امنيت اجتماعی و امانتداری؛ مهمترين مولفههای سبك زندگی اسلامی
گروه حوزههای علميه: استاد حوزه علميه قم، بهرهگيری از رساله الحقوق امام سجاد(ع) را در نظمدهی به روابط در حوزه سبك زندگی اسلامی ضروری دانست و تاكيد كرد: اعتمادسازی و امانتداری مهمترين مولفههای سبك زندگی اسلامی است.
حجتالاسلام والمسلمين حسينی خراسانی، استاد حوزه علميه قم در گفت وگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) گفت: روش و يا سبك زندگی، در زندگی انفرادی، خانوادگی و يا زندگی قبيلهای فاميلی و يازندگی اجتماعی و عمومی، در متون و منابع اسلامی ما به طور جدی مورد توجه واقع شده است.
وی افزود: در منابع و مصادر معتبر و دست اول دينی ما مانند كتاب شريف كافی شيخ كلينی در عداد و رديف كتب متعددی كه مطرح كردهاند كتابی به نام كتاب «العشره» را بيان كردهاند كه ناظر به زندگی جمعی است؛ همين طور شيخ حرجبل عاملی در كتاب وسايل الشيعه به مناسبت مباحث مربوط به حج كه مظهر و عرصه مظاهر حضور جمعی و عظيم سالانه امت اسلامی از سراسر دنيا در موسم حج است، بحثی را تحت عنوان عشرت مطرح كردهاند.
مدرس حوزه علميه قم، اظهاركرد: علامه مجلسی بحث مفصلی درباره مبحث زندگی را در سه جلد به نگارش درآورده است كه جلدهای 74،75 و بخشی از جلد76 را دربر میگيرد كه اين بحث در پی كتاب ايمان و كفر، كتاب العشره را مورد توجه قرار داده و جالب است كه ايشان در كتاب العشره بحارالانوار، جلد74، مباحث مربوط به عشرت و زندگی را با رساله حقوق امام سجاد(ع) آغاز كردهاند.
وی افزود: در اين سه منبع و مصدر مهم، يعنی كافی، وسايل الشيعه و بحارالانوار، بحثی به نام العشره، يعنی كتاب زندگی و زندگی اجتماعی و عمومی مطرح شده است كه میتواند مورد تاكيد و نظر علمای جامعه شناسی، خانواده و تربيت و روانشناسی واقع شود.
حسينی خراسانی، اظهاركرد: لازم به يادآوری است كه مرحوم كلينی در كتاب شريف كافی در عداد و رديف كتابهايی كه مطرح كردهاند، كتاب ديگری به نام كتابالمعيشه را نيز آوردهاند؛ معيشت به معنای عيش و زندگی است؛ فرق بين كتاب المعيشه و كتاب العشره اين است كه ظاهرا معيشت، مرتبط با زندگی اقتصادی انسان است كه بخشی از زندگی است؛ مرحوم كلينی در كتاب المعيشه به مباحث مرتبط با زندگی اقتصادی پرداخته است ولی كتاب العشره و كتاب المعاشره را به زندگی اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی، سياسی و ثقافی انسان و جامعه اختصاص داده است.
وی گفت: زندگی در قرآن، به معنای حيات آورده شده است؛ البته قرآن به حيات طيبه اشاره كرده است و در اين زمينه بايد مساله حيات طيبه را مورد توجه قرار دهيم؛ حيات طيبه يعنی كسانی كه در بعد زندگی اجتماعی، فرهنگی، فردی، خانوادگی و اجتماعی، معيارها، استانداردها و الگوهای اسلامی را رعايت كنند، نتيجهاش، دستيابی به حيات طيبه و زندگی پاكيزه است.
مدرس حوزه علميه قم، تصريح كرد: قرآن كه اصل و ميزان و معيار همه چيز است، حيات را زندگی هدفمند میداند كه زندگی پاكيزه و طيب است و برای دستيابی به اين زندگی كه زندگی بالنده، پيشرو و پيشگام و پيشتاز است مباحث مهمی در روايات اسلامی وجود دارد كه در اين كتاب العشره بيان شده است؛ در اين كتب معيارهايی ازسوی پيامبر و ائمه ارايه شده است كه در نتيجه زندگی پاكيزه را دنبال میكند؛ يعنی سبك زندگی اسلامی سبكی است كه انسان را به زندگی پاكيزه برساند، اگر انسان به زندگی پاكيزه دست پيدا نكرد، اسلامی نيست؛ زندگی اگر اسلامی، وحيانی و آسمانی نبود، مبدل به زندگی حيوانی میشود؛ اگر حيوانی شد خورد و خوراك و جسم مطرح است ولی شايسته زندگی پاك نخواهد بود.
