ايميل خانم اميری
با سلام سوژه شاخصههای دولتمردان اسلامی مستخرج از صحبتهای رحيم پور ازغدی جهت مصاحبه و گفتگو با افراد صاحب نظر استان ميباشد لطفا پيگيری فرمائيد با تشك اميری
مبانی نظری سوژه «شاخصههای دولتمردان اسلامی»
مقدمه
انتخابات به عنوان يكی از بنيانهای مردمسالاری دينی به خصوص پس از وقوع انقلاب اسلامی و استقرار جمهوری اسلامی از اهميت ويژهای برخوردار است. با گذشت بيش از سه دهه از پيروزی انقلاب اسلامی، به رغم پيشرفتهايی كه در تحقق آرای مردمی صورت گرفته است، آسيبهايی نيز بروز كرده است كه عدم رعايت «اخلاق سياسی» قطعا يكی از مهمترين محورهای اين آسيبها به شمار میرود.
برگزاری بيش از 30 انتخابات به صورت متناوب و برای مناصب مختلف از مجلس شورای اسلامی گرفته تا رياست جمهوری، طی بيش از 30 سال، همواره اين پرسش را در اذهان ايجاد كرده است كه مهمترين ملاكهای تشخيص فرد اصلح چيست و تشخيص اين ويژگیها در نامزدهای تصدی پستهای اجرايی و تقنينی و مشورتی چگونه امكانپذير است.
شاخصهای حاكم اسلامی
شاخصهای حاكم اسلامی، چه در نص قرآن كريم چه در احاديث ائمه معصومين(ع) مورد اشارات مستقيم قرار گرفته است. پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی كه بحث انتخاب مديران اجرايی و تقنينی مطرح شده است، شورای نگهبان به عنوان پاسدار قانون اساسی در صيانت از مبانی اعتقادی اين نظام اسلامی، حداقلی از معيارها را مدنظر قرار میدهد و پس از تأييد صلاحيت نامزدها، آنان را در معرض انتخاب از سوی مردم قرار میدهد.
تأييد صلاحيت نامزدها از سوی شورای نگهبان نافی مسئوليت آحاد مردم در انتخاب نامزد اصلح نيست. از اين رو بسيار مهم است كه شاخصهای حداكثری يك مسئول مناسب برای مناصب مورد توجه قرار بگيرد تا افراد شايسته در جايگاه اجرا قرار بگيرند و كشور را سكانداری كنند.
- امانت در مديريت: فاميلبازی و باندبازی، پراگماتيسم و عملگرايی بدون توجه به ارزش و حق و باطل مخل در امانتداری است.
- اهل مشورت بودن: «...وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ...»(آل عمران/۱۵۹).افرادی كه تكرو و مستبد هستند و ديكتاتور هستند و استبداد رای دارند و به نظر منتقد و متخصص كاری ندارند، قرآن به آنها اجازه نداده است در اين مسئوليت ورود كنند. خود محوری و لجبازی از ديگر موارد مخالف با اين اصل اسلامی است.
- اعتدال: كسانی كه اهل غلو و افراط و تفريط در اظهارات و اعمال هستند، اهل بصيرت و تدبير نيستند؛ يك زمانی انقلابی هستند و يك زمان پشيمان میشوند و به تعبير قرآن ارتداد نسبت به گذشته مثبت خود دارند.
- ساده زيستی: كسانی كه كنار تودههای مردم و لابه لای مردم نيستند و به علم و متخصص احترام نمیگذارند، نبايد مسئول شوند.
- عدم نگاه شخصی و حزبی به به دولت و حكومت: نگاه باندی و گروهی عين طاغوتیگری است. نگاه صرفا قراردادی و سكولار به دولت غلط است.
- توجه به مسئوليت فرهنگی و امنيت و اخلاقی و رسانهای دولت: از نظر قرآن حاكميت هم مسئول شكم و هم مسئول شعور مردم است. فلسفه نزول وحی «لتحكم بين الناس» است تا در جامعه ميان مردم حكومت كنيد و همه شئون را بر اين اساس ساماندهی كنيم.
