجد زیبا بوده، امام جماعت و دیگر امور و برنامه هایش به شکل مناسب سر جای خود قرار داشته باشند.
فیض آبادی در مورد ارزیابی فعالیتهای صورت گرفته در مساجد، بیان کرد: از جمله موضوعات قابل توجه در مساجد، بحث فضای مسجد است که باید معنوی و در عین حال سالم باشد، همچنین افرادی که در جایگاه و مسئولیت مهم هیئت امنای مسجد قرار دارند، باید افراد آشنا با اسلام بوده و از تفکرات خاص جاهلیت و خرافات دور باشند زیرا برخی از این اشخاص رفتار ضد اسلامی دارند و این امر برای مخاطبان مسجد دافعه ایجاد می کند.
لزوم حضور بانوان و جوانان در هیئت امنای مساجد
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه در حال حاضر در هیئت امنای مساجد، بانوان و حتی جوانان حضور ندارند، گفت: این در حالی است که بیش از نیمی از جمعیت فعال مساجد را بانوان و جوانان تشکیل میدهند، اما عدم حضور و دخالت این قشر در هیئت امنا، برنامه ریزی ها و تصمیم گیری های آنان سبب کاهش کیفیت فعالیتها شده و میزان جذب کمتر جوانان به این اماکن می شود.
ضرورت تداوم بازبودن درب مساجد در غیر از اوقات نماز
وی بحث توجه به هنر را موضوع مهم دیگری دانست که مساجد باید در آن ورود پیدا کنند و ابراز کرد: همچنین ساعت باز بودن مساجد که در حال حاضر تنها در وقت نماز فعال هستند، باید تغییر کند و ائمه جماعت برای مخاطبان وقت بگذارند، علاوه بر این برگزاری کلاسها و برنامههای جذاب جهت حضور مداوم جوانان در این فضا تاثیرگذار است.
فیض آبادی با بیان اینکه باید با ارائه طرح های جدید مساجد را فعال کنیم، اظهار کرد: از جمله بحثهایی که در زمان پیامبر(ص) نیز مطرح بود و امروز هم میتوان در مساجد شاهد آن باشیم، ارائه آموزشهایی در زمینه قرآن، تفسیر، نهجالبلاغه، مشاوره خانواده و همچنین فعالیتهای مرتبط با قشر کودک و نوجوان است.
ضرورت هم افزایی فعالیت مراکز مختلف با مساجد
با توجه به صحبت های صورت گرفته و اهمیت غیر قابل انکاری که مسجد به عنوان خانه خدا در فرهنگ و تمدن اسلامی داشته و دارد و همه ائمه(ع) و علما بر احترام گذاشتن به این حریم امن الهی تأکید دارند، توجه به فراهم کردن اسباب حضور پررنگ تر و همیشگی کودکان، نوجوانان و جوانان در این مکان و دست یافتن به آرامشی دائمی در سایه توجه به معنویت در کنار دیگر فعالیت های مورد نیاز این نسل برای افزایش رابطه دوستی با مساجد لازم و ضروری است و بر سنگینی نقش همه افراد به ویژه هیئت امنا، خادمان و همسایگان مساجد می افزاید.
از طرفی همراهی و هم افزایی میان فعالیت های مختلفی که در حوزه کودکان، نوجوانان و جوانان در مکان ها و نهادهای مختلفی چون پارک ها و فرهنگسراها صورت می گیرد، برای تمرکز این برنامه ها در مساجد جهت پررنگ تر کردن نقش و جایگاه مساجد در میان این نسل اهمیت فوق العاده ای دارد.
زهرا قندهاری