وی افزود: برای رسيدن به زندگی پاكيزه، استانداردهايی در روايات مطرح شده است كه همان سبك زندگی اسلامی ناميده میشود. حال بايد ببينيم سبك و منهج زندگی از نظر اسلام چيست؟ با مطالعه اين كتب، میبينيم برای زندگی اجتماعی، اصولی به عنوان شاخص و معيارذكر شده است كه عمدتا، بر محور تحبب، تودد، تعاون، همكاری، مساعدت داشتن نسبت به يكديگر، امانتداری، صداقت، راستگويی، راست كرداری، راسترفتاری و ... است كه همه اينها با هدف ايجاد فضای سالم، صحيح و آرام و برخوردار از اعتماد و اطمينان مطرح شدهاند.
وی بيان كرد: يعنی توصيه به رعايت اين اصول در حوزه معاشرت و زندگی، برای فراهم ساختن فضايی آرام، فضايی سالم، امن، به دوراز هرج و مرج و عاری از ناهنجاری اجتماعی و اطمينان بخشی و اعتمادسازی است كه با رعايت اين اصول در جامعه، اعتماد حاكم میشود كه اين اعتماد يك محور اساسی در سبك زندگی است و مورد تاكيد اكيد اسلام است.
اين مدرس حوزه، با بيان اين مطلب كه در بحث سبك زندگی بنايی بر تفكيك زندگی اسلامی از اديان و فرهنگهای ديگر نيست، افزود: زيرا در زندگی انسانی با هر فرهنگ و گرايش و هر عقيده و ايدهای، اعتماد، اصل و پايه است؛ لذا وقتی از امنيت اجتماعی بحث میشود علمای ما نيز میگويند كه حفظ امنيت و جلوگيری از بروز نا امنی در جامعه، عقلايی است؛ اسلام بر همين امور منطبق بر فطرت و عقلانيت تاكيد ورزيده است. بشر نسبت به اين اصول فطری و عقلايی نبايد دچار غفلت شود و به همين دليل اسلام در اين زمينه تاكيد كرده است.
وی گفت: چگونه میتوانيم ادعا كنيم كه شيعه هستيم ولی امانتداری و رعايت نظم اجتماعی و.... را جدی نگيريم. مساله اعتمادسازی از مهمترين اصول سبك زندگی انسانی و اسلامی است.
حسينی خراسانی، تصريح كرد: در رساله حقوق امام سجاد(ع)، ايشان میفرمايند كه تمام وجود شما، از سر تا نوك انگشت پا، تمام وجود شما، تمام اعضا و جوارح و چشم و زبان و دست و گوش و فكر و انديشه شما، محاط به حقوقی هستند كه خداوند قرار داده است؛ بعد ايشان اين حقوق را در حوزه خود انسان با خانواده و نزديكان و معلم و كارفرما و كارگر و شاگرد و حتی دولت و تصميمگيرندگان با ملت ورعيت و... بيان میكند.
وی گفت: قهرا با رعايت اين حقوق كه همان منهجها و سبك و روشها هستند، جامعه دارای آرامش و برخوردار از امنيت و اعتماد میشود كه اگر اين اعتماد بوجود آمد مبدل به جامعه اسلامی و در نهايت مبدل به حيات طيبه میشود.
وی افزود: در منابع و مصادر معتبر و دست اول دينی ما مانند كتاب شريف كافی شيخ كلينی در عداد و رديف كتب متعددی كه مطرح كردهاند كتابی به نام كتاب «العشره» را بيان كردهاند كه ناظر به زندگی جمعی است؛ همين طور شيخ حرجبل عاملی در كتاب وسايل الشيعه به مناسبت مباحث مربوط به حج كه مظهر و عرصه مظاهر حضور جمعی و عظيم سالانه امت اسلامی از سراسر دنيا در موسم حج است، بحثی را تحت عنوان عشرت مطرح كردهاند.
مدرس حوزه علميه قم، اظهاركرد: علامه مجلسی بحث مفصلی درباره مبحث زندگی را در سه جلد به نگارش درآورده است كه جلدهای 74،75 و بخشی از جلد76 را دربر میگيرد كه اين بحث در پی كتاب ايمان و كفر، كتاب العشره را مورد توجه قرار داده و جالب است كه ايشان در كتاب العشره بحارالانوار، جلد74، مباحث مربوط به عشرت و زندگی را با رساله حقوق امام سجاد(ع) آغاز كردهاند.
وی افزود: در اين سه منبع و مصدر مهم، يعنی كافی، وسايل الشيعه و بحارالانوار، بحثی به نام العشره، يعنی كتاب زندگی و زندگی اجتماعی و عمومی مطرح شده است كه میتواند مورد تاكيد و نظر علمای جامعه شناسی، خانواده و تربيت و روانشناسی واقع شود.
حسينی خراسانی، اظهاركرد: لازم به يادآوری است كه مرحوم كلينی در كتاب شريف كافی در عداد و رديف كتابهايی كه مطرح كردهاند، كتاب ديگری به نام كتابالمعيشه را نيز آوردهاند؛ معيشت به معنای عيش و زندگی است؛ فرق بين كتاب المعيشه و كتاب العشره اين است كه ظاهرا معيشت، مرتبط با زندگی اقتصادی انسان است كه بخشی از زندگی است؛ مرحوم كلينی در كتاب المعيشه به مباحث مرتبط با زندگی اقتصادی پرداخته است ولی كتاب العشره و كتاب المعاشره را به زندگی اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی، سياسی و ثقافی انسان و جامعه اختصاص داده است.
