بررسی علم امام(ع) به قرآن در شانزدهمين شماره «آموزههای قرآنی»
گروه انديشه: محمود قيومزاده و محمدتقی شاكر در مقاله «علم امام(ع) به قرآن و چگونگی آن» كه يكی از مقالات شانزدهمين شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «آموزههای قرآنی» است، به بررسی مبحث ظهر و بطن قرآن، ويژگیها و چگونگی آگاهی ائمه(ع) به قرآن و بازتاب علم امام به قرآن پرداختهاند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، مقاله «علم امام(ع) به قرآن و چگونگی آن»، نوشته محمود قيومزاده و محمدتقی شاكر يكی از مقالات شانزدهمين شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «آموزههای قرآنی» است كه نويسندگان در آن به بررسی مواردی همچون چندگانگی منابع علم امام، نياز به مفسر از نگاه آيات، نياز به آگاهان از قرآن پس از پيامبر(ص)، ويژگی آگاهی ائمه(ع) به قرآن، معارف قرآن و ظهر و بطن آن، چگونگی آگاهی امام به معارف قرآن و بازتاب علم امام به قرآن پرداختهاند.
از ديدگاه اماميه، امام معصوم(ع) دانشی الهی دارد، از اين رو نقش هدايتگری او ظاهر تا باطن جامعه و همه انسانها را در بر میگيرد. آيات و روايات علم الهی ائمه(ع) را به روشنی اثبات میكند. احاديث، قرآن را از منابع مهم آگاهی و علم گسترده امام بيان كردهاند. ائمه اطهار(ع) آگاهی به حقايق و بطون قرآن را از پيامبر(ص) فراگرفته و در كاركردی تبيينی به تفسير و تحليل آموزههای قرآنی پرداختهاند. بنابراين امام(ع) فصل الخطاب اختلافات و بازگوكننده تعاليم نبوی است. با اين همه، درك حقايق قرآن مجاری گوناگونی دارد كه خداوند به دليل جايگاهی كه برای امام مقرر كرده است، او را از آن بهرهمند میسازد.
نويسندگان اين مقاله در نتيجهگيری مباحث خود مبتنی بر اين نگاه كه قرآن لايههای معرفتی گوناگونی دارد، و با اشاره به اين مطلب كه پس از انقطاع وحی، لزوم افرادی آگاه از حقايق قرآن امری روشن است، مینويسند: «دانش امام به واژگان ظاهری قرآن محدود نيست، بلكه گستردگی آن در آگاهی وی نسبت به بطون و لايههای پنهان قرآن است. از ئيژگیهای انحصاری ائمه(ع) علم به هر دو بعد ظاهر و باطن قرآن است و تعاملی دوسويه بين قرآن و امام كه يكی صامت و ديگری ناطق است، ديده میشود».
در ادامه بخش نتيجهگيری مقاله آمده است «دانش پيامبر(ص) علمی الهی است. آگاهی امام(ع) و دانشاندوزی ديگران از محضر او، ارتباطی تام با شناخت جايگاه خاتميت پيامبر(ص) در انتقال علوم نبوی به هاديان پس از خود دارد. از اين رو امام دانش خود را به قرآن و حقايق آن، از پيامبر دريافته است».
نكته ديگری كه در نتيجهگيری به آن اشاره شده، اين است كه «با توجه به جاودانگی قرآن و در بر داشتن دانش گذشته و آينده، مجاری آگاهی به اين دانش و تطبيق آيات و آگاهیهای مرتبط با قرآن، از مبادی و طرقی متعدد به امام انتقال میيابد. در حقيقت، مبادی دانش امام، حلقههای تحققبخش و واسطههای تجلی دانش عظيم كتاب مبين و امالكتاب است كه قرآن مرتبه نازل شده آن به شمار میآيد.»
يادآور میشود، «آموزههای قرآنی» دوفصلنامهای با رتبه علمی ـ پژوهشی است كه به صاحب امتيازی دانشگاه علوم اسلامی رضوی و مديرمسئولی محمدباقر فرزانه و سردبيری سيدمحمدباقر حجتی منتشر میشود.
از ديدگاه اماميه، امام معصوم(ع) دانشی الهی دارد، از اين رو نقش هدايتگری او ظاهر تا باطن جامعه و همه انسانها را در بر میگيرد. آيات و روايات علم الهی ائمه(ع) را به روشنی اثبات میكند. احاديث، قرآن را از منابع مهم آگاهی و علم گسترده امام بيان كردهاند. ائمه اطهار(ع) آگاهی به حقايق و بطون قرآن را از پيامبر(ص) فراگرفته و در كاركردی تبيينی به تفسير و تحليل آموزههای قرآنی پرداختهاند. بنابراين امام(ع) فصل الخطاب اختلافات و بازگوكننده تعاليم نبوی است. با اين همه، درك حقايق قرآن مجاری گوناگونی دارد كه خداوند به دليل جايگاهی كه برای امام مقرر كرده است، او را از آن بهرهمند میسازد.
نويسندگان اين مقاله در نتيجهگيری مباحث خود مبتنی بر اين نگاه كه قرآن لايههای معرفتی گوناگونی دارد، و با اشاره به اين مطلب كه پس از انقطاع وحی، لزوم افرادی آگاه از حقايق قرآن امری روشن است، مینويسند: «دانش امام به واژگان ظاهری قرآن محدود نيست، بلكه گستردگی آن در آگاهی وی نسبت به بطون و لايههای پنهان قرآن است. از ئيژگیهای انحصاری ائمه(ع) علم به هر دو بعد ظاهر و باطن قرآن است و تعاملی دوسويه بين قرآن و امام كه يكی صامت و ديگری ناطق است، ديده میشود».
در ادامه بخش نتيجهگيری مقاله آمده است «دانش پيامبر(ص) علمی الهی است. آگاهی امام(ع) و دانشاندوزی ديگران از محضر او، ارتباطی تام با شناخت جايگاه خاتميت پيامبر(ص) در انتقال علوم نبوی به هاديان پس از خود دارد. از اين رو امام دانش خود را به قرآن و حقايق آن، از پيامبر دريافته است».
نكته ديگری كه در نتيجهگيری به آن اشاره شده، اين است كه «با توجه به جاودانگی قرآن و در بر داشتن دانش گذشته و آينده، مجاری آگاهی به اين دانش و تطبيق آيات و آگاهیهای مرتبط با قرآن، از مبادی و طرقی متعدد به امام انتقال میيابد. در حقيقت، مبادی دانش امام، حلقههای تحققبخش و واسطههای تجلی دانش عظيم كتاب مبين و امالكتاب است كه قرآن مرتبه نازل شده آن به شمار میآيد.»
يادآور میشود، «آموزههای قرآنی» دوفصلنامهای با رتبه علمی ـ پژوهشی است كه به صاحب امتيازی دانشگاه علوم اسلامی رضوی و مديرمسئولی محمدباقر فرزانه و سردبيری سيدمحمدباقر حجتی منتشر میشود.
