لزوم پرهيز از نگاه خام به منابع دينی/ تدوين سبك زندگی اسلامی نيازمند قاعدهسازی است
گروه حوزههای علميه: عضو هيئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تدوين سبك زندگی بر اساس الگوی رساله حقوق امام سجاد(ع) را نيازمند قاعدهسازی، ايجاد چارچوب و تبيين مبانی آن دانست و تاكيد كرد: بايد از نگاه خام به اين منابع برای تدوين سبك زندگی پرهيز شود.
حجتالاسلام والمسلمين مسعود آذربايجانی، مديرگروه روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با ذكر اين مطلب كه قاعدهبندی در سبك زندگی بر اساس اسلام، دارای اصولی مشخص است، اظهار كرد: در اين راستا در آموزههای اسلامی يك سری اصول ثابت وجود دارد كه برای تعيين سبك زندگی كاملا استوار است و قابل تغيير نيست.
وی افزود: اينكه شخصی در زندگی بعد معنوی و دينی خود را حفظ كند و ارزشهای اسلامی محفوظ بماند، قابل خدشه نيست ولی در كنار آنها يك مسائلی داريم كه میتواند تا حدودی به صورت سيال تغيير كند؛ از جمله اينكه نحوه لباس پوشيدن كه در دورههای مختلف سبك آن تغيير كرده و اينكه هر كسی چه نوع لباسی به تن میكند.
وی اظهار كرد: مسئله مهم در سبك زندگی اين است كه نسبت سنت و مدرنيته را چگونه حل كنيم؛ در روانشناسی موجود كه در بطن مدرنيته تولد يافته دغدغهای برای چارچوببندی اين مباحث وجود ندارد و بر اساس رهيافتهای اصلی در روانشناسی مدرن اين بحث سامان میيابند ولی آنچه برای ما بسيار مهم و چالش برانگيز است آن است كه در نسبت بين سنت و مدرنيته چگونه سبك زندگی را دريابيم.
عضو هيات علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه يادآورشد: بحث مهم، نسبت ارزشهای ما با تكنولوژی و ارزشهای ايجاد شده در اين سطح است؛ اينكه میخواهيم از اين مظاهر تكنولوژی استفاده كنيم، در عين حال ارزشهای سبك زندگی را نيز محفوظ بداريم و اينجاست كه اين بحث ثابت و متغير ايجاد میشود كه بايد در فضای اجتهادی آن را باز كنيم.
وی اظهاركرد: در ترسيم سبك زندگی اسلامی نمیتوان به شكل مطلق به سمت روانشناسی مدرن رفت و صرفا به آن تكيه داد زيرا در اين صورت ممكن است ارزشهای ما را ذبح كند؛ البته نمیتوانيم از آنها هم بگذريم و آن را مخالف خود بدانيم؛ در اين رابطه بايد در تعيين ارزشها و مرزها، اجتهادی عمل كنيم.
مديرگروه روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه يادآورشد: نكته ديگر توجه و دقت به تفاوتهای فردی است؛ يعنی اينكه در بحث خواب و ميزان خواب سؤالی وجود دارد كه آيا خوابيدن در ساعت ده شب مطلوب است يا اينكه بعد از نماز صبح خوابيدن خوب است يا نه؟ ولی وقتی روايات را بررسی می كنيم با دو دسته روايات مواجه میشويم كه برخی ما را منع میكند و برخی ديگر به اين امر سفارش میكنند كه در اينجا نيز بايد به ساعت زيستی متغير انسانها توجه كرد و با ديد اجتهادی آن را مطالعه كرد.
وی عنوان كرد: بحث سياليت در چينش مباحث پيرامون سبك زندگی اسلامی مهم است از اين رو توجه به تفاوتهای فردی، روانشناختی، سلايق خواركی و پوشاكی، همچنين توجه به آداب و رسوم فرهنگی مهم است و ما برای سبك زندگی نمیتوانيم به طور كلی به فرهنگها و قبايل بیتفاوت باشيم.
آذربايجانی يادآورشد: در اين رابطه میتوان با نگاه به سيره معصومين(ع) در برخورد با قوميتها و نژادهای مختلف اشاره كرد كه در بسياری از موارد رسوم و حتی پوشاك آنان را تاييد میكردند و اين مساله بيانگر اهميت مساله آداب و رسوم در دستهبندی مساله سبك زندگی است؛ مثلا در مساله پوشش بانوان نمیتوان يك حكم كلی داد و بايد تفاوتهای فرهنگی در لبنان و مالزی و ايران با هم در نظر گرفته شود.
وی گفت: اگر بخواهيم مباحث كلامی از جمله متون روايی چون رساله حقوق را در تعيين سبك زندگی وارد كنيم میبايست حد و مرز اين مباحث مشخص شده و بعد از تعيين چارچوب اين قواعد را تنظيم و تببين كرد.
آذربايجانی يادآورشد: در اين مساله هم بايد كار اجتهادی صورت گيرد كه اصل بحث بازهم به خود ما بر میگردد؛ كسانی كه منابعی از جمله رساله حقوق امام سجاد(ع) را به صورت خام و بدون توجه به اقتضائات مطرح میكنند و به ذائقه مردم و جوان امروز توجهی ندارند، در حق اين متون ارزشمند نيز جفا كردهاند زيرا در اينجا بايد مراتبی طی شود و بعد از تعيين چارچوبها، به ارايه اين بحث بپردازيم.