وی گفت: زندگی در قرآن، به معنای حيات آورده شده است؛ البته قرآن به حيات طيبه اشاره كرده است و در اين زمينه بايد مساله حيات طيبه را مورد توجه قرار دهيم؛ حيات طيبه يعنی كسانی كه در بعد زندگی اجتماعی، فرهنگی، فردی، خانوادگی و اجتماعی، معيارها، استانداردها و الگوهای اسلامی را رعايت كنند، نتيجهاش، دستيابی به حيات طيبه و زندگی پاكيزه است.
مدرس حوزه علميه قم، تصريح كرد: قرآن كه اصل و ميزان و معيار همه چيز است، حيات را زندگی هدفمند میداند كه زندگی پاكيزه و طيب است و برای دستيابی به اين زندگی كه زندگی بالنده، پيشرو و پيشگام و پيشتاز است مباحث مهمی در روايات اسلامی وجود دارد كه در اين كتاب العشره بيان شده است؛ در اين كتب معيارهايی ازسوی پيامبر و ائمه ارايه شده است كه در نتيجه زندگی پاكيزه را دنبال میكند؛ يعنی سبك زندگی اسلامی سبكی است كه انسان را به زندگی پاكيزه برساند، اگر انسان به زندگی پاكيزه دست پيدا نكرد، اسلامی نيست؛ زندگی اگر اسلامی، وحيانی و آسمانی نبود، مبدل به زندگی حيوانی میشود؛ اگر حيوانی شد خورد و خوراك و جسم مطرح است ولی شايسته زندگی پاك نخواهد بود.
وی افزود: برای رسيدن به زندگی پاكيزه، استانداردهايی در روايات مطرح شده است كه همان سبك زندگی اسلامی ناميده میشود. حال بايد ببينيم سبك و منهج زندگی از نظر اسلام چيست؟ با مطالعه اين كتب، میبينيم برای زندگی اجتماعی، اصولی به عنوان شاخص و معيارذكر شده است كه عمدتا، بر محور تحبب، تودد، تعاون، همكاری، مساعدت داشتن نسبت به يكديگر، امانتداری، صداقت، راستگويی، راست كرداری، راسترفتاری و ... است كه همه اينها با هدف ايجاد فضای سالم، صحيح و آرام و برخوردار از اعتماد و اطمينان مطرح شدهاند.
وی بيان كرد: يعنی توصيه به رعايت اين اصول در حوزه معاشرت و زندگی، برای فراهم ساختن فضايی آرام، فضايی سالم، امن، به دوراز هرج و مرج و عاری از ناهنجاری اجتماعی و اطمينان بخشی و اعتمادسازی است كه با رعايت اين اصول در جامعه، اعتماد حاكم میشود كه اين اعتماد يك محور اساسی در سبك زندگی است و مورد تاكيد اكيد اسلام است.
اين مدرس حوزه، با بيان اين مطلب كه در بحث سبك زندگی بنايی بر تفكيك زندگی اسلامی از اديان و فرهنگهای ديگر نيست، افزود: زيرا در زندگی انسانی با هر فرهنگ و گرايش و هر عقيده و ايدهای، اعتماد، اصل و پايه است؛ لذا وقتی از امنيت اجتماعی بحث میشود علمای ما نيز میگويند كه حفظ امنيت و جلوگيری از بروز نا امنی در جامعه، عقلايی است؛ اسلام بر همين امور منطبق بر فطرت و عقلانيت تاكيد ورزيده است. بشر نسبت به اين اصول فطری و عقلايی نبايد دچار غفلت شود و به همين دليل اسلام در اين زمينه تاكيد كرده است.
وی گفت: چگونه میتوانيم ادعا كنيم كه شيعه هستيم ولی امانتداری و رعايت نظم اجتماعی و.... را جدی نگيريم. مساله اعتمادسازی از مهمترين اصول سبك زندگی انسانی و اسلامی است.
حسينی خراسانی، تصريح كرد: در رساله حقوق امام سجاد(ع)، ايشان میفرمايند كه تمام وجود شما، از سر تا نوك انگشت پا، تمام وجود شما، تمام اعضا و جوارح و چشم و زبان و دست و گوش و فكر و انديشه شما، محاط به حقوقی هستند كه خداوند قرار داده است؛ بعد ايشان اين حقوق را در حوزه خود انسان با خانواده و نزديكان و معلم و كارفرما و كارگر و شاگرد و حتی دولت و تصميمگيرندگان با ملت ورعيت و... بيان میكند.
وی گفت: قهرا با رعايت اين حقوق كه همان منهجها و سبك و روشها هستند، جامعه دارای آرامش و برخوردار از امنيت و اعتماد میشود كه اگر اين اعتماد بوجود آمد مبدل به جامعه اسلامی و در نهايت مبدل به حيات طيبه میشود.