- قانونپذيری: همه ما يك شاه كوچولو هستيم و خودمان را نشان میدهيم و آب نديدم والا شناگر ماهری هستيم. وقتی قدرت نداريم ضدشاه هستيم و وقتی به قدرت برسيم همه شاه میشيم الا افرادی كه اهل تقوا باشند قرآن يك ملاك دادهاند.
- توجه به معاش مردم: يك وظيفه حاكم استقرار برابری و عدالت اقتصادی و مبارزه با شكافهای اقتصادی است. ثروت بايد در كف جامعه و بين توده مردم به جريان بيفتد.
- پرهيز از جدل: در آياتی بيان میشود كه نبايد در صحبت با مردم ادبيات جدلی داشته باشيم. نامزدهايی كه در گفتوگو با منتقدان لفّاظی میكنند و جدل میكنند و تسليم در برابر حق نيستند، فاقد اين ويژگی هستند.كسانی كه گفتمان صحيح ندارند و در مبارزات آنها منطق و اخلاق نيست و جدال احسن نيست، اينها ادبيات غيرقرآنی دارند.
- عقلانيت: دولتمردانی كه در جامعه عقلانيت را تضعيف میكنند و به نخبگان و متخصص قرآن اينها را مشروع نمیداند، فاقد اين ويژگی است.
- حفظ وحدت: كسانی كه وحدت جامعه را برهم میزنند تا از آب گلآلود ماهی بگيرند و نه برای حق بلكه برای خودشان، اينها مشروعيت ندارند.
- آزادانديشی: بايد فضای سياسی فرهنگی جامعه باز باشد و يكی از علائم طاغوت اين است كه وقتی از آن انتقاد میشود بدش مياد.
- پرهيز از شعار زدگی: آرزومحوری ازديگر نكات منفی است.
- پرهيز از تكبر: بعضی افراد كه رئيس میشوند از نگاهشان با مردم تحقير ديگران میبارد.
- ولايتپذيری: شرط مشروعيت يك دولت است.
- عملگرايی: يعنی حرفهای قشنگ كافی نيست.
- اخلاص: دولتمرد قرآنی دنبال رضای خداست نه تشويق مردم و منت هم نمیگذارد.
- اعتدال و ميانهروی: دولت مرد اهل افراط و تفريط نيست. ميانهروی به اين معنا نيست كه بين حق و باطل را بگيرد بلكه يعنی هر ارزشی به اندازه خود و در جای خود.
- جبران خطا و عذرخواهی: قرآن میفرمايد كسانی كه خطای خود را میپذيرند و حاضر برای خطای خود عذرخواهی و آن را جبران كنند اين افراد قرآنی هستند.
- آيندهنگری: به كسانی رای دهيد كه آنها فقط جلوی دماغ خود را نمیبينند و برای بعد برنامه دارند.
- احترام به عقل ابزاری و تجربی: اگر كسی گفت كه ما دولت قرآنی تشكيل میدهيم و به عقل ابزاری يعنی محاسبه، فنی بودن و حساب و كتاب، و تجربه و تخصص كاری نداريم اين دولت قرآنی نيست.
- فداكاری و ايثار: برخی از ادمها كه در بين مسئولان هم هستند انقدر آدم خوبی هستند كه در هيچ صحنه حق و باطلی ديده نشدهاند.
- چينش درست نيروها
- ردهبندی ارزشها: اشخاصی هستند كه يك ارزش كه اولويت درجه يك دارد را ارزش 4 میدهد و برعكس كه غلط است.
- پرهيز از تنبلی و عملگريزی: اگر ديديد افرادی در انتخابات میآيند و اصلا بلد نيستند كه تكان بخورند و بايد هميشه بنشينند و هميشه محترم باشند، به درد نمیخورند. كسی كه رئيس جمهور میشود بايد بپذيرد كه نوكر مردم است .
