نیکوکاران خوبی را به خاطر حقیقت خیر انجام میدهند/ ابرار همنشین اشرار نخواهند شد
گروه اجتماعی: مدرس سطح عالی حوزه علمیه با بیان اینکه اشرار با ابرار قابل جمع نیستند، گفت: ابرار اله دارند؛ ولی اشرار آلهه دارند، ابرار اله و معبود واحد را میپرستند که پروردگار جهانیان است، اما اشرار آلهه و خدایان متعدد دارند.
حجتالاسلام والمسلمین هادی عباسی، مدرس سطح عالی حوزه علمیه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، در شرح دعای روز شانزدهم ماه رمضان گفت: در دعای روز شانزدهم این ماه میخوانیم: «اللَّهُمَّ وَفِّقْنِی فِیهِ لِمُوَافَقَةِ الْأَبْرَارِ وَ جَنِّبْنِی فِیهِ مُرَافَقَةَ الْأَشْرَارِ وَ آوِنِی فِیهِ بِرَحْمَتِکَ إِلَى [فِی] دَارِ الْقَرَارِ بِإِلَهِیَّتِکَ یَا إِلَهَ الْعَالَمِینَ؛ یعنی خدایا مرا در این ماه به همراهى و همسویى با نیکان توفیق ده و از همنشینى با بدان دور بدار و به حق رحمتت به خانه آرامش جایم ده و به پرستیدگىات اى پرستیده جهانیان».
وی در شرح فراز «اللَّهُمَّ وَفِّقْنِی فِیهِ لِمُوَافَقَةِ الْأَبْرَارِ» افزود: در این روز از ماه مبارک رمضان از خداوند میخواهیم به ما توفیق همراهی با ابرار را عنایت کند؛ یکی از مسائلی که بسیار مورد توجه اسلام است، انتخاب دوست و همنشین مناسب است؛ چراکه دوست خوب انسان را هدایت و دوست بد انسان را گمراه میکند.
این مدرس حوزه تصریح کرد: امام علی(ع) میفرمایند: فَمَنِ اشْتَبَهَ عَلَیْکُم أمْرَهُ وَلَمْ تَعْرِفوهُ فَانْظُروا إلی خُلَطائِه؛ فَإنْ کانُو أهْلِ دینِ الله، فَهُوَ عَلی دینِ الله و إن کانُوا عَلی غِیرِ دینِ الله، فَلاحَظَّ لَهُ فی دینِ الله؛ پس کسی که امرش به شما مشتبه شده و او را نمیشناسید، باید به همنشینان او نگاه کنید، اگر ایشان اهل دین خدا بودند، او نیز بر دین خداست و اگر همنشینان او اهل دین خدا نبودند، وی نیز هیچ بهرهای از دین خدا ندارد.
وی گفت: رسول خدا(ص) فرمودند: المرءُ مع مَن اَحَبَّ؛ هر کسی با آن که دوست دارد محشور خواهد شد. (معراجالسعاده ج ۳-ص ۵۴۰) با توجه به این روایات انتخاب دوست و همنشین بسیار اهمیت دارد؛ بنابراین در چنین روزی دوستی و همراهی ابرار و نیکان را از خدا میطلبیم.
ابرار چه کسانی هستند
عباسیخراسانی اظهار کرد: ابرار جمع بَر یا بار و به معنای کسی است که خوبی را به خاطر حقیقت خیر انجام میدهد و بهدنبال منافع خود نیست، بلکه تنها بهدنبال جلب توجه خدا و رضایت او است؛ ابرار(نیکوکاران) اراده خدا را بر اراده خود ترجیح میدهند و در پی کسب خشنودی و رضوان الهی هستند.
وی گفت: خداوند در سوره مبارکه انسان، آیات 5 تا 10، ابرار را اینگونه معرفی میفرماید: «إِنَّ اْلأَبْرارَ یَشْرَبُونَ مِنْ کَأْسٍ کانَ مِزاجُها کافُورًا * عَیْنًا یَشْرَبُ بِها عِبادُ اللّهِ یُفَجِّرُونَها تَفْجیرًا* یُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ یَخافُونَ یَوْمًا کانَ شَرُّهُ مُسْتَطیرًا * وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ مِسْکینًا وَ یَتیمًا وَ أَسیرًا * إِنَّما نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللّهِ لا نُریدُ مِنْکُمْ جَزاءً وَ لا شُکُورًا * إِنّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا یَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَریرًا؛ همانا نیکان از جامى نوشند که با عطر خوشى آمیخته است * چشمهاى که بندگان [خاص] خدا از آن بنوشند و [هر جا بخواهند] جارىاش سازند * [آنها] به نذر خود وفا کنند و از روزى که شرّ آن فراگیر است بترسند * و طعام را با آن که دوستش دارند، به مستمند و یتیم و اسیر دهند * [و در دل گویند:] ما فقط براى رضاى خدا شما را اطعام مىکنیم و هیچ پاداش و سپاسى از شما نمىخواهیم * ما از پروردگار خود از روزى که سخت غمبار است هراسانیم».
