نگاهی به بخش هنر نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت مشهد
گروه هنر: بخش هنر نمایشگاه قرآن و عترت مشهد از تنوع قابل توجهی برخودار است که نمونهای از آن را میتوان در تابلوهای خوشنویسی، تذهیب، قلمزنی، قطاعی پارچه و ... مشاهده کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، نهمین نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت مشهد در حالی میزبان غرفههای هنرهای قرآنی متنوعی از جمله هنرهای تجسمی، انیمیشن، فیلمهای قرآنی، قصص و ادبیات قرآنی است که در کنار این آثار هنری به هنر تذهیب ایرانی که در دنیا یگانه است و یکی از شاخههای هنر تجسمی بهشمار میرود، کمتر پرداخته شده و این هنر زیبا که چشمها را خیره میکند، مورد بیمهری قرار گرفته است.
هنر تذهیب را میتوان مجموعهای از نقشهای بدیع و زیبا دانست که نقاشان و مذهبیان برای هرچه زیباتر کردن قرآن و کتابهای مذهبی، علمی، فرهنگی، تاریخی، دیوان اشعار، جُنگهای هنری و قطعههای زیبای خط از آن بهره میبرند.
نمایش ترمهدوزی و کتیبهدوزی بر روی قرآن؛ برای نخستین بار در نمایشگاه قرآن مشهد
بخشهای مختلف هنرهای قرآنی هر کدام کیفیت خاص خود را دارند، اما در این میان بخشهای جذاب دیگری همانند ترمهدوزی و کتیبهدوزی بر روی قرآن کریم برای نخستین بار توسط طراحان مد و لباس تاریخ ایران در نمایشگاه قرآن و عترت مشهد در معرض نمایش قرار گرفته است.
از دیگر بخشهای جذاب و دیدنی که در یکی از غرفههای هنری نمایشگاه قرآن مشهد نظر همگان را به خود جلب میکند، سفره افطاری است که همه اقوام ایرانی را بر سر این سفره نشانده و نمادی از حضور همه قومیتها در ماه میهمانی خدا و تشویق به روزهداری و اهمیت دادن همه فرهنگهای ایرانی به اسلام و ارزشهای آن است که با استقبال خوبی از سوی بازدیدکنندگان روبهرو شده است.
نقاشی قصههای قرآنی توسط کودکان، وجود تابلوهای نقاشی بر اساس آیات قرآن که بهنوعی عذاب، آخرت و روز قیامت را ترسیم میکند با ترکیب رنگهای گرم قرمز، زرد و نارنجی که بیشباهت به آتش و جهنم نیست، نظر همگان را به خود جلب میکند، این تابلوها شاید تلنگری برای هر فرد جهت توجه به نتیجه اعمال خود باشد تا چند ساعتی را در این ماه خودسازی با خود خلوت کند، به واقع این امر را میتوان از نکات مثبت آثار و تابلوهای موضوعی ارائه شده در این بخش دانست که در جهت القای مطلب و هدفی ارزشی برپا شده است.
بازدید از بخشهای مختلف فعالیتهای هنری نمایشگاه قرآن و عترت مشهد نقاط قوت و ضعف بسیاری را برای بازدیدکنندگان مشخص میکند که از آن جمله میتوان به نقاشی و گریم بر چهره کودکان اشاره کرد که استفاده از نمادها و شخصیتهای غربی و کارتونی، نمونهای از این موارد است که هیچ سنخیتی با نمایشگاه قرآن و ارزشهای دینی ندارد؛ لذا جایگزینی این طرحها با نقشهایی از نقوش هنری و یا بعضاً دینی که خود گویای مفهوم و ارزشی والا باشد، میتواند در عین سرگرمی برای کودک، مفاهیم آموزشی را نیز منتقل کند.
ترسیم نمادهای مذهبی با هنر قطاعی(تکه پارچه)
علاوه بر این نمایش، هنرهای مختلف مانند استفاده از تکههای پارچه برای ایجاد تابلوهای هنری مرتبط با نمادهای مذهبی از دیگر ویژگیهای بخش هنری نهمین نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت مشهد است.
در کنار نمایش این آثار برخی تابلوهای هنری که هیچ شباهت و قرابتی با عنوان نمایشگاه قرآن ندارد، نیز خودنمایی میکند و این سؤال را به ذهن میآورد که نمایش، عرضه و فروش تابلوهایی از چهره زنان در قسمتهای مختلف این نمایشگاه ارزشی میخواهد چه ارزش و مفهومی را انتقال داده و بر چه فرهنگی تأکید کند.
همچنین فروش بازیهای غیرقرآنی و دینی که گاهی قهرمانان غیرارزشی دارند، نصب نشدن سردرب غرفهها، مشکل اسکان هنرمندان شهرستانی، کمبود بودجه و فضای نامناسب از لحاظ نور و تهویه از جمله نقاط ضعف بخش هنرهای قرآنی نمایشگاه قرآن مشهد بهشمار میرود که توسط غرفهداران بیان شده است.