- انضباط: مو را از ماست كشيدن مهم است كه اينها حق ولايت دارند
- توكل و مقاومت
- سلامت كارگزاران افرادی كه برايشان مهم نيست كه چه كسی را در چه پستی قرار میدهند اينها طاغوت هستند.
- برادری و وحدت اجتماعی: كسانی كه در جامعه درگيری ايجادمیكنند اهل قرآن نيستند.
- توجه خاص به فقراء: آنها كه توجه ويژه به فقراء ندارند اينها ولايت قرآنی ندارند.
- عزت همه جانبه
- صلحطلبی
- شكستن عادات و فرهنگهای جاری غلط در جامعه
- راستگو بودن: اگر ديديد مسئولی دروغ گفتند يا وعده دروغ دادند و عذرخواهی نكردند، طبق قرآن حق ولايت ندارند.
- ركگويی در حق: آنهايی كه محافظه كار هستند مشكوك هستند. تواضع حقيقی در برابر مردم از ديگر ضوابط قرآنی است.
- مبارزه با فساد: يك مسئول قرآنی در مبارزه با فساد نبايد تبعيض قائل شود.
نحوه مواجهه با شاخصها؛ از برخورد گزينشی تا نگاه جامع
يكی از نكات مهم در خصوص انتخاب در جامعه مردمسالار، چگونگی مواجهه با شاخصهای دولتمردان است؛ چنانكه گاهی به واسطه فضای هيجانی و احساسی فضای سياسی به خصوص در مواقع انتخابات، نگاهی گزينشی نسبت به شاخصهای انتخاب حاكم میشود كه بر ساير مسائل مهم سايه میاندازد و موجب میشود عموم مردم از توجه به مجموعه شاخصها غافل شوند و به صورت تكشاخصی دست به انتخاب بزنند كه نمونههای آسيبزای فراوانی را میتوان از اين نوع انتخاب برشمرد.
بر اين اساس، ضرورت توجه به مجموعه شاخصها در كنار يكديگر اهميت ويژهای پيدا میكند كه بايد مورد توجه قرار بگيرد. از اين منظر بسيار مهم است كه طيفی از ويژگیهای لازم و كافی برای انتخاب را مدنظر قرار گيزد و از برخورد گزينشی با شاخصها به شدت پرهيز شود.
نكته مهم ديگر در اين خصوص آن است كه نگاه جامع به شاخصهای دولتمردان ممكن است از يك جهت آسيبزا باشد و عموم مردم به اين بينديشند كه در بين نامزدها هيچ يك واجد جميع شاخصها نيست و اصولا فلسفه انتخاب مورد ترديد قرار گيرد. برای رفع اين آسيب ضروری است كه نوعی واقعبينی نسبت به ظرفيتهای سياسی و اجتماعی در جامعه ايران مدنظر قرار بگيرد و با نوعی اولويتبندی نسبت به شاخصهای دولتمردان، از نگاه آرمانی به نامزدها صرف نظر شود و بهترين شخص ممكن مورد توجه قرار بگيرد.
محورهای سوژه
- ويژگیها و شاخصهای فعال سياسی در نظام اسلامی
- جامعنگری در انتخاب كانديدای اصلح
- واقعگرايی در انتخاب
نمونه سؤالات مهم و كليدی سوژه
رديف متن سوالات:
1. توجه به تأكيد روايات بر پرهيز از جدل در عرصه سياسی چه آثاری را در پی دارد؟
2. نمونههای عينی پايبندی نامزدها به مشورت «وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ» در عرصه سياسی چيست؟
3. اعتدال سياسی بر اساس آيات و روايات به چه معناست و راههای تشخيص نامزد معتدل چيست؟
4. ولايتپذيری چه اثری در مديريت دولتمردان دارد؟ و نسبت آن با قانونپذيری چيست؟
5. برخورد گزينشی با شاخصهای فعال سياسی چه آثاری در پی دارد؟
6. چگونه میتوان به جمعبندی جامعی از پايبندی نامزدها به شاخصهای اسلامی رسيد؟
7. آيا جامعنگری در توجه به شاخصهای سياسيون اسلامی در تضاد با واقعبينی نيست؟
مقدمه
انتخابات به عنوان يكی از بنيانهای مردمسالاری دينی به خصوص پس از وقوع انقلاب اسلامی و استقرار جمهوری اسلامی از اهميت ويژهای برخوردار است. با گذشت بيش از سه دهه از پيروزی انقلاب اسلامی، به رغم پيشرفتهايی كه در تحقق آرای مردمی صورت گرفته است، آسيبهايی نيز بروز كرده است كه عدم رعايت «اخلاق سياسی» قطعا يكی از مهمترين محورهای اين آسيبها به شمار میرود.
