ضرورت انجام تحقیقات علمی برای رؤیت هلال ماه در حوزه‌های علمیه

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، نخستین جلسه درس خارج فقه آیت‌‌الله العظمی حسین نوری‌همدانی، مرجع عالی‌قدر جهان تشیع با موضوع رؤیت هلال ماه امروز، 15 شهریور در مدرسه علمیه سیادت مشهد برگزار شد.

در این جلسه آیت‌‌الله العظمی حسین نوری‌همدانی، مرجع عالی‌قدر جهان تشیع مسئله رؤیت هلال ماه را یکی از مسائل مشکل آفرین مسلمانان دانست و اظهار کرد: رؤیت هلال ماه دارای احکام و شرایط خاصی است و بر همین اساس لازم است که در حوزه‌های علمیه، درباره این موضوع تحقیقاتی صورت بگیرد تا میان مسلمانان، وحدت نظر حاکم شود، برای مثال در نماز عید سعید فطر در کشوری، عده‌ای روز جاری را عید در نظر می‌گیرند و گروهی فردای آن روز را عید خود می‌دانند.

وی در ادامه با استناد به مثالی از کتب فقهی مرحوم آیت‌الله شیخ محمدجواد مغنیه، بیان کرد: مغنیه در این کتاب آورده است که در سال 1935 میلادی عید سعید قربان، در کشور مصر، روز دوشنبه، در کشور عربستان، روز سه شنبه و در شهر نجف عراق، روز شنبه عید سعید فطر بود، همچنین در شهر لندن انگلستان، گروه های مختلف مسلمانان سه روز جداگانه را با اختلافات فراوان عید گرفتند.

این مرجع عالی‌قدر جهان تشیع در ادامه با استناد به حدیثی از جلد اول کتاب بحارالانوار به نقل از پیامبر(ص)، اظهار کرد:‌ «اختلاف در امت من، رحمت است»، منظور ایشان از این اختلاف، اختلاف کلامی نیست بلکه به معنای رفت و آمد مطرح شده، همانند رفت و آمد روز لذا ما استناد گفته هایمان، به ترتیب بر اساس قرآن کریم، روایات اهل بیت(ع) و کلام علمای اسلام است.

وی در ادامه یکی از احتیاجات بشر را تنظیم زمان دانست و ابراز کرد: انسان‌ها، ابتدا بر اساس حرکت وضعی زمین به رفت و آمد شب و روز توجه کردند که فهمیدند در بعضی از مقاطع زمانی، روزها و شب ها از یکدیگر متفاوت هستند و به دنبال آن شرائط آب و هوائی هم دچار تغییر و تحولات می شود، در ادامه از این طریق، انسان ها متوجه فصول چهارگانه شدند و پی بردند که همگی به حرکت وضعی خورشید و ماه بستگی دارند.

آیت‌‌الله العظمی حسین نوری‌همدانی در مورد حرکات وضعی خورشید و ماه از دیدگاه قرآن کریم افزود: در آیات پنج سوره زمر،‌ دو سوره رعد و 13 سوره فاطر قرآن کریم، خورشید و ماه را متحرک نشان می دهد، در آیات 29 سوره لقمان، 96 سوره انعام و 13 سوره فاطر می فرماید که این حرکات دارای حساب و کتاب هستند و در آیات پنج سوره یونس و 39 سوره یاسین، قرآن کریم ماهها را دارای حساب و کتابی می داند تا اینکه ما به اعداد سال برسیم، بر همین اساس نمی توان نتیجه گرفت که نحوه پیدایش ماه از کشوری به کشور دیگر متفاوت است.

وی در ادامه به نقل از جلد اول تفسیر برهان و با استناد به آیه 189 سوره بقره «یَسْأَلُونَکَ عَنِ الأهِلَّةِ قُلْ هِیَ مَوَاقِیتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ...، در باره [حکمت] هلالها[ى ماه] از تو مى‏ پرسند بگو آنها [شاخص] گاه‏ شمارى براى مردم و [موسم] حج ‏اند ...» در مورد حکمت اشکال هلالی و مختلف ماه اظهار کرد: ماه دارای میقات ها یا زمان هائی است که به وسیله آن انجام اموری چون حج، روزه، زمان افطار و... مشخص می شود، بر همین اساس بر ما لازم است تا منازل ماه را بشناسیم و با شناخت آن، اول هر ماه بر ما ثابت شود که در این راستا نیازمند علم هیئت هستیم.

مرجع عالی‌قدر جهان تشیع در تعریف اقسام منجمان گفت: دسته اول با شناخت اجرام کیهانی و احوالات آنها، اتفاقاتی که بر آنها مترتب می شود را در سرنوشت مردم قطعی می دانند که این موضوع، با استناد به سخنان اهل بیت(ع)، کفر محسوب می شود، دسته دیگر از منجمان کارشان کشف کردن این امور است و اگر این افراد نیز هدفشان از این کشف، دخیل دانستن آن ها در اتفاقات روزمره مردم باشد، این حرکت آنها هم حرام و کفر تلقی می شود.

وی در ادامه و در تأیید دسته سوم از منجمان، به نقل از امام علی(ع) و از کتاب سفینةالبحار ابراز کرد: «علم فقه برای ادیان، طب برای بدن ها، ادبیات برای زبان آموزی و علم نجوم(علم هیئت) برای شناخت زمان است».

آیت‌‌الله العظمی نوری‌همدانی با استناد به جلد 17 تفسیر المیزان علامه طباطبائی گفت: بسیاری از اندیشمندان و علمای اسلامی برای آشنائی با ستارگان،‌ آنها را به 50 قسمت تقسیم کرده اند که از این بین، 12 عدد آنها مانند دب اکبر، دب اصغر، حمل، عقرب و... معروف هستند، در این قسمت ها ماه ظهور و بروز بسیاری دارد که به آنها دائرة البروج گویند و اهل بیت(ع) هم این برج ها را به رسمیت شناخته اند.