عباسیخراسانی تصریح کرد: اوصافی که خداوند در این آیات برای ابرار ذکر میکند، عبارتند از؛ وفای به نذر، ترس از قیامت، اخلاص، اطعام، ایثارگری، بیتوقعی، پایبندی به ولایت و ترس از پروردگار؛ پیامبر(ص) نشانه نیکوکار را این گونه بیان میفرماید: أمّا علَامةُ البارِّ فعَشرَةٌ؛ یُحِبُّ فی اللَّهِ، ویُبْغِضُ فی اللَّهِ، و یُصاحِبُ فی اللَّهِ، و یُفارِقُ فی اللَّهِ، و یَغْضَبُ فی اللَّهِ، و یَرْضى فی اللَّهِ، و یَعملُ للَّهِ، و یَطلُبُ إلَیهِ، و یَخْشَعُ للَّهِ خائفاً مَخُوفاً طاهِراً مُخْلِصاً مُسْتَحْیِیاً مُراقِباً، و یُحْسِنُ فی اللَّهِ؛ نشانه نیکوکار 10 چیز است؛ براى خدا دوست مىدارد، براى خدا دشمنى مىورزد، براى خدا یار و همراه مىشود، براى خدا جدا مىشود، براى خدا خشمم بگیرد، براى خدا خشنود مىشود، براى خدا کار مىکند ، خدا جوست، در برابر خدا خاشع و ترسان و هراسان و پاک و با اخلاص و با حیا و مراقب خود است و براى خدا احسان و نیکى مىکند. (تحفالعقول، 21)
وی گفت: بنابراین با توجه به صفات و ویژگیهای ابرار و اینکه هر عمل خیری را تنها به خاطر خدا انجام میدهند، میتوان گفت به یقین اینها ایمان به خدا، رسول(ص) و روز قیامت دارند که خیر را به خاطر ایمانشان انجام میدهند؛ در روایات آمده است که مراد از ابرار در آیه فوق (آیه 5 سوره انسان)، امام علی(ع) ، حضرت فاطمه(س)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و شیعیان ایشان است.
این مدرس حوزه یادآور شد: در دعای امروز از خدا خواستاریم که توفیق همراهی با ابرار را نصیب ما گرداند تا این ویژگیها در ما نیز ایجاد شود. موافقت و همراهی به این معناست که هر کاری ابرار انجام دادند، ما نیز انجام دهیم و اعتراض نکنیم و آن عمل بر ما سنگین نیاید.
نویسنده الهینامه بیان کرد: در فراز دوم «وَ جَنِّبْنِی فِیهِ مُرَافَقَةَ الْأَشْرَارِ» از خداوند میخواهیم دوستی و همنشینی با اشرار و بدان را از ما دور گرداند؛ اشرار جمع شریر و صفت مشبهه از شر است؛ شر چیزی است که همه از آن دوری میکنند و مقابل خیر است که همه به آن مایل میشوند، برخی اشرار را فتنهانگیزان و برخی مفسدان و ظالمان معنا کردهاند.
وی گفت: امام علی(ع) در مورد همنشینی با اشرار و ابرار فرمودهاند: «مُجالِسَةُ الأَشْرار تورِثُ سوءَالظَّنِّ بِالأَخّیار، وَ مُجالِسَةُ الأَخّیار تُلْحِقُ الأَشْرارِ بِالأخْیار وَ مُجالِسَةُ الْفُجّارِ لِلْأبرارِ تَلْحَقُ الفُجّارِ بِالأبرار فَمَنِ اشْتَبَهَ عَلَیْکُم أمْرَهُ وَلَمْ تَعْرِفوهُ فَانْظُروا إلی خُلَطائِه؛ فَإنْ کانُو أهْلِ دینِ الله، فَهُوَ عَلی دینِ الله و إن کانُوا عَلی غِیرِ دینِ الله، فَلاحَظَّ لَهُ فی دینِ الله».
این مدرس حوزه اظهار کرد: إنّ رسولُ الله (ص) کانَ یقول: مَن کانَ یؤمِنَ بالله والیَومِ الآخِر فَلا یُؤاخِیَنَّ کافِراً، وَ لایُخالِطَنَّ فاجِراً، وَ مَن آخی کافِراً أو خالَطَ فاجِراً کانَ کافِراً فاجراً؛ همنشینی با بدان بدگمانی به خوبان را در پی دارد و همنشینی با خوبان، بدان را به خوبان ملحق میکند و همنشینی فجّار با ابرار نیز فجّار را به ابرار ملحق میکند؛ پس کسی که امرش به شما مشتبه شده و او را نمیشناسید، باید به همنشینان او نگاه کنید، اگر ایشان اهل دین خدا بودند، او نیز بر دین خداست و اگر همنشینان او اهل دین خدا نبودند، وی نیز هیچ بهرهای از دین خدا ندارد»، (بحارالانوار، ج 74، ص 197).