برگزاری بيش از 30 انتخابات به صورت متناوب و برای مناصب مختلف از مجلس شورای اسلامی گرفته تا رياست جمهوری، طی بيش از 30 سال، همواره اين پرسش را در اذهان ايجاد كرده است كه مهمترين ملاكهای تشخيص فرد اصلح چيست و تشخيص اين ويژگیها در نامزدهای تصدی پستهای اجرايی و تقنينی و مشورتی چگونه امكانپذير است.
شاخصهای حاكم اسلامی
شاخصهای حاكم اسلامی، چه در نص قرآن كريم چه در احاديث ائمه معصومين(ع) مورد اشارات مستقيم قرار گرفته است. پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی كه بحث انتخاب مديران اجرايی و تقنينی مطرح شده است، شورای نگهبان به عنوان پاسدار قانون اساسی در صيانت از مبانی اعتقادی اين نظام اسلامی، حداقلی از معيارها را مدنظر قرار میدهد و پس از تأييد صلاحيت نامزدها، آنان را در معرض انتخاب از سوی مردم قرار میدهد.
تأييد صلاحيت نامزدها از سوی شورای نگهبان نافی مسئوليت آحاد مردم در انتخاب نامزد اصلح نيست. از اين رو بسيار مهم است كه شاخصهای حداكثری يك مسئول مناسب برای مناصب مورد توجه قرار بگيرد تا افراد شايسته در جايگاه اجرا قرار بگيرند و كشور را سكانداری كنند.
- امانت در مديريت: فاميلبازی و باندبازی، پراگماتيسم و عملگرايی بدون توجه به ارزش و حق و باطل مخل در امانتداری است.
- اهل مشورت بودن: «...وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ...»(آل عمران/۱۵۹).افرادی كه تكرو و مستبد هستند و ديكتاتور هستند و استبداد رای دارند و به نظر منتقد و متخصص كاری ندارند، قرآن به آنها اجازه نداده است در اين مسئوليت ورود كنند. خود محوری و لجبازی از ديگر موارد مخالف با اين اصل اسلامی است.
- اعتدال: كسانی كه اهل غلو و افراط و تفريط در اظهارات و اعمال هستند، اهل بصيرت و تدبير نيستند؛ يك زمانی انقلابی هستند و يك زمان پشيمان میشوند و به تعبير قرآن ارتداد نسبت به گذشته مثبت خود دارند.
- ساده زيستی: كسانی كه كنار تودههای مردم و لابه لای مردم نيستند و به علم و متخصص احترام نمیگذارند، نبايد مسئول شوند.
- عدم نگاه شخصی و حزبی به به دولت و حكومت: نگاه باندی و گروهی عين طاغوتیگری است. نگاه صرفا قراردادی و سكولار به دولت غلط است.
- توجه به مسئوليت فرهنگی و امنيت و اخلاقی و رسانهای دولت: از نظر قرآن حاكميت هم مسئول شكم و هم مسئول شعور مردم است. فلسفه نزول وحی «لتحكم بين الناس» است تا در جامعه ميان مردم حكومت كنيد و همه شئون را بر اين اساس ساماندهی كنيم.
