بررسی علت رشد جنبشهای معنوی نوپديد در «معنويت در سبد مصرف»
گروه انديشه: بهزاد حميديه در كتاب «معنويت در سبد مصرف» كه به تازگی از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی چاپ و منتشر شده ، به ارائه طرحی برای پارادايم دينداری در دوره معاصر، به تبيين علت رشد و توسعه حيرتانگيز جنبشهای معنوی نوپديد پرداخته است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، بهزاد حميديه در پاسخ به اين پرسش كه «در دوران حاكميت فرهنگ مصرفی، تحولهای مفهوم دين و عرفان در نزد مردم بر كدام مبانی تكيه دارند؟» كتاب «معنويت در سبد مصرف» را به رشته تحرير درآورده كه توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی چاپ و منتشر شده است.
بنا بر اين گزارش، نويسنده اين كتاب از روش جامعهشناختی استفاده كرده و درصدد اثبات اين فرضيه برآمده است كه در دوران معاصر، پارادايم جديدی برای دينداری رقم خورده است؛ پارادايم دينداری ابرعرفی. در واقع، اين كتاب میخواهد اثبات كند كه سكولاريته در زمان ما تشديد يافته است. بر اين اساس، مؤلف درصدد است كه علت رشد و توسعه حيرتانگيز جنبشهای معنوی نوپديد در دهههای آخر قرن بيستم را تبيين كند.
هدف اين كتاب آن است كه با بررسی مبانی تحول مفهوم دين و عرفان در فرهنگ مصرفی، آشكار شود كه آيا رشد معنويتهای نوين و جنبشهای نوپديد دينی، پس از يك دوره مؤثر عرفیسازی، به معنی بازگشت به دين و عرفان سنتی است يا تحول كيفی عميقی در حال رخ دادن است؟ در اين راستا دو مسئله فرعی اين تحقيق، يكی اين است كه ارتباط جنبشهای نوپديد دينی و معنوی با فرهنگ مصرفی چيست؟ و ديگر اين كه چه نقدهای الهياتی و جامعهشناختی بر تحولهای دينداری و عرفانگرايی قابل طرحاند؟
كتاب حاضر پس از مقدمه و تبيين چارچوب روشی و مفهومی در بخش اول، هشت بخش ديگر را نيز در بر میگيرد. نويسنده در بخش دوم به معرفی دو پارادايم دينداری پيش از حاكميت فرهنگ مصرفی، يعنی پارادايم تعالیگرا و پارادايم عرفی پرداخته است و بخش سوم را به تحليل فرهنگ مصرفی و تحولهای فرهنگی همبسته با آن اختصاص داده است.
در بخش چهارم، تحولهای مؤلفههای درون دينیِ «خدا» و «نجات» در دوره پساسنت، كه از جمله شامل دوره حاكميت فرهنگ مصرفی نيز هست، بررسی شده و در بخش پنجم تلاش شده است تا در ابتدا به صورت توصيفی، تحولهای اخير در عرصه دين نشان داده شود.
بخش ششم كه اصلیترين قسمت اين نوشتار است، تبيين پارادايمی مبانی مفهومی دين در فرهنگ مصرفی را بر عهده دارد و نويسنده در ادامه، يعنی در بخش هفتم، به بررسی وضعيت عرفان در سه پارادايم دينداری پرداخته است و پس از ملاحظهای انتقادی در بخش هشتم، كتاب با جمعبندی مطالب و نيمنگاهی به وضعيت ايران در بخش نهم خاتمه يافته است.
يادآور میشود، كتاب «معنويت در سبد مصرف»، به قلم بهزاد حميديه و به همت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در 463 صفحه با شمارگان 1500 نسخه و قيمت 140 هزار ريال منتشر شده است.
بنا بر اين گزارش، نويسنده اين كتاب از روش جامعهشناختی استفاده كرده و درصدد اثبات اين فرضيه برآمده است كه در دوران معاصر، پارادايم جديدی برای دينداری رقم خورده است؛ پارادايم دينداری ابرعرفی. در واقع، اين كتاب میخواهد اثبات كند كه سكولاريته در زمان ما تشديد يافته است. بر اين اساس، مؤلف درصدد است كه علت رشد و توسعه حيرتانگيز جنبشهای معنوی نوپديد در دهههای آخر قرن بيستم را تبيين كند.
هدف اين كتاب آن است كه با بررسی مبانی تحول مفهوم دين و عرفان در فرهنگ مصرفی، آشكار شود كه آيا رشد معنويتهای نوين و جنبشهای نوپديد دينی، پس از يك دوره مؤثر عرفیسازی، به معنی بازگشت به دين و عرفان سنتی است يا تحول كيفی عميقی در حال رخ دادن است؟ در اين راستا دو مسئله فرعی اين تحقيق، يكی اين است كه ارتباط جنبشهای نوپديد دينی و معنوی با فرهنگ مصرفی چيست؟ و ديگر اين كه چه نقدهای الهياتی و جامعهشناختی بر تحولهای دينداری و عرفانگرايی قابل طرحاند؟
كتاب حاضر پس از مقدمه و تبيين چارچوب روشی و مفهومی در بخش اول، هشت بخش ديگر را نيز در بر میگيرد. نويسنده در بخش دوم به معرفی دو پارادايم دينداری پيش از حاكميت فرهنگ مصرفی، يعنی پارادايم تعالیگرا و پارادايم عرفی پرداخته است و بخش سوم را به تحليل فرهنگ مصرفی و تحولهای فرهنگی همبسته با آن اختصاص داده است.
در بخش چهارم، تحولهای مؤلفههای درون دينیِ «خدا» و «نجات» در دوره پساسنت، كه از جمله شامل دوره حاكميت فرهنگ مصرفی نيز هست، بررسی شده و در بخش پنجم تلاش شده است تا در ابتدا به صورت توصيفی، تحولهای اخير در عرصه دين نشان داده شود.
بخش ششم كه اصلیترين قسمت اين نوشتار است، تبيين پارادايمی مبانی مفهومی دين در فرهنگ مصرفی را بر عهده دارد و نويسنده در ادامه، يعنی در بخش هفتم، به بررسی وضعيت عرفان در سه پارادايم دينداری پرداخته است و پس از ملاحظهای انتقادی در بخش هشتم، كتاب با جمعبندی مطالب و نيمنگاهی به وضعيت ايران در بخش نهم خاتمه يافته است.
يادآور میشود، كتاب «معنويت در سبد مصرف»، به قلم بهزاد حميديه و به همت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در 463 صفحه با شمارگان 1500 نسخه و قيمت 140 هزار ريال منتشر شده است.