وی گفت: همانا رسول خدا(ص) میفرمایند: کسی که ایمان به خدا و روز قیامت دارد با کافری دوستی نمیکند و با فاجری رفت و آمد ندارد و کسی که کافری را دوست خود گرفت و یا با گنهکار (فاجری) رفت و آمد کرد، کافر و فاجر است. (خصال شیخ صدوق)
انسان از همنشین خود اثر میپذیرد
عباسیخراسانی عنوان کرد: یکی از آثار همنشینی با اشرار که در کلام حضرت آمده است، بدگمانی به ابرار است، انسان از دوست همنشین خود اثر میپذیرد، همانگونه که اشرار نسبت به اخیار و نیکان بدگمان هستند، در دوست و همنشین خود نیز خواسته یا ناخواسته اثر میگذارند.
وی افزود: همنشینی با اشرار و بدان، روشنایی روح را از بین میبرد و قدرت تشخیص انسان را نسبت به خیر و شر میکاهد. امام محمد تقی(ع) میفرماید: اِیّاکَ وَمُصاحَبَةَ الشَّرِیرِ فَانَّهُ کالسیَّفْ الْمَسْلُولِ یَحْسُنُ مَنْظَرُهُ و یَقْبُحُ أَثَرُهُ؛ زنهار از همنشینی با بدکار، زیرا او همچون شمشیر آخته است که ظاهرش زیبا و نشانی که میگذارد زشت است. امام علی(ع) نیز رفاقت با اشرار را موجب تباهی و سقوط انسان میدانند و میفرمایند: مُصَاحَبَهُ الْأَشْرَارِ تُوجِبُ التَّلفَ؛ دوستی با اشرار موجب تلف و نابودی انسان خواهد شد، (تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۴۳۲).
اشرار با ابرار قابل جمع نیستند
این مدرس حوزه گفت: اشرار با ابرار قابل جمع نیستند، کسی که همنشینی با نیکان و ابرار را میطلبد، نمیتواند دوست و همراه اشرار باشد؛ بنابراین از خدا میخواهیم نه تنها ما را همراه و همنشین ابرار قراردهد، بلکه از اشرار دور نگهدارد.
وی یادآورشد: در فراز «وَ آوِنِی فِیهِ بِرَحْمَتِکَ إِلَى [فِی] دَارِ الْقَرَارِ» از خداوند خواستاریم که با رحمتش ما را در بهشت که دار قرار است، جای دهد؛ دار قرار یعنی سرای آرامش و آرامش حقیقی تنها در بهشت الهی محقق میشود، مأوای ابرار بهشت و مأوای اشرار جهنم است، وقتی انسان با ابرار همراه شد و از اشرار دوری جست، شایسته ورود به دارالقرار و بهشت موعود میشود.
این مدرس حوزه افزود: خداوند در قرآن جایگاه ابرار را چنین توصیف میفرماید: «لـکِنِ الَّذِینَ اتَّقوا رَبَّهم لَهم جنّـتٌ تَجرِى مِن تحتِها الأنهـرُ خـلدین فیِها نُزُلا مِن عندِاللّهِ و ما عِندَاللّهِ خیرٌ لِلأبرارِ؛ ولى کسانى که پرواى پروردگارشان را پیشه ساختهاند، باغهایى خواهند داشت که از زیر [درختان]آنها، نهرها روان است؛ در آنجا جاودانه بمانند. [این پذیرایى]از جانب خدا است و آنچه نزد خدا وجود دارد، براى نیکان بهتر است». (آلعمران/ 198).
وی گفت: در فراز پایانی «بِإِلَهِیَّتِکَ یَا إِلَهَ الْعَالَمِینَ»، خدا را به اله و معبود بودنش قسم میدهیم تا خواسته ما را اجابت کند، ابرار اله دارند؛ ولی اشرار آلهه دارند، ابرار اله و معبود واحد را میپرستند که پروردگار جهانیان است، اما اشرار آلهه و خدایان متعدد دارند؛ بنابراین اشرار مشرک هستند و ابرار موحد، از خداوند میخواهیم با رحمت خویش ما را جزو ابرار و موحدین واقعی قرار دهد و از اشرار و مشرکان دور نگه دارد تا به سبب بر و نیکی به دارالقرار و سرای آرامش برسیم.
عالی بود. ممنون 