- قانونپذيری: همه ما يك شاه كوچولو هستيم و خودمان را نشان میدهيم و آب نديدم والا شناگر ماهری هستيم. وقتی قدرت نداريم ضدشاه هستيم و وقتی به قدرت برسيم همه شاه میشيم الا افرادی كه اهل تقوا باشند قرآن يك ملاك دادهاند.
- توجه به معاش مردم: يك وظيفه حاكم استقرار برابری و عدالت اقتصادی و مبارزه با شكافهای اقتصادی است. ثروت بايد در كف جامعه و بين توده مردم به جريان بيفتد.
- پرهيز از جدل: در آياتی بيان میشود كه نبايد در صحبت با مردم ادبيات جدلی داشته باشيم. نامزدهايی كه در گفتوگو با منتقدان لفّاظی میكنند و جدل میكنند و تسليم در برابر حق نيستند، فاقد اين ويژگی هستند.كسانی كه گفتمان صحيح ندارند و در مبارزات آنها منطق و اخلاق نيست و جدال احسن نيست، اينها ادبيات غيرقرآنی دارند.
- عقلانيت: دولتمردانی كه در جامعه عقلانيت را تضعيف میكنند و به نخبگان و متخصص قرآن اينها را مشروع نمیداند، فاقد اين ويژگی است.
- حفظ وحدت: كسانی كه وحدت جامعه را برهم میزنند تا از آب گلآلود ماهی بگيرند و نه برای حق بلكه برای خودشان، اينها مشروعيت ندارند.
- آزادانديشی: بايد فضای سياسی فرهنگی جامعه باز باشد و يكی از علائم طاغوت اين است كه وقتی از آن انتقاد میشود بدش مياد.
- پرهيز از شعار زدگی: آرزومحوری ازديگر نكات منفی است.
- پرهيز از تكبر: بعضی افراد كه رئيس میشوند از نگاهشان با مردم تحقير ديگران میبارد.
- ولايتپذيری: شرط مشروعيت يك دولت است.
- عملگرايی: يعنی حرفهای قشنگ كافی نيست.
- اخلاص: دولتمرد قرآنی دنبال رضای خداست نه تشويق مردم و منت هم نمیگذارد.
- اعتدال و ميانهروی: دولت مرد اهل افراط و تفريط نيست. ميانهروی به اين معنا نيست كه بين حق و باطل را بگيرد بلكه يعنی هر ارزشی به اندازه خود و در جای خود.
- جبران خطا و عذرخواهی: قرآن میفرمايد كسانی كه خطای خود را میپذيرند و حاضر برای خطای خود عذرخواهی و آن را جبران كنند اين افراد قرآنی هستند.
- آيندهنگری: به كسانی رای دهيد كه آنها فقط جلوی دماغ خود را نمیبينند و برای بعد برنامه دارند.
- احترام به عقل ابزاری و تجربی: اگر كسی گفت كه ما دولت قرآنی تشكيل میدهيم و به عقل ابزاری يعنی محاسبه، فنی بودن و حساب و كتاب، و تجربه و تخصص كاری نداريم اين دولت قرآنی نيست.
- فداكاری و ايثار: برخی از ادمها كه در بين مسئولان هم هستند انقدر آدم خوبی هستند كه در هيچ صحنه حق و باطلی ديده نشدهاند.
- چينش درست نيروها
- ردهبندی ارزشها: اشخاصی هستند كه يك ارزش كه اولويت درجه يك دارد را ارزش 4 میدهد و برعكس كه غلط است.
- پرهيز از تنبلی و عملگريزی: اگر ديديد افرادی در انتخابات میآيند و اصلا بلد نيستند كه تكان بخورند و بايد هميشه بنشينند و هميشه محترم باشند، به درد نمیخورند. كسی كه رئيس جمهور میشود بايد بپذيرد كه نوكر مردم است .
- انضباط: مو را از ماست كشيدن مهم است كه اينها حق ولايت دارند
- توكل و مقاومت
- سلامت كارگزاران افرادی كه برايشان مهم نيست كه چه كسی را در چه پستی قرار میدهند اينها طاغوت هستند.