استاد حوزه علميه قم گفت: اگر اين مباحث را به درستی بيان نكنيم آنها پس میزنند؛ البته در برخی از موارد خط قرمز وجود دارد ولی وقتی غير از آن باشد به قول شهيد صدر «منطقة الفراغ» است كه دايرهاش بسيار گسترده است و در اينجا بايد منطقة الفراغ را برای آنان بيان كنيم و اين بحث را در اين حوزه ارايه دهيم و بعد اين فراگيری را به عهده و اختيار خود آنها قرار دهيم كه در اين صورت منفعت بيشتری نصيب آنان و جامعه خواهد شد.
وی افزود: اينكه شخصی در زندگی بعد معنوی و دينی خود را حفظ كند و ارزشهای اسلامی محفوظ بماند، قابل خدشه نيست ولی در كنار آنها يك مسائلی داريم كه میتواند تا حدودی به صورت سيال تغيير كند؛ از جمله اينكه نحوه لباس پوشيدن كه در دورههای مختلف سبك آن تغيير كرده و اينكه هر كسی چه نوع لباسی به تن میكند.
وی اظهار كرد: مسئله مهم در سبك زندگی اين است كه نسبت سنت و مدرنيته را چگونه حل كنيم؛ در روانشناسی موجود كه در بطن مدرنيته تولد يافته دغدغهای برای چارچوببندی اين مباحث وجود ندارد و بر اساس رهيافتهای اصلی در روانشناسی مدرن اين بحث سامان میيابند ولی آنچه برای ما بسيار مهم و چالش برانگيز است آن است كه در نسبت بين سنت و مدرنيته چگونه سبك زندگی را دريابيم.
عضو هيات علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه يادآورشد: بحث مهم، نسبت ارزشهای ما با تكنولوژی و ارزشهای ايجاد شده در اين سطح است؛ اينكه میخواهيم از اين مظاهر تكنولوژی استفاده كنيم، در عين حال ارزشهای سبك زندگی را نيز محفوظ بداريم و اينجاست كه اين بحث ثابت و متغير ايجاد میشود كه بايد در فضای اجتهادی آن را باز كنيم.
وی اظهاركرد: در ترسيم سبك زندگی اسلامی نمیتوان به شكل مطلق به سمت روانشناسی مدرن رفت و صرفا به آن تكيه داد زيرا در اين صورت ممكن است ارزشهای ما را ذبح كند؛ البته نمیتوانيم از آنها هم بگذريم و آن را مخالف خود بدانيم؛ در اين رابطه بايد در تعيين ارزشها و مرزها، اجتهادی عمل كنيم.
مديرگروه روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه يادآورشد: نكته ديگر توجه و دقت به تفاوتهای فردی است؛ يعنی اينكه در بحث خواب و ميزان خواب سؤالی وجود دارد كه آيا خوابيدن در ساعت ده شب مطلوب است يا اينكه بعد از نماز صبح خوابيدن خوب است يا نه؟ ولی وقتی روايات را بررسی می كنيم با دو دسته روايات مواجه میشويم كه برخی ما را منع میكند و برخی ديگر به اين امر سفارش میكنند كه در اينجا نيز بايد به ساعت زيستی متغير انسانها توجه كرد و با ديد اجتهادی آن را مطالعه كرد.
وی عنوان كرد: بحث سياليت در چينش مباحث پيرامون سبك زندگی اسلامی مهم است از اين رو توجه به تفاوتهای فردی، روانشناختی، سلايق خواركی و پوشاكی، همچنين توجه به آداب و رسوم فرهنگی مهم است و ما برای سبك زندگی نمیتوانيم به طور كلی به فرهنگها و قبايل بیتفاوت باشيم.
آذربايجانی يادآورشد: در اين رابطه میتوان با نگاه به سيره معصومين(ع) در برخورد با قوميتها و نژادهای مختلف اشاره كرد كه در بسياری از موارد رسوم و حتی پوشاك آنان را تاييد میكردند و اين مساله بيانگر اهميت مساله آداب و رسوم در دستهبندی مساله سبك زندگی است؛ مثلا در مساله پوشش بانوان نمیتوان يك حكم كلی داد و بايد تفاوتهای فرهنگی در لبنان و مالزی و ايران با هم در نظر گرفته شود.
وی گفت: اگر بخواهيم مباحث كلامی از جمله متون روايی چون رساله حقوق را در تعيين سبك زندگی وارد كنيم میبايست حد و مرز اين مباحث مشخص شده و بعد از تعيين چارچوب اين قواعد را تنظيم و تببين كرد.
آذربايجانی يادآورشد: در اين مساله هم بايد كار اجتهادی صورت گيرد كه اصل بحث بازهم به خود ما بر میگردد؛ كسانی كه منابعی از جمله رساله حقوق امام سجاد(ع) را به صورت خام و بدون توجه به اقتضائات مطرح میكنند و به ذائقه مردم و جوان امروز توجهی ندارند، در حق اين متون ارزشمند نيز جفا كردهاند زيرا در اينجا بايد مراتبی طی شود و بعد از تعيين چارچوبها، به ارايه اين بحث بپردازيم.
استاد حوزه علميه قم گفت: اگر اين مباحث را به درستی بيان نكنيم آنها پس میزنند؛ البته در برخی از موارد خط قرمز وجود دارد ولی وقتی غير از آن باشد به قول شهيد صدر «منطقة الفراغ» است كه دايرهاش بسيار گسترده است و در اينجا بايد منطقة الفراغ را برای آنان بيان كنيم و اين بحث را در اين حوزه ارايه دهيم و بعد اين فراگيری را به عهده و اختيار خود آنها قرار دهيم كه در اين صورت منفعت بيشتری نصيب آنان و جامعه خواهد شد.
