آغاز همایش دانشجویی فلسفه با قرائت پیام یونسکو/ فلسفه اسلامی؛ نقطه مقابل جنگ تمدنها
گروه اندیشه: دبیر کل کمیسیون ملّی یونسکو در ایران در همایش سالانه دانشجویی فلسفه تأکید کرد: باید نگاه فلسفی اسلامی را در یونسکو مطرح کنیم که لازمه آن طرح نگاههای فلسفی، سوالات فلسفی و پاسخهایی است که به آنها داده میشود.
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن (ایکنا)، همایش سالانه دانشجویی فلسفه، امروز 28 آبان ماه، در سالن مطهری دانشگاه تربیت مدرس آغاز شد و خانم استرکیش لاروش، رئیس دفتر یونسکو در تهران پیام مدیر کل جهانی یونسکو به مناسبت روز جهانی فلسفه را قرائت کرد.
در ابتدای این همایش، محمدرضا سعیدآبادی، دبیر کل کمیسیون ملّی یونسکو در ایران گفت: در واقع تاسیس یونسکو پاسخی نهادی به یک سوال فلسفی در هفتاد سال پیش است. تولد یونسکو پاسخ نهادی به این سوال بود که چگونه باید حرکت کرد که جنگ و خشونت کمتر وجود داشته باشد؟ این فلسفه است که ذهن ما را به فهم و درک عمیق میرساند که با رویکرد نقادانه به تفکرات و اندیشههای گوناگون نگاه کنیم.
وی افزود: قطعا محور رویکرد فلسفی چیزی جز گفتوگو نیست. گفتوگو همافزایی خرد را به وجود میآورد و خرد چیزی است که در طول تاریخ همه چیز را تحت سیطره قرار میدهد. گفتوگو برای درک رگههای مختلف خرد برای انتخاب بهترین نظر و دیدگاه ما را همراهی میکند.
گفتوگو به معنای خلأ در طرف مقابل نیست
سعید آبادی با بیان اینکه گفتوگو دارای چند شرط است گفت: لازمه گفتوگو توان گوش کردن و تفکر و تعجب است؛ افراد در گفتوگو باید خوب گوش کنند، نقادانه فکر کنند و در دیدگاهها و نقاطی که مطرح میشود، خوب تعجب کنند. گفتوگو با دیگری به معنای این نیست که دیگری یک خلا دارد، بلکه به این معناست که دیگری گسترهای است که میخواهیم آن را کشف کنیم. گفتوگو نیازمند همپوشانی و شناختی است که اگر این همپوشانی وجود نداشته باشد، معلوم نیست که گفتوگو کارساز باشد. گفتوگو با بایکوت کردن دیگری خواه فرد، فرهنگ یا ملت باشد، قطعا با ماهیت گفتوگو سازگار نخواهد بود و بایکوت کردن با گفتوگو هماهنگ نیست و این گفتوگو یعنی فلسفه. بعضی نظریات که تنها راه را جنگ تمدنها میدانند و نتیجه را برافراشتن پرچم سرمایهداری پیشبینی میکنند، این نظریات با فلسفه هماهنگ نیست.
اهمیت طرح فلسفه اسلامی در یونسکو
وی اظهار کرد: ما به عنوان کمیسیون ملی یونسکو در ایران باید بیش از این از منظر فلسفه به موضوعات یونسکو نگاه کنیم. یونسکو نیازمند نگاههای فلسفی متفاوت به موضوعات مختلف است. اگر ما به عنوان جمهوری اسلامی ایران دیدگاه خود را بیان نکنیم، قطعا آن جریان بدون حضور نگاه فلسفی ما حرکت خواهد کرد. باید نگاه فلسفی اسلامیمان را در یونسکو مطرح کنیم و لازمه اینها نگاههای فلسفی، سوالات فلسفی و پاسخهایی است که به آنها داده میشود.
حمایت از فلسفه در راستای دهه بینالمللی تقارب فرهنگهاست
در ادامه خانم استرکیش لاروش با تشکر از گروه فلسفه در دانشگاه تربیت مدرس و کمیسیون یونسکو در ایران اظهار کرد: فلسفه یکی از موضوعات بسیار مهم برای یونسکو و ریشه دستیابی به صلح است. امروز علاقه دارم که پیام مدیر کل یونسکو را به مناسب روز جهانی فلسفه با شما در میان بگذارم:
روز جهانی فلسفه فرصتی فراهم میآورد تا اهمیت تفکر نقادانه در درک تغییرات جامعه معاصر برجستهتر شود. تغییر ما را مجبور به یافتن راههای نوین برای زیستن با یکدیگر و ساختن جامعهای عادلانهتر میکند. اما در عین حال تغییر میتواند به از میان رفتن اعتماد و ایجاد تنش هم منجر شود. در چنین شرایطی فلسفه به عنوان همپیمانی ارزشمند با استفاده از روشهای استدلال بازتابی در گفتوگو تلاش میکند تا ذهن ما را به روی ایدهها و اندیشههای متنوع بگشاید.