- برادری و وحدت اجتماعی: كسانی كه در جامعه درگيری ايجادمیكنند اهل قرآن نيستند.
- توجه خاص به فقراء: آنها كه توجه ويژه به فقراء ندارند اينها ولايت قرآنی ندارند.
- عزت همه جانبه
- صلحطلبی
- شكستن عادات و فرهنگهای جاری غلط در جامعه
- راستگو بودن: اگر ديديد مسئولی دروغ گفتند يا وعده دروغ دادند و عذرخواهی نكردند، طبق قرآن حق ولايت ندارند.
- ركگويی در حق: آنهايی كه محافظه كار هستند مشكوك هستند. تواضع حقيقی در برابر مردم از ديگر ضوابط قرآنی است.
- مبارزه با فساد: يك مسئول قرآنی در مبارزه با فساد نبايد تبعيض قائل شود.
نحوه مواجهه با شاخصها؛ از برخورد گزينشی تا نگاه جامع
يكی از نكات مهم در خصوص انتخاب در جامعه مردمسالار، چگونگی مواجهه با شاخصهای دولتمردان است؛ چنانكه گاهی به واسطه فضای هيجانی و احساسی فضای سياسی به خصوص در مواقع انتخابات، نگاهی گزينشی نسبت به شاخصهای انتخاب حاكم میشود كه بر ساير مسائل مهم سايه میاندازد و موجب میشود عموم مردم از توجه به مجموعه شاخصها غافل شوند و به صورت تكشاخصی دست به انتخاب بزنند كه نمونههای آسيبزای فراوانی را میتوان از اين نوع انتخاب برشمرد.
بر اين اساس، ضرورت توجه به مجموعه شاخصها در كنار يكديگر اهميت ويژهای پيدا میكند كه بايد مورد توجه قرار بگيرد. از اين منظر بسيار مهم است كه طيفی از ويژگیهای لازم و كافی برای انتخاب را مدنظر قرار گيزد و از برخورد گزينشی با شاخصها به شدت پرهيز شود.
نكته مهم ديگر در اين خصوص آن است كه نگاه جامع به شاخصهای دولتمردان ممكن است از يك جهت آسيبزا باشد و عموم مردم به اين بينديشند كه در بين نامزدها هيچ يك واجد جميع شاخصها نيست و اصولا فلسفه انتخاب مورد ترديد قرار گيرد. برای رفع اين آسيب ضروری است كه نوعی واقعبينی نسبت به ظرفيتهای سياسی و اجتماعی در جامعه ايران مدنظر قرار بگيرد و با نوعی اولويتبندی نسبت به شاخصهای دولتمردان، از نگاه آرمانی به نامزدها صرف نظر شود و بهترين شخص ممكن مورد توجه قرار بگيرد.
محورهای سوژه
- ويژگیها و شاخصهای فعال سياسی در نظام اسلامی
- جامعنگری در انتخاب كانديدای اصلح
- واقعگرايی در انتخاب
نمونه سؤالات مهم و كليدی سوژه
رديف متن سوالات:
1. توجه به تأكيد روايات بر پرهيز از جدل در عرصه سياسی چه آثاری را در پی دارد؟
2. نمونههای عينی پايبندی نامزدها به مشورت «وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ» در عرصه سياسی چيست؟
3. اعتدال سياسی بر اساس آيات و روايات به چه معناست و راههای تشخيص نامزد معتدل چيست؟
4. ولايتپذيری چه اثری در مديريت دولتمردان دارد؟ و نسبت آن با قانونپذيری چيست؟
5. برخورد گزينشی با شاخصهای فعال سياسی چه آثاری در پی دارد؟
6. چگونه میتوان به جمعبندی جامعی از پايبندی نامزدها به شاخصهای اسلامی رسيد؟
7. آيا جامعنگری در توجه به شاخصهای سياسيون اسلامی در تضاد با واقعبينی نيست؟