حسین سراقینوغانی، هنرمند برجسته قلمزنی و حکاکی روی سنگ در گفتوگو با خبرنگار ما در این باره اظهار کرد: متأسفانه آنگونه که باید به هنر متعالی تذهیب در کشور که خود مبدع آن هستیم بهایی داده نمیشود و کلاسهای آموزشی بهصورت آکادمیک شکل نگرفتهاند، از طرفی در دانشکدهها و هنرستانها، نگارگری رشته تذهیب حذف شده است، در نتیجه دور بودن از مفاهیم در هنر تذهیب بزرگترین مشکل کشور در زمینه این هنر است.
وی رمز موفقیت در قلمزنی را آشنایی با هنرهایی چون منبت، خوشنویسی و تهذیب دانست و بیان کرد: هنرمندی که میخواهد در زمینه قلمزنی و حکاکی روی سنگ متبحر شود، باید قبل از هر چیز با اصول هنر و هنرهایی که نقش بسزایی در توانمندشدن فرد در زمینه قلمزنی دارد، آشنا شود.
سراقینوغانی با بیان اینکه از همان ابتدا کار را بدون تقلید آغاز کردم، عنوان کرد: یکی از دلایل عمده موفقیتم را فراگیری هنر به دور از هرگونه تقلید میدانم و چون از همان ابتدا بهدنبال کاری نو و متفاوت بودم، نخستین تابلوی قلمزنی و خوشنویسی آیات قرآن و احادیث آن را ابداع کردم.
وی ادامه داد: با وجود برپایی 200 نمایشگاه در داخل و 20 نمایشگاه در خارج از کشور که مورد استقبال بسیار زیادی هم قرار گرفت، متأسفانه در این دوره بهدلیل همزمانی نمایشگاه قرآن و عترت با مراسم شبهای قدر حضور بازدیدکنندگان از این بخش اندک بود.
این هنرمند در مورد دلیل علاقهاش به این هنر این گونه گفت: از آنجا که خراسان جایگاه هنرمندان و هنرپروری بوده و قلمزنی و حکاکی روی سنگ موسوم به «هرکاره» با باورهای مذهبی بهویژه حکایت متبرک شدن این سنگ توسط امام رضا(ع) در شهر مشهد که در تحول و پیشرفت این هنر نقش مهمی داشته، عجین شده است و بهدلیل پیشینه تاریخی این هنر در خراسان و سنگتراشی در بازار امام رضا(ع) و کوهسنگی به این رشته علاقهمند شدم.
نمایشگاههای قرآن در شأن کشور اسلامی برگزار شود
وی با ابراز نارضایتی از نحوه برگزاری نمایشگاه قرآن عنوان کرد: هر ساله دو نمایشگاه فرهنگی کتاب و قرآن و عترت در مشهد برگزار میشود که متأسفانه برخلاف نمایشگاههای دیگر از امکانات و تجهیزات پایینتری برخوردار است که این موضوع برای کشور اسلامی که آئین زندگی آن قرآن است، شایسته نیست.
سراقینوغانی در پایان با اشاره به سخنی از رهبر معظم انقلاب مبنی بر اینکه «هر انقلاب، تمدن و فرهنگی تا با درون و جان هر فردی آمیخته نشود، ماندگار نخواهد شد»، ابراز کرد: امروزه آن قدر غرق رسانههای غربی شدهایم که دیگر سنتها و آداب و رسوم کشورمان را از یاد بردهایم.
بر این اساس بیشک هنر یکی از مهمترین شاکلههای اصلی هویت کشور ما به حساب میآید، بهخصوص هنرهای اسلامی و قرآنی که نماینده مذهب و سنت ما بهشمار میروند.
در انتهای کلام باید به این نکته بیان کرد که امسال نمایشگاه قرآن مشهد با وجود تنوع بسیار در ارائه آثار هنری با مضامین قرآنی و تلاش همه مسئولان و هنرمندان برای برپایی هر چه باشکوهتر آن، مانند هر نمایشگاه دیگری با یکسری مشکلات و کم و کاستیهایی روبهرو است.
اگرچه زمان و ساعت بازدید از نمایشگاه چندان مورد رضایت بازدیدکنندگان بهدلیل تداخل شبهای احیا با نمایشگاه نبود اما میتوانست برگزاری نمایشگاه با توجه به فضای قرآنی آن در ماه مبارک رمضان بهتر از این برگزار شود.
از همه اینها که بگذریم، آنچه به وضوح جای خالی آن در نهمین نمایشگاه قرآن احساس می شود و آثار محدودی هم که در این زمینه وجود دارد، بحث انیمیشنهایی با موضوعات قصص قرآن و بازیهای رایانهای قرآنی است که متأسفانه این عامل ضعف بزرگی در پرداختن به این نوع موضوعات جدیدتر و جذابتر بهویژه برای نسل کودک، نوجوان و جوان آن هم در کشوری که مهد تمدن، فرهنگ و قرآن است، محسوب میشود.