چنین تغییری در تمرکز دیدگاهها در جهانی که سرشار از تنوع است، بسیار با ارزش و با اهمیت است، ضمن اینکه بنیانی است که صلح و مدارا و دگرپذیری بر آن استوار است و وسیلهای است برای آزادسازی خلاقی که جوامع را به سوی جلو حرکت میدهد و بعلاوه، احترام به حقوق بشر را در پی دارد. اگر با صحبت کردن و بیان دیدگاههایشان درباره جهان مردم قادر به تغییر جهان خواهند بود، پس گفتوگو ابزاری است که مردم با کمک آن به این مرحله میرسند. این پیام پائلو رینیور از کتاب راهنمای فلسفه چشم اندازی به جلو است که به طور رسمی در روز جهانی فلسفه در سازمان جهانی یونسکو رونمایی خواهد شد.
در نبود گفتوگو، فلسفه به معنای واقعی کلمه و به شکل اصیل آن وجود نخواهد داشت. در دنیای جهانی شده باید اهمیت گرایشهای مختلف فلسفی که تاریخ را تحت تاثیر قرار دادهاند و اکثرا به قدر کافی در کتابهای درسی ثبت و ضبط نشده و به طور کامل توضیح نشدهاند، گفتوگو شود.این تکثر فلسفی و فکری اصیل که در تعیین بهترین دیدگاهها برای آینده ما را یاری میکند، با آموزش تنوع این رویههای فکری به دانش آموزان مدارس، معلمان و مردم میتوانیم بنیان استقرار جامعه جهانی را پایه ریزی کنیم.
امیدوارم که کتاب راهنمای فوق الذکر بتواند برای دانش آموزان، دانشجویان و معلمان الهامبخش باشد و از همه کشورهای عضو و سایر همکاران یونسکو و همه آنان که ما را در تفکر در مورد فلسفه همراه با دیگران یاری میکنند، میخواهم که از این برنامه حمایت کنند. حمایت از فلسفه و برنامههای مربوط به این حوزه در واقع ماهیت دهه بینالمللی تقارب فرهنگهاست که از سال 2013 تا 2022 تعیین شده است و یونسکو بر پایه همین فلسفه، به همین تفکر در راستای اهدافش برای استقرار تفکر بر پایه صلح در اذهان مردان و زنان تلاش خواهد کرد.
لاروش در پایان و پس از قرائت این پیام، اظهار کرد: امیدوارم این همایش دانشجویی شروعی باشد برای همایشها و مناسبتهای دیگر و همچنین امیدوارم امروز همایش موفق و ارزشمندی پیش رو داشته باشیم.
سعیدیمهر: فرصتی اختصاصی در اختیار دانشجویان قرار دادهایم
بر اساس این گزارش، سخنران بعدی این همایش سعیدیمهر، دبیر علمی همایش بود. وی اظهار کرد: هدف از برگزاری همایش آن است که مجالی برای دانشجویان رشته فلسفه فراهم شود. تلاش این بوده که فرصتی فراهم کنیم که به طور اختصاصی در اختیار دانشجویان باشد. از سیاستهای ما این بوده که نشستهای علمی داشته باشیم و از حواشی پرهیز کنیم و به همین دلیل این همایش با کمترین هزینه و کمترین حاشیه برگزار شده است.
وی افزود: متاسفانه علیرغم سابقه بسیار گرانقدر و برجسته ایران در حوزه فلسفه متاسفانه در حال حاضر ما آن حضور شایسته و در خور را در سطح جهانی نداریم.
وی افزود: فلسفه گرایشهای مختلفی در دانشگاههای ما دارد. تلاش کردهایم که زمینه برای مشارکت همه گرایشها فراهم باشد. در این همایش از مباحث متافیزیک تا فلسفه دین و اخلاق را داریم. این اولین گام ما است و قطعا معایبی دارد. امیدوارم نقطه شروع خوبی باشد که بتوانیم در سالهای بعد با دانشگاههای دیگر و گروههای دیگر آن را داشته باشیم. بیشتر به دنبال کیفیت بودهایم نه کمیت و نسبت به بسیاری از همایشها مقالات را سختگیرانه ارزیابی کردهایم.
